Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword or section
Like this
46Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
SISTEMI KUSHTETUES DHE ORGANIZIMI I JURISPRUDENCËS

SISTEMI KUSHTETUES DHE ORGANIZIMI I JURISPRUDENCËS

Ratings: (0)|Views: 4,298 |Likes:
Published by Shefqet Aruqi

More info:

Published by: Shefqet Aruqi on Jan 17, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/05/2013

pdf

text

original

 
SISTEMI KUSHTETUES DHE ORGANIZIMI I JURISPRUDENCËS
 ARSIM BAJRAMI & XHAVIT SHALA
SISTEMI KUSHTETUES DHE ORGANIZIMI IJURISPRUDENCËS
KUPTIMI I KUSHTETUTËS
Ç’ është kushtetuta
Kushtetuta është një nocion i njohur r opinionin e gjërë. Ajonënkupton aktin më të lartë juridiko-politik me të cilin përcaktohen dhembrohen vlerat themelore të një shteti. Për kushtetuen mund të jependefinicione nga me të ndryshmet, duke filluar nga ato juridike-normative, politike, juridiko-politike, sociologjike, filozofike dhe këndvështrimettjera. Për nevojat praktike të këtij doracaku do të përkufizohemi vetëm nëdisa qasje për kushtetutën.
 Përkufizimi kushtetues-juridik,
kushtetutën e koncipon si akt suprem ju- ridik, ligj themelor të shtetit, me të cilin duhet të jenë në pajtim tëgjitha aktet tjera me fuqi ulse kushtetuta. Ky rkufizimnënkupton hierarkinë juridike dhe epërsinë e kushtetutës ndaj ligjeve dheakteve tjera nënligjore.Piramida juridike e një shteti sipas hierarikisë juridike ështëKushtetuta,AktetKushtetuese,LigjiKushtetues,AmandamentetKushtetuese, Ligjet, Aktet nënligjore-urdhëresat, Dekretet, Udhëzimet,Aktet e përgjithshme juri- dike-statutet dhe Rregulloret. Në shtetet ku funksionon shteti ligjor dhe ku respektohet parimi ikushtetutshmërisë, të gjitha aktet në fuqi nën kushtetutën duhet të jenë në pajtueshmërimekushtetutën,përkatësishtëmeligjin(parimiiligjshmërisë).
 Përkufizimi politik 
i kushtetutës, merr për bazë faktin se, kushtetuta paraqet akt të kufizimit të pushtetit, vendosjen e tij në kornizat e sjelljeskushtetuese dhe institucionalizimin e gjitha formave manifestimit  pushtetit shtetëror. Kushtetuta ndërtohet mbi shtyllën e parimit të ndarjes
1
 
SISTEMI KUSHTETUES DHE ORGANIZIMI I JURISPRUDENCËS
së pushteteve, pavarësisë së tyre dhe funksionimit të parimit të kontrollitreciprok midis pushteteve. Duke kufizuar pushtetin, kushtetuta eshëndrron shtetin në një organizatë juridike që funksionon në bazë tërregullave kushtetuese.
 Përkufizimi juridiko-politik 
është qasje e plotë e dimensionit tëkushte- tutës dhe nënkupton kushtetutën si akt me të lartë juridik, i cilimiratohet nga organi më i lartë, ose populli për të mbrojtur vleratthemelore të shtetit dhe për të kufizuar vetë shtetin dhe sjelljen e tij në pajtim me kushtetuten. Qasja juridiko-politike është e plotë dhe shpreh në plotëni misionin e kushtetutës në një shoqëri demokratike, si njëinstrument i promovimit dhe garantimit të vlerave kryesore të një shtetidemokratik.
 Kushtetuta si kontratë publike,
 për shumë teoricientë, sidomossociologë, krijon një llojë partneriteti midis qytetarëve dhe shtetit, të cilëtduke arritur pëlqim për kushtetutën përcaktojnë të drejta dhe detyratreciproke në funksionimin e shtetit dhe politikave publike. Qytetarët, përkatësishtë populli si palë kontraktuese legjitimon kushtetutën përmesreferendumit dhe i bartë sovranitetin shtetit, duke i krijuar atijlegjitimitetin demokratik për ndërtimin dhe ushtrimin e politikave publike. Shteti si palë tjetër kontraktuese, me kushtetutë pajiset me tërëautoritetin e nevojshëm, që të ndërtojë legjislacionin dhe insitucionet e tijlegjislative, ekzekutive e gjyqësore dhe të qeverisjes së mirë në interes të përgjithshëm publik. Kjo teori e koncipon kushtetutën si kontratë socialedhe është e pranishme në shtete që zbatojnë demokracinë e drejtpërdrejtë(referendare), ku kushtetuta miratohet nga qytetarët, dhe ku njëmendkrijohet një marrëveshje kushtetuese midis qeveridhe qytetarit me drejta dhe detyra reciproke.
 Llojet e kushtetutave
Momenti i parë me të cilin do të ballafaqohen hartuesit e kushtetutës,është përcaktimi i llojit dhe modelit të Kushtetutës. Dilemat e para kanëtë bëjnë me vëllimin e kushtetutës, një kushtetutë e gjatë apo e shkurtë? Në të kaluaren shtetet socialiste kanë përqafuar idenë e
hipertrofisë kushtetuese
, duke hartuar kushtetuta të gjata të cilat rregullojnë në detale jetën dhe me norma të stërngarkuara juridike ngulfatin qytetarin dhelirinë e tij. Këto shtete kishin kushtetuta të gjata me nga 500 nene dhe me
2
 
SISTEMI KUSHTETUES DHE ORGANIZIMI I JURISPRUDENCËS
anekse shtesë (Kushtetuta e Indisë njëhet si kushtetuta më e gjatë në botëme afër 500 nene dhe 15 anekse). Në anën tjetër ka raste të shteteve mekushtetuta të shkurta siç janë psh, SHBA-të, ku kushtetuta ka vetëmshtatë nene në formë parimeve kushtetuese, të cilat më vonë janë plotësuar me 27 amandamente.Përvojat kushtetuese të Kosovës ishin të ndryshme. Kushtetuta e KSAtë Kosovës kishte 480 nene, Kushtetuta e Republikës së Kosovës e vitit1990 kishte 140 nene, Korniza Kushtetuese kishte 14 kapituj.Sa i përket përvojave ndërkombëtare shumica e kushtetutave janë tëshkurta dhe rregullojë vetëm materien kushtetuese, si psh; Kushtetuta eFrancës ka 89 nene, Kushtetuta e Italisë 139 nene, Ligji Themelor iGjermani141 nene,Kushtetuta e Turqisë 160 nene, Kushtetuta eSpans 169 nene, Kushtetuta e Slloveni174 nene, Kushtetuta eFederatës Ruse 137 nene, Kushtetuta e Norvegjisë 112 nene, Kushtetuta eMaqedonisë 134 nene, Kushtetuta e Kroacisë 142 nene, Kushtetuta eHolandës 142 nene, Kushtetuta e Austrisë 148 nene, etj.Me rastin e përcaktimit të vëllimit dhe gjatësisë së Kushtetutës, hartuesitsu-gjerohen të marin parasyshë këto fakte relevante siq janë: Kushtetutaduhet të rregullojë vetëm vlerat themelore të vendit; Kushtetuta duhet tëofrojë garancionet kushtetuese për liritë dhe të drejtat e qytetarëve.Kushtetuta përcakton bazat e funksionimit të institucioneve demokratike.Kushtetuta duhet t’i referohet legjislacionit të rregullt në detalizimin e parimeve të saj si dhe Kushtetuta duhet të reflektojë bazën e sistemitligjor dhe të sigurojë mekanizmat adekuat për mbrojtjen e saj.
 Dilema kushtetuta e butë apo e fortë 
Dilema e dytë për hartuesit e kushtetutës, ka të bëjë me atë, se a do tëhartojnë një kushtetutë të ngurtë, e cila do të ndryshohet në procedurëspe- ciale dhe do të sigurojë një konsensus të gjërë, apo një kushtetutë të butë që ofron fleksibilitet të mjaftushëm në ndryshimin e shpejtë? Në qoftë se hartuesit përcaktohen për modelin e ngurtë të kushtetutës,ata duhet adoptojnë një procedurë posaçëme miratimit dhendryshimittësaj.Kjoprocedurënukebënëkushtetutëntë pandryshushme fare, por r ndryshimin e saj rkonë procedura ndryshme, cilat dallojnga procedurat e rendomta legjislative.Modelin kryesor të Kushtetutës së ngurtë e paraqet ajo e SHBA-ve, sepse për ndryshimin e saj krahas pëlqimit me 2/3 të të dy dhomave tëkongresit, kërkon mbështetje të njejtë nga 50 legjislaturat e shteteve
3

Activity (46)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
Enis M. Qerkini liked this
Ndue Muqaj liked this
Enis M. Qerkini liked this
Mirlind Mustafa liked this
Arbnora Zeqiri liked this
Njomza N. Haliti liked this

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->