Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
55Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nden Seçmeler I

Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nden Seçmeler I

Ratings: (0)|Views: 26,713 |Likes:
Published by Ferhat SARIKAYA
Nihal ATSIZ çevirileri
Nihal ATSIZ çevirileri

More info:

Published by: Ferhat SARIKAYA on Jan 05, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/22/2013

pdf

text

original

 
 
www.atsizcilar.com Sayfa 1
 
 
www.atsizcilar.com Sayfa 2
EVL
İ
YA ÇELEB
İ
 
(1611-1682)
 
Türk edebiyat
ı
nda en büyük seyahatnameyi yazm
ı
ş
müellif olarak hakl
ı
bir
ş
öhretkazanm
ı
ş
bulunan seyyah, memur ve asker.Padi
ş
ah imam
ı
olan Evliya Mehmed Efendi'den dolay
ı
Evliya ad
ı
n
ı
alm
ı
ş
t
ı
r. EvliyaÇelebi'nin babas
ı
olan Saray Kuyumcuba
ş
ı
s
ı
Dervi
ş
Mehmed Z
ı
llî, Evliya MehmedEfendi'nin yak
ı
n dostu idi. Bu sebeple o
ğ
luna Evliya ad
ı
n
ı
verdi.Evliya Çelebi 25 Mart 1611 de,
İ
stanbul'da, Unkapan
ı
'nda do
ğ
du.Ailesinin kökü Kütahyal
ı
d
ı
r. Fetihten sonra
İ
stanbul'da yerle
ş
mi
ş
lerdir. Fakat Kütahya'n
ı
nZere
ğ
en Mahallesindeki evlerini muhafaza etmi
ş
lerdir. Ayr
ı
ca Bursa, Manisa veSand
ı
kl
ı
'da da mülkleri vard
ı
.Babas
ı
, Kuyumcuba
ş
ı
Dervi
ş
Mehmed Z
ı
llî 1648 Temmuz'unda, hicrî hesapla 117,
ş
emsîtarihle 114 ya
ş
ı
nda olarak Öldü. Demek ki 1534 do
ğ
umlu idi.Evliya Çelebi kendi soy kütü
ğ
ünü sayarken dedesini "Kara Ahmed", dedesinin babas
ı
n
ı
 "Demircioglu
Ş
ehit Kara Mustafa Pa
ş
a", dedesinin dedesini "Turhan Bala" olarakgöstermektedir. Turhan Balâ'n
ı
n babas
ı
olarak "Yavuz Özbek", yahut "Yavuz Er" veya"Yavuh Er" ad
ı
nda bir sancak be
ğ
inden bahsetmektedir. Bu Yavuz yahut Yavuk Er,
İ
stanbul fethinde bulunmu
ş
tur. Ganimet mal
ı
ndan kendi pay
ı
na dü
ş
enle Unkapan
ı
'n
ı
n içyüzünde Sa
ğ
r
ı
c
ı
lar Camisi
İ
le 100 dükkân ve bir ev yapt
ı
rm
ı
ş
, Evliya Çelebi bu evdedo
ğ
mu
ş
tur.Evliya Çelebi, bu Yavuz Er'in babas
ı
olarak Ece Yakup, dedesi olarak da Allahverdi Akayadlar
ı
n
ı
say
ı
yorsa da buncan hakikat diye kabul etmeye imkân yoktur. Hele AllahverdiÂkay'
ı
n babas
ı
ve dedesi olarak gösterilen Mehmed Kirman
ı
ile Hoca Ahmed Yesevîtamamiyle hayal mahsulüdür. O zamanki Türk ayd
ı
nlan aras
ı
nda, kendisini yaPeygambere, ya Dört Halife'ye, ya da ünlü bir
ş
eyhe ba
ğ
lamak hususundaki modan
ı
n birneticesidir. Zaten 1167'de ölen Ahmed Yesevî ile 1682'de Ölen Evliya Çelebi'nin aras
ı
nda13-15 ata bulunmas
ı
gerekirken bunu 8 ata ile geçi
ş
tirmek de tamamen mant
ı
ks
ı
zd
ı
r.Evliya Çelebi'nin anas
ı
bir Abaza kad
ı
n
ı
d
ı
r. Bu kad
ı
n, sadrazaml
ı
ğ
a kadar yükselen MelekAhmed Pasa'n
ı
n anas
ı
yla ya karde
ş
, yahut da teyze çocu
ğ
udur. Bu h
ı
s
ı
ml
ı
k sebebiyleEvliya Çelebi'nin Melek Ahmed Pa
ş
a ile aras
ı
çok iyi olmu
ş
tur.Evliya Çelebi'nin anas
ı
, I. Ahmed ça
ğ
ı
nda genç k
ı
z olarak saraya getirilmi
ş
veKuyumcuba
ş
ı
Dervi
ş
Mehmed Z
ı
llî
İ
le evlendirilmi
ş
tir.Mehmed Z
ı
llî (1534 1648}, Kanunî Sultan Süleyman'
ı
n birçok seferlerinde ve II. Selimça
ğ
ı
ndaki K
ı
br
ı
s fethinde (15701571) haz
ı
r bulunmu
ş
, Padi
ş
aha Magosa'n
ı
n anahtarlar
ı
n
ı
 takdim etmi
ş
, I. Ahmed ça
ğ
ı
nda da (1603 1617) eliyle yapt
ı
ğ
ı
Kabe'nin alt
ı
n oluklar
ı
n
ı
 sürre emanetiyle. Hicaz'a götürmü
ş
ve Sultan Ahmed Camisi'nin tezyinat i
ş
lerindeçal
ı
ş
m
ı
ş
t
ı
r. Konu
ş
mas
ı
tatl
ı
ve
ş
air oldu
ğ
u için hizmet etti
ğ
i padi
ş
ahlar
ı
n musahipli
ğ
inekadar yükselmi
ş
tir.Evliya Çelebi'nin Mahmud ad
ı
nda bir erkek karde
ş
iyle birkaç k
ı
z karde
ş
i varsa dabunlardan yaln
ı
z bir tanesinin, devlete isyan ederek 1632 de idam edilen Bal
ı
kesirli
İ
lyasPa
ş
a'
ı
n zevcesi olan "
İ
nal'
ı
n ad
ı
n
ı
zikretmi
ş
tir ki bu Türkçe isim dikkate de
ğ
er.
 
 
www.atsizcilar.com Sayfa 3
Evliya Çelebi, ilk Ö
ğ
renimden sonra Unkapan
ı
'ndaki Fil Yoku
ş
u'nda,
Ş
eyhülislâm HâraidEfendi Medresesi'nde Müderris Ahfe
ş
Efendi'den 7 y
ı
l ders gördü. Bu s
ı
radaki dersorta
ğ
ı
 (o zamanki tâbirle ders
ş
eriki), yani ayn
ı
hücrede kald
ı
ğ
ı
arkada
ş
ı
, sonradan Osmanl
ı
 Tarihi'ne geçen ve "Cinci Hoca" diye tan
ı
nan Hüseyin Efendi îdi.Bu medresedeki 7 y
ı
ll
ı
k dersin Evliya Çelebi'yi, zaman
ı
m
ı
z tabiriyle, yüksek ö
ğ
renimmezunu seviyesine getirmeyece
ğ
i a
ş
ikârd
ı
r ve zaten Seyahatnamesinden de bu,anla
ş
ı
lmaktad
ı
r. Evliya Çelebi, Sâdîzade Dârülkurrâs
ı
'nda haf 
ı
z olmu
ş
, babas
ı
ndan dakuyumculu
ğ
a dair baz
ı
 
ş
eyler ö
ğ
renmi
ş
tir. Daha sonra Enderun'da tahsiline devametmi
ş
tir. Burada Gü
ğ
ümba
ş
ı
Mehmed Efendi'den "yaz
ı
", "Musahip Dervi
ş
ÖmerGül
ş
enî'det
ı
"musiki", Keçi Mehmed Efendi'den "Arapça gramer", babas
ı
n
ı
n dostu olan vekendisine "Evliya" ad
ı
n
ı
n verilmesinde âmil bulunan Evliya Mehmed Efendi'den de "tecvid"dersleri ald
ı
.Evliya Çelebi seyahate â
ş
ı
kt
ı
,
İ
stanbul ve çevresindeki dola
ş
malar
ı
na 1630 da, yani 19ya
ş
lar
ı
nda iken ba
ş
lam
ı
ş
t
ı
.Sesi güzeldi ve ald
ı
ğ
ı
dersler aras
ı
nda en çok musikide ileri gitmi
ş
ti.1635'te (yani 24 ya
ş
lar
ı
nda iken) Ayasofya'da IV. Murad'
ı
n huzuruna ç
ı
kar
ı
ld
ı
vekendisine Has Kiler'de vazife verildi. Bir gün sarayda IV. Murad'
ı
n huzuruna kabulolunarak besteler okudu ve nükteli konu
ş
mas
ı
yla Padi
ş
ah
ı
n çok ho
ş
una gitti. Bu tesirkuvvetli olmu
ş
olacak ki Padi
ş
ah
ı
n kederli zamanlar
ı
nda huzura ç
ı
kar
ı
larak tatl
ı
sözleriyleonun kederini azaltmaya ba
ş
lad
ı
.Sarayda 4 y
ı
l kadar kald
ı
ktan sonra Padi
ş
ah
ı
n Ba
ğ
dat seferinden (Nisan 1638) biraz önceç
ı
ra
ğ
edilerek 40 akça maa
ş
la Sipahiler zümresine girdi.Bundan sonra me
ş
hur seyahatlerine ba
ş
lad
ı
, önce 1640 ta k
ı
sa bir Bursa ve
İ
zmitseyahati yapt
ı
. Sonra, babas
ı
n
ı
n o
ğ
ullu
ğ
u olup Trabzon valili
ğ
ine tayin edilen KetenciÖmer Pa
ş
a ile birlikte Trabzon'a gitti.1641 Nisan'
ı
nda Azak kalesinin Rus Kazaklar
ı
'ndan geri al
ı
nmas
ı
için Hüseyin Pasakumandas
ı
nda yap
ı
lan sefere kat
ı
ld
ı
. K
ı
ş
bast
ı
r
ı
p da Azak al
ı
namay
ı
nca K
ı
r
ı
m HantBaltad
ı
r Kirey Han ile K
ı
r
ı
m'a döndü. Onun maiyetinde olarak 1641-1642 k
ı
ş
ı
n
ı
 Bahçesaray'da geçirdi.1642 yaz
ı
nda Aza
ğ
'
ı
n geri al
ı
n
ı
ş
ı
harekât
ı
na kat
ı
ld
ı
. Han'dan izin alarak
İ
stanbul'adönerken Karadeniz'de korkunç bir f 
ı
rt
ı
naya yakaland
ı
. Gemileri batt
ı
. Kendi ifadesinegöre üç gün önce geminin bir sandal
ı
, sonra da büyük bir tahta parças
ı
üstünde ölümlepençele
ş
tikten sonra, bugünkü Bulgaristan k
ı
y
ı
lar
ı
na ç
ı
k
ı
p can
ı
m kurtard
ı
. Bir Türkköyünde epeyce hasta yatt
ı
ktan sonra,
İ
stanbul'a gelerek 4 y
ı
l kadar kald
ı
ve bundansonra Karadeniz'de gemiyle yolculu
ğ
a tövbe etti.1645 bahar
ı
nda Girit seferine ç
ı
kan Yusuf Pa
ş
a kumandas
ı
ndaki ordu ile Hanya'n
ı
nfethinde bulundu. Sonra
İ
stanbul'a döndü.1646'da, Erzurum Be
ğ
lerbe
ğ
i Defterdaro
ğ
lu Mehmed Pa
ş
a'ya müezzin ve Erzurumgümrük kâtipli
ğ
ine tayin edilmi
ş
olarak onunla ve kalabal
ı
k maiyeti ile 12 Eylülde
İ
stanbul'dan hareketle Anadolu'nun birçok
ş
ehir, kasaba ve köylerinde konaklamaksuretiyle Erzurum'a gitti.Tebriz Han
ı
'n
ı
n elçisine yolda
ş
l
ı
k ederek Azerbaycan ve Gürcistan'
ı
n baz
ı
yerlerini gördü.Bir tak
ı
m vazifeler dolay
ı
s
ı
yla Revan, Gümü
ş
hane ve Tortum'a giden, s
ı
n
ı
r pa
ş
alar
ı
n
ı
nGürcistan seferinde bulunan Evliya Çelebi 1647-1648 k
ı
ş
ı
n
ı
Erzurum'da geçirdi.

Activity (55)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
onok88 liked this
palladino80 liked this
Bîlal Nêribij liked this
Mehmet Karatas liked this
Mehmet Karatas liked this
Mehmet Karatas liked this
Uğur Asit liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->