Read without ads and support Scribd by becoming a Scribd Premium Reader.

Language:

Download

Go BackAdd Note

Link

Embed

Save for later

Bojan B. Dimitrijević

Organizacija Jugoslovenske narodne armijeu Hrvatskoj 1966-1991. godine

Završetkom reorganizacije prema planu

Drvar 2

iz 1965. nisuprestale reorganizacije u Jugoslovenskoj narodnoj armiji (JNA)te se čini da proces promena i traganja za novim rešenjimatraje bez prekida sve do 70-ih godina 20. veka, kada se organi-zacija ustaljuje, potom i do 1987/1988. godine, kada nastupa

novi talas promena

prema planu

Jedinstvo

. Ovde je namera dase, na bazi originalne građe Generalštaba JNA, ukaže na svoj-stva organizacijskog razvoja i pruži mogućnost za diskusiju outicaju organizacije JNA u mirnodopskom životu SocijalističkeFederativne Republike Jugoslavije (SFRJ), odnosno ratnim do-gađajima 1991. i kasnije.Reorganizovanje je, dakle, nastavljeno i 1966. u sklopu no-vog organizacionog plana pod nazivom

Snaga

. Zbog karakte-rističnosti navodimo prvo promene u Ratnom vazduhoplov-stvu (RV).

U sistemu protivvazdušne odbrane (PVO) –

Zone PVO

– sa kojim su komande dva vazduhoplovna korpusa imaleproblema u neprecizno regulisanim odnosima i nadležnostima,planom

Snaga

formirane su u divizije PVO-a (dPVO), koje susada bile na direktnoj vezi vazduhoplovnih korpusa (VaK): 11.divizija u Beogradu i 15. divizija u Zagrebu, svaka odgovornaza polovinu državne teritorije. U njihovom sastavu bile su jedi-nice lovačke avijacije te raketne, radarske i protuavionske je-dinice. Suština ovih izmena bila je u stvaranju dva

zaokružena

Up. Naredba (Nar.) Državnog sekretarijata za narodnu odbranu (DSNO)u Beogradu, strogo poverljivo/s.pov. 63, 17.2.1966. godine, i s.pov. 730,19.12.1968. godine.

120

Organizacija Jugoslovenske narodne armije u Hrvatskoj

borbena sistema: jedan za vazduhoplovnu podršku a drugiza PVO.

U kopnenoj vojsci, pak, u toku 1966. došlo je doobrazovanja dve partizanske divizije (partd): 43. istarske u Pa-zinu i 34. u Delnicama, ali je istim naređenjem i rasformira-no nekoliko partizanskih brigada (partbr).

U toku leta 1967.došlo je do preformiranja komande 7. oklopne divizije (okd)u Sisku te još nekih oklopnih jedinica. Odbrana Istre posebnoje ojačana kada je iz Maribora prebačena 209. pešadijska bri-gada (pbr) koja je, preimenovana u 25. pbr, prešla u Pulu te

zauzela

garnizone u Umagu, Lovranu i Pazinu. Posle njenogodlaska došlo je do korekcija i u organizaciji jedinica u Zagorju.Za odbranu Briona formiran je te jeseni 38. gardijski objekatPVO.

A u Ratnoj mornarici (RM) u 1966-1967. rasformiranaje Podmornička baza u Puli, a formiran Pomorski odred za spa-savanje u Šibeniku.

Vojni vrh JNA poljuljan sveopštim napretkom odnosa sa

Istočnim blokom

naredio je 25.12.1967. da se izvrši smanjenjemirnodopskih efektiva, tako što su mnoge pešadijske divizije(pd) preformirane u pukove, a njihovi pukovi u bataljone – itako niže. Na teritoriji Hrvatske tako je na nivo puka spušten6. pd u Karlovcu i 12. pd u Osijeku, odnosno 9. samostal-ni pešadijski puk (pp) u Kninu, 13. u Gospiću i 32. u Zagre-bu su po ovom naređenju dobili da razvijaju u ratnoj forma-ciji divizije. Tada su rasformirani 11. pbr u Kninu i 145. pp uKoprivnici, a došlo je do preformiranja i ostalih jedinica kopne-

Up. Muzej Jugoslovenskog RV-a (MJRV), Beograd, kutija (k.) 25,

Istorija 11. dPVO 1965-1984. godine

(uključuje i istoriju 1. zone PVO do prefor-miranja u 11. dPVO 1966. godine).

Up. Nar. DSNO, s.pov. 324, 25.7.1966. godine.

Up. isto, s.pov. 231, 12.6., s.pov. 443, 25.9., i s.pov. 462, 5.10.1967.godine.

Up. isto, s.pov. 370, 31.8.1966. godine, i s.pov. 68, 27.3.1967. godine.

121

Bojan B. Dimitrijević

ne vojske.

Usledilo je potom rasformiranje vojnih područja/vp(od 13, tri u Hrvatskoj) te formiranje korpusa (od pet, dva su senalazila u Hrvatskoj: 4. u Rijeci i 10. u Zagrebu).

Naređenjemiz jula te godine formirane su i grupe za razvoj teritorijalnihpešadijskih pukova koji su se formirali u ratu. Ove komandesu nastale preformiranjem partizanskih brigada.

Konačno suavgustovskim naređenjem formirane komande vojnih okruga/vo (22), od kojih su pet bile smeštene u Hrvatskoj: u Zagrebu,Splitu, Rijeci, Osijeku i Karlovcu.

Sa koncepcijske tačke gledišta interesantna je činjenica da jeagresija na Čehoslovačku avgusta 1968. izmenila percepcijubudućeg neprijatelja, koja je ranije bila prisutna u ratnim pla-novima

Drvar, Drvar 2

i tada aktuelnom planu

Snaga

, gde seisključivo računalo na agresiju sa Zapada. Sada je iskustvo krizenametnulo odbacivanje idejnog koncepta plana

Snaga

i stva-ranje novog plana

Rudo

, koji je uključio i mogućnost agresijesa Istoka. Prema iskustvima iz krize došlo je do

obnavljanja talasa

reorganizovanja jedinica i to upravo kada je u toku bioili već završen proces prethodne reorganizacije! U Osijeku je12. samostalni pp preformiran u 12. brigadu sa jedinicama u Sl.Požegi, Našicama i Vukovaru, a preformirani su i 9. pp u Kninu,odnosno 13. u Gospiću, koji je postao 10. bataljon 6. proleter-skog pp. Sve tri oklopne brigade – 2, 31. i 265. – u Hrvatskojpostale su samostalne, jer je rasfromiran 7. okd u Sisku. For-

Up. isto, s.pov. 602, 25.12. 1967. godine.

Up. isto, s.pov. 28, 20.1. (istim naređenjem došlo je i do preformiranjajedinica veze u skladu sa ukidanjem vp-a ili obrazovanjem novih komandikorpusa), i s.pov. 281, 3.7.1968. godine.

Up. isto, s.pov. 345, 16.7.1968. godine (od 29 formiranih, pet se brigadanalazilo u Hrvatskoj: 508. u Splitu, 510. u Osijeku, 547. u Slavonskoj/Sl.Požegi, 563. u Zadru i 588. u Kninu, pri čemu su u tim mestima ukinutekomande partizanskih brigada).

Up. isto, s.pov. 420, 20.8.1968. godine.