Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
29Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
gramatikang filipino talasalitaan

gramatikang filipino talasalitaan

Ratings: (0)|Views: 11,145 |Likes:
Published by restycena

More info:

Published by: restycena on Jan 07, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/21/2013

pdf

text

original

 
 1Mula sa:
Gramatikang Filipino: Balangkasan
RESTY MENDOZA CEÑA
RICARDO MA
.
DURAN NOLASCO
 
TALASALITAAN
 
absolutibo
: absolutive.
Sa Filipino, ang kaukulan ng pangngalaning tinutukoyng
ang/si/sina
 , hal.,
ang bantay
 ,
si Ampi, sina Ben
 akbayan, asahan
:
dependency
.
Akit
: attract
.
Inaakit ng isang ulong H ang isang sangkap C kung inililipat ng H angC sa isang lugar sa gilid ng HP (para noon ang C ay maisabit sa H, o para ito mag-ing pantiyak ng H)
.Attract (Radford 2004)
To say that a head H attracts a constituent C is to say that H triggers movement of C to some position on the edge of HP (so that C may move to adjoin to H, or to be-come the specifier of H).
 
aktibo, buháy
: active.
Sa kasunduan, buháy ang isang sangkap kung may ka-tangian ito na di-nahahalagahan. Ang buháy na sangkap lang ang maaaringmaging Sulot at Hangad.
 akusatibo
:
 
accusative.
Sa nominatibo-akusatibong sugnay, ang kaukulan na igi-nagawad ng v o V sa pasyenteng pangngalanin, hal., akusatibo ang
book
sa
Ben read a book
. Sa librong ito, ginagamit ang termino para pansamantalangtukuyin ang pasyenteng pangngalanin habang hindi pa ito simuno o obliko,hal., akusatibo ang
basi
sa [
VP
 
bili Ben
ERG
basi
ACC
] na maaaring maging absoluti- bo/simuno:
Binili ni Ben ang basi
ABS
o
obliko Bumili si Ben ng basi
OBL
. Tng
. pagli-linyang morposintaktika, nominatibo-akusatibo.alanganing kahulugan, alinlangang-basa
:
 
ambiguity.
Sugnay na tumatanggapng mahigit sa isang kahulugan, hal., may alinlangang-basa ang
Lumundag siBen sa balkon
sapagkat ang
balkon
ay mababasa na hantungan o pinagmulanng aksyon.
anyong kasukdulan
:
superlative form
. Ang anyo ng isang pang-uri na banghaysa
 pinaka
-, hal.,
 pinakamabait
.
 anyong lohika
:
 
logical form (LF).
Ang komponento ng balarila na nagbibigay sa balangkas na binuo ng sintaks ng representasyong semantika (SR); tumutu-koy din sa anyo ng nasabing representasyon. Tng
. komponentong semanti-ka.anyong masidhi
:
 
intensive form
. Ang anyo ng isang pang-uri na banghay sa
na- paka
-, hal.,
napakabait
.
anyong pamantayan
:
 
canonical form.
Sa sintaks, ang karaniwang ayos ng mga
 
TALASALITAAN
 
salita sa parirala o pangungusap. Sa anyong pamantayan ng pangungusap saFilipino, halimbawa, nauuna ang panaguri kaysa sa simuno. Nasa anyongpamantayan ang
Bumili ng basi si Ben
; wala sa anyong pamantayan ang pan-gungusap na
Si Ben ay bumili ng basi
.
 anyong ponetiko
:
 
 phonetic form
(PF).
 
Ang komponento ng balarila na nagbibi-gay sa balangkas na binuo ng sintaks ng representasyong pangbigkasan(PR); tumutukoy din sa anyo ng nasabing representasyon. Tng
. komponen-tong ponetiko.aplikatibo
:
 
applicative
(APPL). Aplikatibo ang isang simunong pangngalaninkung nagdadala ito ng gampaning lunan, pinagmulan, hantungan, tagapa-kinabang, kagamitan, dahilan, at ilan pa, hal., ang
ang dalaga
sa pangungusapna
Binilihan ni Ben ng basi ang dalaga
. Ang binilihan ay pandiwang aplikatibo,at ang pangungusap ay pangungusap na aplikatibo. Ang mga panlaping ap-likatibo ay
i
- at -
an
. Ang termino ay salin ng
‚applicative‛
 , na tumutukoy sa
layong hinalaw ‚derived or applied object‛.
Argumento mula sa Kakulangan ng Pansulong
:
Argument from Poverty of theStimulus.
Pangangatwiran na nagsasabing degrado ang wika na naririnig ng bata na nagtatamo ng wika para masabing natututuhan niya ang mga prin-sipyo ng wika batay sa kaniyang karanasan sa wika. Ang tinutungo ng ar-gumento ay ang pasubali na ang kakayahan o kapangyarihang pangwika
‚linguistic faculty‛ ay
katutubo sa isip ng tao.
argumento, ubod-argumento
:
 
argument; core-argument
. Isang pangalanin natuwirang binibigyan ng gampaning tematiko
‚thematic role‛ ng pandiwa. Sa
pangungusap na
Binili ng bantay ang basi para sa Inang
 , ang tagagawang
ban-tay
at ang
pasyente na basi
ang mga ubod-arumento ng ulong pandiwang
bini-li
. Ang
 para sa Inang
ay hidi ubod-
argument sapagka’t ang gampanin nito na
tagapakinabang ay bigay ng pang-ukol na para.
argumentong panlabas
:
 
external argument
(EA).
 
Tng.
panlabas na argumento
.
 argumentong panloob
:
 
internal argument
(IA). Tng.
panlabas na argumento
.
 ásahan, akbayan
:
 
dependency
.
bakas
: trace (t).
Sa Government and Binding
 ,
ang sangkap na iniwan ng lumi-pat na sangkap. Ginagamit ang takdang
t
na marka ng
bakas
. Walang katan-giang pangponetiko ang
t
kayat hindi ito nabibigyan ng tunog o basa, peromay taglay pa rin na mga katangiang pangbalangkas, kayat may katuturanpa rin ito sa mga prosesong pangbalangkas . Sa Dulog Minimalismo, hindina kailangan ang
bakas
dahil sa ang paglipat ay Sipi, kayat may naiiwangkopya sa orihinal na lugar. Tng.
Lipat
.
balangkas
:
 
structure
. Ang prototipikong balangkas ay may ulo, kaganapan, atpantiyak. Sapilitan ang pagkakaroon ng ulo, pero hindi ng kaganapan atpantiyak. Maaaring hungkag (walang tunog, pero may katangiang pangsin-taktitka) ang alinman sa mga ito. Tng.
balangkasan
.
 balangkas na katnigan
:
 
coordinate structure, compound structure.
Balangkas opangungusap na binubuo ng mahigit sa isang sugnay na pinagkakabit ng
 
TALASALITAAN
 
mga pangtambalang pangatnig, tulad ng
at
.
 balangkasan, halawan, deribasyon
:
 
derivation.
Proseso ng pagbuo ng balang-kas sa pamamagitan ng paulit-ulit na pagsanib ng mga sangkap mula sa lek-sikon hanggang sa makabuo ng pangungusap. Tingnan din ang
Sanib, Li-pat, komputasyong pangsintaktika.balangkas-argumento
:
 
argument structure
. Ang balangkas-argumento ng isangulo ay ang mga ubod argumento. Ang balangkas-argumento ng intransiti- bong kayarian ay [DP
SUB:ERG/ACC/APP
] o isang DP na tumatayong simuno namay gampaning ergatibo, akusatibo, o aplikatibo. Ang balangkas-argumentng kayariang transitibo ay [DP
ERG
DP
SUBJ:ACC/APP
] o isang ergatibong DP na si-nusundan ng isang simunong DP na may gampaning akusatibo o ergatibo
.
 
Balarilang Heneratibo
:
 
Generative Grammar.
Ang
Balarilang Heneratibo
ngisang wika ay binubuo ng mga tuntunin na matagumpay na nakapaghuhus-ga kung aling kombinasyon ng mga salita ang makabubuo ng maka- balarilang pangungusap. (Wikipedia)
 Balarilang Pang-unibersal
:
 
Universal Grammar (UG).
Sa Dulog Prinsipyo at Pa-rametro, ang tipon ng mga pang-unibersal na prinsipyo at parametro na ba-hagi ng kapangyarihang pangwika
language
faculty‛ na gumagabay sa
pagtamo ng wika.
baybay-basa
:
spell-out
. Ang ‘output’ ng komputasyong sintaktika, na may d
a-lawang anyo: isa para sa LF at isa para sa PF.
baytang-baytang na sampa
:
 
successive raising
. Paisa-isang sampa ng isangsangkap sa susunod at sa mga susunod pang sugnay nang walang nilalak-tawang sugnay. Sa bawat sampa, ang lahat ng proseso na lalapat sa kasalu-kuyang balangkas ay tatakbo, bago lumipat ang balangkasan sa susunod nasugnay.
 buháy
:
 
active
. Tng.
aktibo
.
bukas na kategorya
:
 
open category
. Isang kategorya ng mga salita na malayangtumatanggap ng mga bagong miyembro. Ang mga bukas na kategorya sa Fi-lipino ay pangngalan, pandiwa, pang-uri, at pang-abay. May nagpapanukalana bukas na kategorya rin ang padamdam:
Woohoo
 , nakapasok din ako
!
 bukó
:
 
node
. Sa sangahan, ang simula o dulo ng isang sanga o ugpungan ng da-lawang sanga.
 bukóng anak
:
 
daughter node
. Sa sangahan, kung may sanga mula sa X tungo saY at ang X ay nasa itaas ng Y, bukóng anak ng X ang Y.
bukóng dulo
:
 
terminal node
. Sa sangahan, isang bukó na walang anak.
bukóng hanggahan
:
 
bounding node
. Sa Government and Binding, ang NP, VP,at CP ay mga bukóng hanggahan. Tng.
Kondisyong Magkaratig
.
 bukóng ina
:
 
mother node
. Sa sangahan, kung may sanga mula sa X tungo sa Y atang X ay nasa itaas ng Y, bukóng ina ang X ng Y. Ang bukóng ina ang ba-gong bukó na nabubuo sa Sanib.
 bukóng magkapatid
:
 
sister node
. Sa sangahan, bukóng magkapatid ang dala-wang bukóng Y at Z kung kapwa anak sila ng X at walang bukóng nakapagi-

Activity (29)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads
sirrhouge liked this
Rowenz Liccud liked this
kris_borres liked this
Jayson Cruz liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->