Ibarra) na huwag nitong ikagugulat kung sakali mang hindi siya makasulatsapagkat lubha siyang abala sa kanyang mga gawain. Ganito ang salaysayng tinyente: Si Don Rafael ay siyang pinakamayaman sa buong lalawigan.Bagamat siya ay iginagalang, may ilan din namang naiinggit. Ang mga nunonila ay mga kastila.Ang mga kastila dahil sa kasawian ay hindi gumagawa ngmga nararapat. Ang masasama sa Espanya ay nakakarating sa Pilipinas. SiDon
Rafael ay maraming mga kagalit na mga kastila at pari. Ilang buwan palamang nakakaalis sa Pilpinas si Ibarra,si Don Rafael at Pari Damaso aynagkasira. Diumano, di nangungumpisal si Don Rafael. Nabilanggo si DonRafael dahil sa pagkakaroon ng mga lihim na kaaway. Pinagbintangan pasiya ang pumatay sa isang mangmang at malupit na artilyerong naniningilng buwis ng mga sasakyan. Pero hindi naman totoo. Isang araw may isanggrupo ng mga bata na sinigawan ang artilyero ng ba be bi bo bu na labis naikinagalit nito.Pinukol ng kanyang tungkod ng artilyero ang mga bata. Isaang sinampald na tinamaan at nabuwal. Pinagsisipa niya ito. Napatiyemponamang nagdaraan si don Rafael. Kinagalitan niya ang artilyero. Pero, ito aylalong nagpuyos sa galit at si DonRafel ang kanyang hinarap. Walangnagawa si Don Rafael kung hindi ipagtanggol ang sarili. Sa hindi malamangdahilan, bigla na lamang sumuray-suray ang artilyero at dahan-dahangnabuwal. Terible ang kanyang pagkakabuwal sapagkat ang kanyang ulo aytumama sa isang tipak na bato. Nagduduwal ito at hindi nagkamalayhanggang sa tuluyang mapugto ang hininga. Dahil dito, nabilanggo di DonRafael. Pinagbintangan siyang erehe at pilibustero. Masakit sa kanya angganito sapagkat iyon ang itinuturing na pinakamabigatna parusa.Pero, lalongnadagdagan ang dagan sa kanyang dibdib. Pinaratngan din siyangnagbabasa ng mga ipinagbabawal na aklat (El Correo de Ultramar) atdiyaryo, nagtatago ng larawan ng paring binitay, isinakdal sa salangpangangamkam ng lupain at nagbibigay ng tulong sa mga tulisan.Gumawa siya (tinyente) ng paraan para tulungan si Don Rafael atsumumpang ito ay marangal na tao. Katunayan, siya ay kumuha ng isangabugadong Pilipino na si G.A at G.M. Ito ay pagkaraang lumitaw sa pagsusurina ang ikinamatay ng artilyero ay nag pamumuo ng dugo sa ulo nito. Nanglumaon, ang katwiran ay nagtagumpay din. Nang si don Rafael ay malapit nglumaya dahil sa tapos nglahat ang mga kasong ibinintang sa kanya. Angsapin-saping kahirapan ng kalooban na kanyang dinanas ay hindi nakayananng kanyang pisikal na katawan.Hindi na niya natamasa ang malayang buhay. Sa mismong loob ngbilangguan, nalagutan ng hininga si Don Rafael. Huminto sa pagsasalaysayna g tinyente. Inabot nito ang kanyang kamay kay Ibarra at sinabing siKapitan Tiyago na lamang ang bahalang magsalaysay ng iba pang
Add a Comment