Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
55Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nden Seçmeler I

Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nden Seçmeler I

Ratings: (0)|Views: 26,844|Likes:
Published by Ferhat SARIKAYA
Nihal ATSIZ çevirileri
Nihal ATSIZ çevirileri

More info:

Published by: Ferhat SARIKAYA on Jan 05, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/22/2013

pdf

text

original

 
 
www.atsizcilar.com Sayfa 1
 
 
www.atsizcilar.com Sayfa 2
EVL
İ
YA ÇELEB
İ
 
(1611-1682)
 
Türk edebiyat
ı
nda en büyük seyahatnameyi yazm
ı
ş
müellif olarak hakl
ı
bir
ş
öhretkazanm
ı
ş
bulunan seyyah, memur ve asker.Padi
ş
ah imam
ı
olan Evliya Mehmed Efendi'den dolay
ı
Evliya ad
ı
n
ı
alm
ı
ş
t
ı
r. EvliyaÇelebi'nin babas
ı
olan Saray Kuyumcuba
ş
ı
s
ı
Dervi
ş
Mehmed Z
ı
llî, Evliya MehmedEfendi'nin yak
ı
n dostu idi. Bu sebeple o
ğ
luna Evliya ad
ı
n
ı
verdi.Evliya Çelebi 25 Mart 1611 de,
İ
stanbul'da, Unkapan
ı
'nda do
ğ
du.Ailesinin kökü Kütahyal
ı
d
ı
r. Fetihten sonra
İ
stanbul'da yerle
ş
mi
ş
lerdir. Fakat Kütahya'n
ı
nZere
ğ
en Mahallesindeki evlerini muhafaza etmi
ş
lerdir. Ayr
ı
ca Bursa, Manisa veSand
ı
kl
ı
'da da mülkleri vard
ı
.Babas
ı
, Kuyumcuba
ş
ı
Dervi
ş
Mehmed Z
ı
llî 1648 Temmuz'unda, hicrî hesapla 117,
ş
emsîtarihle 114 ya
ş
ı
nda olarak Öldü. Demek ki 1534 do
ğ
umlu idi.Evliya Çelebi kendi soy kütü
ğ
ünü sayarken dedesini "Kara Ahmed", dedesinin babas
ı
n
ı
 "Demircioglu
Ş
ehit Kara Mustafa Pa
ş
a", dedesinin dedesini "Turhan Bala" olarakgöstermektedir. Turhan Balâ'n
ı
n babas
ı
olarak "Yavuz Özbek", yahut "Yavuz Er" veya"Yavuh Er" ad
ı
nda bir sancak be
ğ
inden bahsetmektedir. Bu Yavuz yahut Yavuk Er,
İ
stanbul fethinde bulunmu
ş
tur. Ganimet mal
ı
ndan kendi pay
ı
na dü
ş
enle Unkapan
ı
'n
ı
n içyüzünde Sa
ğ
r
ı
c
ı
lar Camisi
İ
le 100 dükkân ve bir ev yapt
ı
rm
ı
ş
, Evliya Çelebi bu evdedo
ğ
mu
ş
tur.Evliya Çelebi, bu Yavuz Er'in babas
ı
olarak Ece Yakup, dedesi olarak da Allahverdi Akayadlar
ı
n
ı
say
ı
yorsa da buncan hakikat diye kabul etmeye imkân yoktur. Hele AllahverdiÂkay'
ı
n babas
ı
ve dedesi olarak gösterilen Mehmed Kirman
ı
ile Hoca Ahmed Yesevîtamamiyle hayal mahsulüdür. O zamanki Türk ayd
ı
nlan aras
ı
nda, kendisini yaPeygambere, ya Dört Halife'ye, ya da ünlü bir
ş
eyhe ba
ğ
lamak hususundaki modan
ı
n birneticesidir. Zaten 1167'de ölen Ahmed Yesevî ile 1682'de Ölen Evliya Çelebi'nin aras
ı
nda13-15 ata bulunmas
ı
gerekirken bunu 8 ata ile geçi
ş
tirmek de tamamen mant
ı
ks
ı
zd
ı
r.Evliya Çelebi'nin anas
ı
bir Abaza kad
ı
n
ı
d
ı
r. Bu kad
ı
n, sadrazaml
ı
ğ
a kadar yükselen MelekAhmed Pasa'n
ı
n anas
ı
yla ya karde
ş
, yahut da teyze çocu
ğ
udur. Bu h
ı
s
ı
ml
ı
k sebebiyleEvliya Çelebi'nin Melek Ahmed Pa
ş
a ile aras
ı
çok iyi olmu
ş
tur.Evliya Çelebi'nin anas
ı
, I. Ahmed ça
ğ
ı
nda genç k
ı
z olarak saraya getirilmi
ş
veKuyumcuba
ş
ı
Dervi
ş
Mehmed Z
ı
llî
İ
le evlendirilmi
ş
tir.Mehmed Z
ı
llî (1534 1648}, Kanunî Sultan Süleyman'
ı
n birçok seferlerinde ve II. Selimça
ğ
ı
ndaki K
ı
br
ı
s fethinde (15701571) haz
ı
r bulunmu
ş
, Padi
ş
aha Magosa'n
ı
n anahtarlar
ı
n
ı
 takdim etmi
ş
, I. Ahmed ça
ğ
ı
nda da (1603 1617) eliyle yapt
ı
ğ
ı
Kabe'nin alt
ı
n oluklar
ı
n
ı
 sürre emanetiyle. Hicaz'a götürmü
ş
ve Sultan Ahmed Camisi'nin tezyinat i
ş
lerindeçal
ı
ş
m
ı
ş
t
ı
r. Konu
ş
mas
ı
tatl
ı
ve
ş
air oldu
ğ
u için hizmet etti
ğ
i padi
ş
ahlar
ı
n musahipli
ğ
inekadar yükselmi
ş
tir.Evliya Çelebi'nin Mahmud ad
ı
nda bir erkek karde
ş
iyle birkaç k
ı
z karde
ş
i varsa dabunlardan yaln
ı
z bir tanesinin, devlete isyan ederek 1632 de idam edilen Bal
ı
kesirli
İ
lyasPa
ş
a'
ı
n zevcesi olan "
İ
nal'
ı
n ad
ı
n
ı
zikretmi
ş
tir ki bu Türkçe isim dikkate de
ğ
er.
 
 
www.atsizcilar.com Sayfa 3
Evliya Çelebi, ilk Ö
ğ
renimden sonra Unkapan
ı
'ndaki Fil Yoku
ş
u'nda,
Ş
eyhülislâm HâraidEfendi Medresesi'nde Müderris Ahfe
ş
Efendi'den 7 y
ı
l ders gördü. Bu s
ı
radaki dersorta
ğ
ı
 (o zamanki tâbirle ders
ş
eriki), yani ayn
ı
hücrede kald
ı
ğ
ı
arkada
ş
ı
, sonradan Osmanl
ı
 Tarihi'ne geçen ve "Cinci Hoca" diye tan
ı
nan Hüseyin Efendi îdi.Bu medresedeki 7 y
ı
ll
ı
k dersin Evliya Çelebi'yi, zaman
ı
m
ı
z tabiriyle, yüksek ö
ğ
renimmezunu seviyesine getirmeyece
ğ
i a
ş
ikârd
ı
r ve zaten Seyahatnamesinden de bu,anla
ş
ı
lmaktad
ı
r. Evliya Çelebi, Sâdîzade Dârülkurrâs
ı
'nda haf 
ı
z olmu
ş
, babas
ı
ndan dakuyumculu
ğ
a dair baz
ı
 
ş
eyler ö
ğ
renmi
ş
tir. Daha sonra Enderun'da tahsiline devametmi
ş
tir. Burada Gü
ğ
ümba
ş
ı
Mehmed Efendi'den "yaz
ı
", "Musahip Dervi
ş
ÖmerGül
ş
enî'det
ı
"musiki", Keçi Mehmed Efendi'den "Arapça gramer", babas
ı
n
ı
n dostu olan vekendisine "Evliya" ad
ı
n
ı
n verilmesinde âmil bulunan Evliya Mehmed Efendi'den de "tecvid"dersleri ald
ı
.Evliya Çelebi seyahate â
ş
ı
kt
ı
,
İ
stanbul ve çevresindeki dola
ş
malar
ı
na 1630 da, yani 19ya
ş
lar
ı
nda iken ba
ş
lam
ı
ş
t
ı
.Sesi güzeldi ve ald
ı
ğ
ı
dersler aras
ı
nda en çok musikide ileri gitmi
ş
ti.1635'te (yani 24 ya
ş
lar
ı
nda iken) Ayasofya'da IV. Murad'
ı
n huzuruna ç
ı
kar
ı
ld
ı
vekendisine Has Kiler'de vazife verildi. Bir gün sarayda IV. Murad'
ı
n huzuruna kabulolunarak besteler okudu ve nükteli konu
ş
mas
ı
yla Padi
ş
ah
ı
n çok ho
ş
una gitti. Bu tesirkuvvetli olmu
ş
olacak ki Padi
ş
ah
ı
n kederli zamanlar
ı
nda huzura ç
ı
kar
ı
larak tatl
ı
sözleriyleonun kederini azaltmaya ba
ş
lad
ı
.Sarayda 4 y
ı
l kadar kald
ı
ktan sonra Padi
ş
ah
ı
n Ba
ğ
dat seferinden (Nisan 1638) biraz önceç
ı
ra
ğ
edilerek 40 akça maa
ş
la Sipahiler zümresine girdi.Bundan sonra me
ş
hur seyahatlerine ba
ş
lad
ı
, önce 1640 ta k
ı
sa bir Bursa ve
İ
zmitseyahati yapt
ı
. Sonra, babas
ı
n
ı
n o
ğ
ullu
ğ
u olup Trabzon valili
ğ
ine tayin edilen KetenciÖmer Pa
ş
a ile birlikte Trabzon'a gitti.1641 Nisan'
ı
nda Azak kalesinin Rus Kazaklar
ı
'ndan geri al
ı
nmas
ı
için Hüseyin Pasakumandas
ı
nda yap
ı
lan sefere kat
ı
ld
ı
. K
ı
ş
bast
ı
r
ı
p da Azak al
ı
namay
ı
nca K
ı
r
ı
m HantBaltad
ı
r Kirey Han ile K
ı
r
ı
m'a döndü. Onun maiyetinde olarak 1641-1642 k
ı
ş
ı
n
ı
 Bahçesaray'da geçirdi.1642 yaz
ı
nda Aza
ğ
'
ı
n geri al
ı
n
ı
ş
ı
harekât
ı
na kat
ı
ld
ı
. Han'dan izin alarak
İ
stanbul'adönerken Karadeniz'de korkunç bir f 
ı
rt
ı
naya yakaland
ı
. Gemileri batt
ı
. Kendi ifadesinegöre üç gün önce geminin bir sandal
ı
, sonra da büyük bir tahta parças
ı
üstünde ölümlepençele
ş
tikten sonra, bugünkü Bulgaristan k
ı
y
ı
lar
ı
na ç
ı
k
ı
p can
ı
m kurtard
ı
. Bir Türkköyünde epeyce hasta yatt
ı
ktan sonra,
İ
stanbul'a gelerek 4 y
ı
l kadar kald
ı
ve bundansonra Karadeniz'de gemiyle yolculu
ğ
a tövbe etti.1645 bahar
ı
nda Girit seferine ç
ı
kan Yusuf Pa
ş
a kumandas
ı
ndaki ordu ile Hanya'n
ı
nfethinde bulundu. Sonra
İ
stanbul'a döndü.1646'da, Erzurum Be
ğ
lerbe
ğ
i Defterdaro
ğ
lu Mehmed Pa
ş
a'ya müezzin ve Erzurumgümrük kâtipli
ğ
ine tayin edilmi
ş
olarak onunla ve kalabal
ı
k maiyeti ile 12 Eylülde
İ
stanbul'dan hareketle Anadolu'nun birçok
ş
ehir, kasaba ve köylerinde konaklamaksuretiyle Erzurum'a gitti.Tebriz Han
ı
'n
ı
n elçisine yolda
ş
l
ı
k ederek Azerbaycan ve Gürcistan'
ı
n baz
ı
yerlerini gördü.Bir tak
ı
m vazifeler dolay
ı
s
ı
yla Revan, Gümü
ş
hane ve Tortum'a giden, s
ı
n
ı
r pa
ş
alar
ı
n
ı
nGürcistan seferinde bulunan Evliya Çelebi 1647-1648 k
ı
ş
ı
n
ı
Erzurum'da geçirdi.

Activity (55)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
onok88 liked this
Bîlal Nêribij liked this
Mehmet Karatas liked this
Mehmet Karatas liked this
Mehmet Karatas liked this
Uğur Asit liked this
Mehmet Karatas liked this

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->