1
2
CH
ƯƠ
NG I
MÔI TR
ƯỜ
NG VÀ SINH THÁI
I. MÔI TR
ƯỜ
NG
1. Khái ni
ệ
m
Theo cách hi
ể
u thông th
ườ
ng, ta có th
ể
đị
nh ngh
ĩ
a môi tr
ườ
ng nh
ư
sau: “Môi tr
ườ
nglà t
ậ
p h
ợ
p (aggregate) các v
ậ
t th
ể
(things), hoàn c
ả
nh (conditions) và
ả
nh h
ưở
ng(influences) bao quanh m
ộ
t
đố
i t
ượ
ng nào
đ
ó” (The Random House CollegeDictionary-USA).
Đị
nh ngh
ĩ
a này cho th
ấ
y, khi nói
đế
n môi tr
ườ
ng, ta ph
ả
i
đứ
ng trên m
ộ
t
đố
i t
ượ
ngnh
ấ
t
đị
nh và
đố
i t
ượ
ng này ch
ị
u tác
độ
ng c
ủ
a các thành ph
ầ
n môi tr
ườ
ng bao quanhnó.
Đố
i t
ượ
ng này không nh
ấ
t thi
ế
t là con ng
ườ
i (loài ng
ườ
i, cá th
ể
ng
ườ
i ho
ặ
c m
ộ
tc
ộ
ng
đồ
ng ng
ườ
i) mà có th
ể
là b
ấ
t c
ứ
m
ộ
t v
ậ
t th
ể
, hoàn c
ả
nh, hi
ệ
n t
ượ
ng nào t
ồ
n t
ạ
itrong kho
ả
ng không gian có ch
ứ
a
đự
ng các y
ế
u t
ố
tác
độ
ng t
ớ
i s
ự
t
ồ
n t
ạ
i và phát tri
ể
nc
ủ
a nó. Cách nhìn này, có th
ể
làm chúng ta l
ầ
m t
ưở
ng r
ằ
ng m
ỗ
i
đố
i t
ượ
ng ch
ỉ
ti
ế
pnh
ậ
n nh
ữ
ng tác
độ
ng c
ủ
a các y
ế
u t
ố
khác
ở
xung quanh. Th
ự
c ra, b
ả
n thân
đố
i t
ượ
ng
đ
ó c
ũ
ng có nh
ữ
ng tác
độ
ng ng
ượ
c l
ạ
i các y
ế
u t
ố
xung quanh và chính nó l
ạ
i tr
ở
thànhm
ộ
t y
ế
u t
ố
c
ủ
a môi tr
ườ
ng
đố
i v
ớ
i m
ộ
t y
ế
u t
ố
khác
đượ
c xem là
đố
i t
ượ
ng trong môitr
ườ
ng.Vì v
ậ
y, môi tr
ườ
ng còn
đượ
c
đị
nh ngh
ĩ
a nh
ư
sau: Môi tr
ườ
ng là kho
ả
ng không giannh
ấ
t
đị
nh có ch
ứ
a các y
ế
u t
ố
khác nhau, tác
độ
ng qua l
ạ
i v
ớ
i nhau
để
cùng t
ồ
n t
ạ
i và phát tri
ể
n. Nói t
ớ
i môi tr
ườ
ng, ng
ườ
i ta th
ườ
ng ngh
ĩ
ngay t
ớ
i m
ố
i quan h
ệ
c
ủ
a nh
ữ
ng y
ế
u t
ố
xung quanh tác
độ
ng t
ớ
i
đờ
i s
ố
ng c
ủ
a sinh v
ậ
t mà trong
đ
ó ch
ủ
y
ế
u là con ng
ườ
i.Quan
đ
i
ể
m v
ề
môi tr
ườ
ng nhìn t
ừ
góc
độ
sinh h
ọ
c là nh
ữ
ng quan
đ
i
ể
m ph
ổ
bi
ế
n. M
ộ
ts
ố
đị
nh ngh
ĩ
a nh
ư
:Môi tr
ườ
ng là t
ậ
p h
ợ
p các y
ế
u t
ố
v
ậ
t lý, hóa h
ọ
c, sinh h
ọ
c, kinh t
ế
-xã h
ộ
i baoquanh và tác
độ
ng t
ớ
i
đờ
i s
ố
ng và s
ự
phát tri
ể
n c
ủ
a m
ộ
t cá th
ể
ho
ặ
c m
ộ
t c
ộ
ng
đồ
ng ng
ườ
i (UNEP-Ch
ươ
ng trình môi tr
ườ
ng c
ủ
a Liên hi
ệ
p qu
ố
c, 1980).Môi tr
ườ
ng là t
ấ
t c
ả
các hoàn c
ả
nh bên ngoài tác
độ
ng lên m
ộ
t c
ơ
th
ể
sinhv
ậ
t ho
ặ
c m
ộ
t c
ơ
th
ể
nh
ấ
t
đị
nh
đ
ang s
ố
ng; là m
ọ
i v
ậ
t bên ngoài m
ộ
t c
ơ
th
ể
nh
ấ
t
đị
nh (G.Tyler Miler, Environmental Science, USA, 1988).Môi tr
ườ
ng là hoàn c
ả
nh v
ậ
t lý, hóa h
ọ
c, sinh h
ọ
c bao quanh các sinh v
ậ
t(Encyclopedia of Environmental Science. USA, 1992).Môi tr
ườ
ng là t
ấ
t c
ả
các hoàn c
ả
nh ho
ặ
c
đ
i
ề
u ki
ệ
n bao quanh m
ộ
t hay m
ộ
tnhóm sinh v
ậ
t ho
ặ
c môi tr
ườ
ng là t
ổ
ng h
ợ
p các
đ
i
ề
u ki
ệ
n xã h
ộ
i hay v
ă
n hóa
ả
nh h
ưở
ng t
ớ
i cá th
ể
ho
ặ
c c
ộ
ng
đồ
ng. Vì con ng
ườ
i v
ừ
a t
ồ
n t
ạ
i trong th
ế
gi
ớ
i
3
t
ự
nhiên và
đồ
ng th
ờ
i t
ạ
o nên th
ế
gi
ớ
i v
ă
n hóa, xã h
ộ
i và k
ỹ
thu
ậ
t, nên t
ấ
t c
ả
đề
u là thành ph
ầ
n môi tr
ườ
ng s
ố
ng c
ủ
a con ng
ườ
i.Qua các
đị
nh ngh
ĩ
a trên, môi tr
ườ
ng
đượ
c xem nh
ư
là nh
ữ
ng y
ế
u t
ố
bao quanh và tác
độ
ng lên con ng
ườ
i (cá th
ể
hay c
ộ
ng
đồ
ng) và sinh v
ậ
t. Th
ậ
t v
ậ
y, n
ế
u m
ộ
t môi tr
ườ
ngnào
đ
ó có nh
ữ
ng y
ế
u t
ố
hoàn toàn không liên quan t
ớ
i s
ự
s
ố
ng và con ng
ườ
i, ch
ắ
cr
ằ
ng s
ẽ
ch
ẳ
ng
đượ
c ai quan tâm. Tuy nhiên, cách nhìn trên làm cho ng
ườ
i ta d
ễ
ng
ộ
nh
ậ
n r
ằ
ng m
ố
i quan h
ệ
gi
ữ
a con ng
ườ
i và môi tr
ườ
ng là m
ố
i quan h
ệ
m
ộ
t chi
ề
u: môitr
ườ
ng tác
độ
ng t
ớ
i con ng
ườ
i và con ng
ườ
i nh
ư
là m
ộ
t trung tâm ti
ế
p nh
ậ
n nh
ữ
ng tác
độ
ng
đ
ó. Th
ự
c ra, m
ỗ
i con ng
ườ
i l
ạ
i là m
ộ
t tác nhân tác
độ
ng t
ớ
i các y
ế
u t
ố
chínhtrong môi tr
ườ
ng mà nó
đ
ang t
ồ
n t
ạ
i.Trong nh
ữ
ng n
ă
m g
ầ
n
đ
ây, ng
ườ
i ta có cái nhìn toàn di
ệ
n h
ơ
n v
ề
m
ố
i quan h
ệ
gi
ữ
acon ng
ườ
i và môi tr
ườ
ng:Con ng
ườ
i s
ố
ng trong môi tr
ườ
ng không ph
ả
i ch
ỉ
t
ồ
n t
ạ
i nh
ư
m
ộ
t sinh v
ậ
t màcon ng
ườ
i là m
ộ
t sinh v
ậ
t bi
ế
t t
ư
duy, nh
ậ
n th
ứ
c
đượ
c môi tr
ườ
ng và bi
ế
t tác
độ
ng ng
ượ
c l
ạ
i các y
ế
u t
ố
môi tr
ườ
ng
để
cùng t
ồ
n t
ạ
i và phát tri
ể
n.M
ố
i quan h
ệ
gi
ữ
a con ng
ườ
i và môi tr
ườ
ng là m
ố
i quan h
ệ
t
ươ
ng tác (tác
độ
ng qua l
ạ
i), trong
đ
ó bao g
ồ
m c
ả
nh
ữ
ng t
ươ
ng tác gi
ữ
a các cá th
ể
ng
ườ
i, cácc
ộ
ng
đồ
ng con ng
ườ
i.Con ng
ườ
i s
ố
ng trong môi tr
ườ
ng không ph
ả
i ch
ỉ
nh
ư
m
ộ
t sinh v
ậ
t, m
ộ
t b
ộ
ph
ậ
n sinh h
ọ
c trong môi tr
ườ
ng mà còn là m
ộ
t cá th
ể
trong c
ộ
ng
đồ
ng xã h
ộ
icon ng
ườ
i. Con ng
ườ
i
ở
đ
ây v
ừ
a có ý ngh
ĩ
a sinh h
ọ
c v
ừ
a có ý ngh
ĩ
a xã h
ộ
ih
ọ
c. Chính vì v
ậ
y, nh
ữ
ng v
ấ
n
đề
v
ề
môi tr
ườ
ng không th
ể
gi
ả
i quy
ế
t b
ằ
ng các bi
ệ
n pháp lý-hóa-sinh, k
ỹ
thu
ậ
t h
ọ
c, mà còn ph
ả
i
đượ
c xem xét và gi
ả
i quy
ế
td
ướ
i các góc
độ
khác nhau nh
ư
kinh t
ế
h
ọ
c, pháp lu
ậ
t,
đị
a lý kinh t
ế
-xã h
ộ
i …Theo Lu
ậ
t b
ả
o v
ệ
môi tr
ườ
ng c
ủ
a Vi
ệ
t Nam, "Môi tr
ườ
ng bao g
ồ
m các y
ế
u t
ố
t
ự
nhiên (bao g
ồ
m th
ạ
ch quy
ể
n, th
ủ
y quy
ể
n và khí quy
ể
n) và y
ế
u t
ố
v
ậ
t ch
ấ
t nhân t
ạ
o(nh
ư
đồ
ng ru
ộ
ng, v
ườ
n t
ượ
c, công viên, thành ph
ố
, các công trình v
ă
n hóa, các nhàmáy s
ả
n xu
ấ
t công nghi
ệ
p …), quan h
ệ
m
ậ
t thi
ế
t v
ớ
i nhau, bao quanh con ng
ườ
i, có
ả
nh h
ưở
ng tr
ự
c ti
ế
p t
ớ
i
đờ
i s
ố
ng, s
ả
n xu
ấ
t, s
ự
t
ồ
n t
ạ
i, phát tri
ể
n c
ủ
a con ng
ườ
i và thiênnhiên".
2.S
ự
ti
ế
n hóa c
ủ
a môi tr
ườ
ng
L
ị
ch s
ử
trái
đấ
t
đượ
c
đ
ánh d
ấ
u b
ở
i hai m
ố
c c
ơ
b
ả
n là xu
ấ
t hi
ệ
n s
ự
s
ố
ng và xu
ấ
t hi
ệ
nxã h
ộ
i loài ng
ườ
i.
2.1.Tr
ướ
c khi s
ự
s
ố
ng xu
ấ
t hi
ệ
n
Khí quy
ể
n nguyên th
ủ
y là kh
ố
i cô
đặ
c g
ồ
m Hydro (H) và Helium (He). Khihành tinh nóng lên (cách
đ
ây 4,5-5 t
ỉ
n
ă
m), H và He bi
ế
n m
ấ
t.Khí quy
ể
n chuy
ể
n hóa, xu
ấ
t hi
ệ
n các khí trên hành tinh: h
ơ
i n
ướ
c (85%), CO
2
(10-15%), nit
ơ
và dioxid l
ư
u hu
ỳ
nh (1-3%). Các thành ph
ầ
n này gi
ố
ng thành ph
ầ
n khí do núi l
ử
a phun.
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
moi truong va con nguoi
df
9.5K
Reads
21
Readcasts
102
Embed Views
Get Scribd Mobile
To get Scribd mobile enter your number and we'll send you a link to the Scribd app for iPhone & Android.We've sent a link to the Scribd app. If you didn't receive it, try again.
We'll never share your phone number.
Recommended
More From This User
Notes
Load more
