Editorial
Lehkhabu chhiar hi
Mizo zingah hian lehkhabu te,thuziak hrang hrang awmna lam hihralh har deuh mai a ni a. Lehkhabu ziaktu tha tak tak pawhnei ila chhiartu chu tlemte chauhan ni thin. Mipui zat chhut chuan India ramah ziak leh chhiar thiamlamah pahnihna chu kan ni ve a.Mahse, thu ziah kan taima loin,chhiar kan taima lo em em a ni. Kan state aia lian deuh awrhchauh Kerela, ziak leh chhiar thiam lama kan phak hleih theihloh hi han en ila, lehkhabu tha tak tak, ram pum deng chhuak khawpan siam fo mai. Entirnan, General Knowledge bu te, Panorama te, sawi sen pawh a nilo. Kan tlukloem em a ni. Ziakmi kan nih loh pawhin chhiar mi tal hi nih tum ilachu a tha viau tur a ni. Bible-in‘bumin awm suh u’ a tih pawh hi‘fing rawh u’ ‘mawl suh u’ a tihnaah ka ngai deuh a. Bum theihkhawpin mawl suh u a ti ni tein kahria a (diktak maw!). Chuvangin, fing tur chuan chhiar tam a ngai a,kan hmuh theih chin apiang hi chuchhiar zel mai ila a tha ber ang.
(…article chhunzawmna)
Literature chu thu engpawh mihring nun nena inlaichinna nei, hunrei taka hlutna nei tura thu mawi taka ziak hi a ni. Mawi tak leh thataka ziak ni tur chuan tawng mawi bera ziaktur a ni a. Tin, mihringtetana hun rei tak hlutna nei tur chuan mihring nun sawichhuahna,tawngkam ngaihnawm a ni tur a ni. Dawt thu a nih chuan ngaihnawmhle mah se mihringte tan hlutna a nei lovang.Thu dik tak ni mah se, aziak dan a fel loh chuan ngaihhlut rei tlak a ni chuang lo. Frenchtawnga Literature sawina tawngkam hian a nihna a sawifiah ber an tia. French tawng chuan ‘Belles-letterams’ a ni a. Chu chu thuziak mawi, thuziak duhawm tihna a ni. Goodman chuan, “
Thachungchuang, mawi famkim, thudik kumhlun a ni”
tiin a sawi. JohnKeats-an Literature hrilhfiah tum hranpa lova, “
Thil mawi tak chuchatuan lawmna ani.(A thing of beauty is a joy forever)”
a
tih angin,Literature tha chuan ramri pawh nei lova darh zauin, a nung reng theia ni. Chung chu novel te, hla thu (Poetry) chi hrang hrang te, lemchanthu (Play) te, thawnthu tawi chi (Short story) te, essay chi hrang hrangte, mihring nun tilang thei zawnga mawi taka ziakte an ni. A tawizawngin sawi ila, Literature chu thuziak tha leh mawi hi a ni.Hnam fing leh changkang hmasa te hi an ropuizia lanna leh tehnaropui ber chu thu leh hla lama an hausakna a ni fo thin. HmanlaiHebrai leh Greek hote, Rom sawrkar ropui tak takte pawh an tlawmvek tawh hnua an hnam lo ropuizia leh finzia kan hmuhna pawh anLiterature atang bawkin a ni. Sap mifing Mathew Arnold pawhin thuleh hla aia England tiropuitu engmah a awm loh thu a sawi hial a. Tin,history lama kan hmuh angin Turk-ho kutah Constantinople ropui tak a tlawm dawnin mi thiam leh mifing tlanchheturte chuan, hloh hlenan hlauh ber chu an thu leh hla ziak thate hi a ni. Thu leh hla thiamtehi hnam rohlu an ni a. Thomas Carlye pawhin Edinburg University aShakespear-a England tana a hlutzia a sawi tumin , “
India ram leh achhunga awm zawng zawngte nge in thlan ang, Shakespear-a?
” a tihial a ni.William Wordsworth-a meuh pawh hla phuah thian JohnMilton-a a han boral chuan a thlaphang a, hetiang hian a auchhuak tahial a, “
...hmanlai English ho chuanawmna a bo zova, chhunglamhlimna te kha duhamnain a luah zo ta. Aw! lo kir la, min ti harh teh,nundan mawi te, thatna te, zalenna leh thuneihna te min pe leh lul teh
” tiin.Tin, Matthew Arnold meuh pawhin sualna leh tharumthawhna a sosat lai bera Wordsworth-a a boral ta chu a thla a phangngang a niang, “
Hun hian ama hun teah zawng rorel thiam leh fing mi a la rawn thlensak leh ang a, amaherawhchu, Europe hunhnuhnung tawng tawh hain tidam thei Wordsworth-a hi engtikah ngea tawn leh teh lul ang?
” tiin a ruang bulah a tap chhuak hial a ni.Zirna lama kan entawn ber sap ho pawh khu Literature ah an sangkan ti thin a. Thu leh hla lama an san lai tak chu Shakespear hunlaikha a ni an ti thin a, ‘Shakespear`s ages’ tih hiala vuah a lo ni a. Tunthleng hian thu leh hla lama inpete chuan ngaihsan an la hlawh em ema. Kum 1087 a Nobel price for literature dawngtu Joseph Bronskychuan, “
Hla phuah hi mihringte thiltihtheih ropui ber
” a lo ti hial a ni.Literature lama mirilte chuan ngaihsan an hlawh a. Lehkhabu siamtheih tawh ngat chu khawvel hriat an hlawh tawhin, mifing tih anhlawh mai thin. Mifing hmasa Socrate’s te hunlai pawh khan mifingchu an tam mai. Mahse, ani chuan lehkhabu a lo ziah tam …
(contd)
Editor
Tv. Mâdawnga Hauhnâr
Joint Editors
Pu Josiah L. RalteNl. Nancy L. Sailo
Contributors
Pu Paul LalchhanhimaTv. Lalnundika Hnamte
Circulation Managers
Nl. B. LalthakimiNl. Zaithanmawii
BMA AW lak man:
Thla khat - Rs.20Thla thum - Rs.50Thla ruk - Rs.90Thla sawmpahnih - Rs.180
E-mail:
bmanews@gmail.com
Website:
www.bangaloremizo.info
I mobile-ah khan
JOIN BloreMizo
tihtype la,
567678
ah thawn rawh.Bangalore Mizote tana Hriattirna lehthutharte ilo dawng thin dawn nia.
Vol. XVI Issue No.42 Bangalore Mizo Association Pathianni Tin Chhuak Chanchinbu Date: 17 January 2010 Phek Hnihna
Add a Comment