Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
17Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
D) Neoplatonisticki Pokret - Ticijanove Alegorije Neoplatonizam i Mikelandjelo - Grobnica

D) Neoplatonisticki Pokret - Ticijanove Alegorije Neoplatonizam i Mikelandjelo - Grobnica

Ratings: (0)|Views: 3,526|Likes:

More info:

Published by: Džo Kornjača Od Princeze on Jan 18, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/07/2013

pdf

text

original

 
NEOPLATONISTIČKI POKRET U FIRENCI I SEVERNOJ ITALIJI
E. Panofsky, Ikonološke studijeNeoplatonizam, u svom prvobitnom obliku, predstavlja jedan filosofski sistem kojipotiče iz “Platonističke akademijeu Firenci. Nju je činila izabrana grupa ljudi,vezanih zajedničkim prijateljstvom, zajedničkim sklonostima prema veselom životu iprosvećivanju ljudi, jednim skoro fanatičnim obavanjem Platona i odanomprivrženošću jednom simpatičnom, prefinjenom i učenom čoveku, Marsiliju Fičinu(1433-1499).
Marsilio Fičino
, “Philosophus Platonicus, Theologus, Medicus”, je svoj život uizvesnom smislu modelirao po ugledu na Platonov, i živeo je u vili u Kaređi, koju jedobio na poklon od Kozima de Medičija. Akademiju u toj vili činilo je jedno nezvanično“društvo”, koje je pre predstavljalo neku kombinaciju kluba, istraživačkog seminara isekte, nego akademiju u modernom smislu reči.Neki od najznačajnijih članova tog društva, pored Fičina, bili su :
Kristoforo Landino
pisac komentara na Vergilijeva, Horacijeva i Danteova dela, iautor poznate knjige
Quaestiones Camaldulenses
;
Lorenco Veličanstveni 
;
Piko dela Mirandola
– proučavalac orijentalnih izvora, koji je, uz to, imao i relativnonezavisan stav u odnosu na Fičina;
Frančesko Katani di Diaseto
– pod punim Fičinovim uticajem;
 Anđelo Policijano
1
 Trojak zadatak Fičinove Akademije:
-
učiniti dostupnim originalne platonističke spise, uključujući ne samo Platona,nego i “platoniste” - Plotina i kasnije pisce (Prokl, Porfirije, Jamblih, DionisijePseudo-Areopagit, “Hermes Trismegistosi “Orfej”), putem prevoda nalatinski, uz sve sažete izvode i komentare
-
formiranje jednog koherentnog i živog sistema znanja iz obrađenog materijala,koji bi bio sposoban da ulije novo značenje čitavom kulturnom nasleđu togperioda (Vergiliju i Ciceronu, kao i Svetom Avgustinu i Danteu, klasičnojmitologiji, kao i fizici, astrologiji i medicini)
-
usaglašavanje ovog sistema sa hrišćanskom religijom Treći navedeni zadatak predstavljao je poseban problem : ranije se kao osnovniproblem hrišćanskih mislilaca postavljalo pitanje uklapanja sve veće količine klasičnihideja u opšti sklop njihove misli, ali nikada nije bio načinjen pokušaj da se spojihrišćanska teologija, ovako potpuno razvijena, sa jednom velikom paganskomfilosofijom, a da se pri tom ne naruši individualnost i celovitost ni jedne ni druge.Fičinovo najznačajnije delo –
Theologia Platonica
– izražava njegovu ambiciju daobnovi “platonistički” sistem mišljenja i dokaže njegovu “potpunu saglasnost” sahrišćanstvom.Fičinov sistem zauzima središnu poziciju između
skolastičke
koncepcije (prema kojojse bog nalazi izvan konačne vasione) i kasnijih
 panteističkih
teorija (prema kojima jevasiona beskonačna, a bog istovetan sa njom).Fičini koncipira boga skoro na isti način na koji je Plotin koncipirao
En
(neiskazivo Jedno).Fičino prihvata oba metoda definisanja neiskazivog: Plotinov, o negaciji svihpredikata, i Kuzanov
coincidentia oppositorum
, o karakterizaciji putem očiglednihkontradikcija – Fičinov bog je
uniformis
i
omniformis
,
actus
ali ne i
motus
1
 
Za detaljnija obaveštenja :
-
E. Panofsky,
Renaissance and Renascences in Western Art 
-
P. O. Kristeller,
The Philosophy of Marsilio Ficino
-
A. Chastel,
Marsile Ficin et l’art 
-
 J. C. Nelson,
Renaissance Theory of Love
1
 
-
Bog je stvorio svet “misleći sebe sama”, jer su kod njega “postojanje,mišljenje i htenje” jedna te ista stvar; on se ne nalazi u vasioni (koja jeneograničena, ali ne i potpuno beskonačna),
već se vasiona nalazi u bogu
vasionu bog “ispunjava, a da sam nije ispunjen; prožima, a da sam nije prožet; i uključuje, a da sam nije uključen”.
Univerzum je, dakle, tako različit od boga, a ipak neodvojiv od njega, irazvija se u četiri hijerarhijska stepena, koji pokazuju postepenoopadanje savršenstva.
Četiri hijerarhijska stepena univerzuma
(1)
Kosmički Um
(gr.
Nous
; lat.
mens mundana
, intelectus divinus siveangelicus
) - čisto inteligibilna i nadnebeska oblast, koja je (slično bogu)postojana i nenarušiva, ali je (za razliku od boga) mnogostruka, jer sadrži idejei pojmove/anđele, koji su prototipovi svega što postoji u nižim zonama
(2)
Kosmička Duša
(gr.
Psyche
, lat.
anima mundana
) – oblast koja je još uveknenarušiva, ali nije više postojana : ona se kreće iz sebe same (
 per se mobilis
)i nije više oblast čistih oblika, već oblast čistih uzroka, i otuda je sličnanebeskom ili translunarnom svetu (podeljenom na poznatih devet sfera ilinebesa : najviša nebesa, sferu zvezda nekretnica i sedam sfera planeta)
(3)
Oblast Prirode
sublunarni 
ili zemaljski svet, koji je narušiv, jer se sastojiod forme i materije, pa se može raspasti kad se ove dve komponenterazdvoje, i koji se ne kre
 per se
, već zajedno sa svojim pokretem(nebeskim svetom), sa kojim je povezan pomoću tzv.
spiritus mundanus
(
nodus
ili
vinculum
)
(4)
Oblast materije
– koja je bezoblična i beživotna, a dobija oblik, kretanje ipostojanje čak, samo utoliko što prestaje da bude ona sama, pa ulazi uzajednicu s formom, da bi bila deo Oblasti PrirodeUniverzum =
divinum animal
:“Božansko dejstvo koje zrači iz boga, prožima nebesa, spušta se kroz elemente izavršava se u materiji” oživljava univerzum i međusobno povezuje njegove različitehijerarhije
Circuitus spiritualis
– Fičinov omiljen izraz, koji se odnosi na jednu neprekidnu strujunatprirodne energije, koja teče odozgo nadole i vraća se odozdo nagore.
-
Kosmički Duh neprestano stremi bogu i obožava ga, dok istovremeno nadzireKosmičku Dušu ispod sebe;
-
Kosmička Duša pretvara statične ideje i pojmove od kojih se sastoji KosmičkiDuh u dinamične stvari koje se kreću i oplođavaju sublunarni svet, čimepodstiču prirodu da stvara vidljive predmete;*Odnos Kosmičkog Duha prema bogu, s jedne strane, i prema Kosmičkoj Duši, sdruge strane, može se uporediti sa odnosom Saturna prema svom ocu Uranu i svomsinu Jupiteru:
-
Saturn = Kosmički Duh
-
Uran = bog
-
 Jupiter = Kosmička DušaNesavršenost sublunarnog sveta
-
Razlog nepostojanja savršene lepote na zemlji neoplatonisti definišu lepotu kao “
sjaj božanske dobrote
”. Sublunarni svet, i poredsvoje narušivosti, ima udela u večnom životu i lepoti boga, što mu daje ono“božansko dejstvo”, ali na svom putu kroz nebesko carstvo “sjaj božanske dobrote”rasuo se u onoliko zraka koliko ima sfera/nebesa, pa otuda na zemlji nema savršenelepote.Svaki predmet ili fenomen u prirodi poseduje nebesku energiju, tj. stoji pod uticajem jednog ili više nebeskih tela.
2
 
-
Neoplatonistički odnos prema materiji i ideji pakla :u neoplatonističkom univerzumu nema mesta za nešto slično paklu; čak ni
materija
(Piko dela Mirandola naziva carstvo materije
Il mondo sotterraneo
= podzemni svet),sa svojim čisto negativnim svojstvom, ne može se smatrati kao zlo, jer priroda bezmaterije ne bi mogla da postoji; ali, upravo zahvaljujući ovom negativnom svojstvu,materija mora da prouzrokuje zlo, jer njena “ništavnost” deluje kao pasivan otpor uodnosu na
summum bonum
; materija teži da ostane bezoblična i sklona je daodbacuje oblike koji su joj nametnuti;
Nebeske forme
ne samo da su nenarušive, nego su i “čiste, potpune, delotvorne,oslobođene strasti i smirene”;
Sublunarne forme
, s obzirom da ih materija skrnavi, su ne samo trošne, nego i“obogaljene, nedelotvorne, podložne brojnim strastima i, kada delaju, prisiljene da sedo kraja bore jedna s drugom”.
Oblast Prirode kao poprište beskonačne borbe sa nebeskim svetom:
Neizbežno je diviti se “prisutnosti duhovnog u materijalnom”, a istovremeno se žalitida zemaljski svet predstavlja “zatvor” u kome se čisti oblici ili ideje
narušavaju
(narušiti = gr.
tarattein,
pa otuda
 
i termin za ono što su Grci nazivali Hadom ili Tartarom) : život na zemlji, kao odraz onog
splendor divinae bonitatis
, ima udela ublaženoj
čistoti 
nadnebeskog carstva
 
, a kao oblik postojanja nerazdvojno povezan samaterijom, bezobličnom i beživotnom, nosi u sebi deo jada i
ništavila
Hada ili Tartara.
 
Čist oblik (ili ideja), čak i za vreme svoje materijalne inkarnacije, ostaje svestan svognadnebeskog porekla. Ljudska duša živi u telu kao
apud inferos
.
Makrokosmos i mikrokosmos
 Tradicionalna strukturalna analogija između makrokosmosa i mikrokosmosainterpretirana je u neoplatonističkom sistemu na poseban način :kao što se
svemir 
sastoji od materijalnog sveta (prirode) i nematerijalne oblasti izvanmesečeve orbite, tako se i
čovek 
sastoji od tela i duše (pri čemu je telo obliknerazlučno vezan za materiju, a duša oblik koji samo prianja uz nju); i kao što
spiritus mundanus
međusobno povezuje sublunarni i translunarni svet, tako i
spiritus humanus
međusobno povezuje telo i dušu; duša se, pak, sastoji iz petsposobnosti, grupisanih pod imenima
anima prima
i
anima secunda
.
 Anima secunda
(Niža duša) – koja živi u tesnom kontaktu sa telom, nije slobodna(već je određena “sudbinom”) i sastoji se od tri sposobnosti (koje istovremenousmeravaju i zavise od fizioloških funkcija) :
(1)
sposobnosti razmnožavanja, ishrane i rašćenja (
 potentia generationis,nutritionis, augmenti
)
(2)
spoljašnje percepcije - pet čula koja primaju i prenose signale iz spoljnogsveta (
sensus exterior, in partes quique divisus
)
(3)
unutrašnje percepcije / imaginacije, koja ove razbacane signale objedinjuje ukoherentne psihološke slike (
sensus intimus atque simplex, imaginatio
)
 Anima prima
(Viša Duša) – koja se satoji od samo dve sposobnosti:
(1)
Razuma (
ratio
)
(2)
Duha (
mens, intellectus humanus sive angelicus
)
Odnos Razuma i Duha
Razum (koji je diskurzivan i refleksivan) bliži je Nižoj Duši i povezuje slike, koje dajeimaginacija, prema pravilima logike; povezan je sa iskustvima, željama i potrebamatela, koji se prenose putem čula i imaginacijeDuh (koji je intuitivan i kreativan) sposoban je da dođe do istine direktnomkontemplacijom nadnebeskih ideja; on komunicira sa onim što se zove
intellectusdivinus
i ima čak udela u tome (dokaz za to je činjenica da ljudska misao ne bi bila u
3

Activity (17)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
Rodica Tiltu liked this
PAX liked this
vladany26077763 liked this
PAX liked this
PAX liked this
SL6 liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->