VERSCHIJNT GRATIS TWEEWEKELIJKS OP WOENSDAG IN ALLE ZIEKENHUIZEN IN NEDERLAND EN OP INTERNET
Jaargang 3nummer 311 februari2009
Vitamine D voorkomtMultiple Sclerose
Casus CNV
Hoe vaak mag abortus?Reageer!
Zie pagina 11
02071527
Oogschade door vuurwerkVerhuizing Orbis Medisch CentrumPatiënteninformatiesysteemZieke kinderen en kunst
De communicatie tussen arts en verpleegkun-dige is regelmatig zo verstoord dat er geenoverleg meer plaatsvindt en de verpleegkun-dige op eigen houtje bijvoorbeeld medicatievoorschrijft en toedient.
Hierdoor kan de patiënt schade oplopen. Omdit te voorkomen is goede communicatie op basis van het accepteren van elkaars proes-sionaliteit van essentieel belang. Dit blijkt uitonderzoek van het expertisecentrum LEVV enartsenorganisatie KNMG. De resultaten vandit oriënterend onderzoek naar dilemma’s inde zorg werden op vrijdag 6 ebruari gepre-senteerd tijdens het jaarlijkse LEVV Congresin Zeist.
Miskend
Volgens het rapport ‘Doorbreek de dilemma’s!’leggen verpleegkundigen en verzorgendenzich bij een discussie vaak neer bij de meningvan de arts o besluiten naar eigen inzichtte handelen. Dit heet niet alleen gevolgenvoor de kwaliteit van de zorg voor patiëntenen cliënten, maar kan er ook toe leiden datverpleegkundigen en verzorgenden zich mis-kend voelen en voortijdig het vak verlaten. Deconclusies van het rapport zijn gebaseerd opliteratuuronderzoek en interviews met zieken-huisbestuurders, managers, verpleegkundigenen wetenschappers.
Communicatie artsen verpleegkundigevaak verstoord
Waarom gaat een ontstoken gewricht somswel en soms niet over in chronische reuma?Om deze vraag te beantwoorden ontving eenEuropees onderzoeksconsortium van twaalfinstituten en vier bedrijven, met het LeidsUniversitair Medisch Centrum (LUMC) alspenvoerder, een subsidie van ruim elf miljoeneuro.
Europese beleidsmakers hebben veel belang bijdit onderzoek, want medicijnen tegen reumakosten miljarden en de ziektelast is enorm.“Wij willen de moleculaire netwerken ont-raelen die ervoor zorgen dat de ziekte chro-nisch wordt”, vertelt pro. dr. Tom Huizinga,a delingshood Reumatologie in het LUMCen leider van het onderzoek. “Hopelijk kunnenwe daardoor in de toekomst voorkomen dat on-gedierentieerde artritis overgaat in reuma.”
LUMC leidt Europeesonderzoek naar reuma
Verkouden automobilisten rijden net zo slecht als ie-mand die een dubbele whiskey op heeft.
Niet achter het stuur bij verkoudheid
Onderzoekers van de Britse University ofOxford en de Canadese University of BritishColumbia hebben ontdekt dat vitamine Dhelpt om een gen in toom te houden dat ver-antwoordelijk is voor de ontwikkeling van eenverhoogd risico op Multiple Sclerose (MS).
Volgens de onderzoekers kan de inname vanextra vitamine D door de moeder tijdens dezwangerschap en door het kind in de eerstelevensjaren MS voorkomen. Hoewel het nogniet precies duidelijk is hoe de ziekte ontstaat,heet eerder onderzoek al aangetoond dat door het lichaam onder invloed van de zon zel aangemaakt vitamine D een rol speelt. Het isinmiddels aangetoond dat mensen in Noord-Europa een grotere kans hebben op MS als zijleven in gebieden met minder zon. Ook zijner genetische oorzaken aanwijsbaar voor hetkrijgen van MS. Het huidige onderzoek laatzien dat proteïnen die geactiveerd wordendoor vitamine D in het lichaam een verbin-ding aangaan met een bepaald DNA naast het bewuste gen dat daardoor in gunstige zin ver-andert. Hoe dat proces in zijn werk gaat wordtnog nader onderzocht. Het onderzoek wordtgemeld door de BBC die daarbij verwijst naar het tijdschrijt The PLoS Genetics Journal.
De facilitaire zorgondersteuner
www.isshospitalservices.nlTel: 030 - 24 24 800
Hoewel het nog niet precies duidelijk is hoe de ziekte MS ontstaat, heeft eerder onderzoek al aangetoond dat doorhet lichaam onder invloed van de zon zelf aangemaakt vitamine D een rol speelt.
All you need is...
Vitamine CNV, net even anders!
Voor meer info 030 - 751 1001 of www.VitamineCNV.NL
Verkouden automobilisten rijden net zoslecht als iemand die een dubbele whiskey opheet. Zieke bestuurders hebben onder meer een langere remweg. Bij vijtig kilometer per uur was die één meter langer dan bij gezondemensen. Bij 110 kilometer per uur hadden zezels 2,3 meter meer nodig om tot stilstand te komen. Verzekeraar Lloyds TSB, die hetonderzoek heet uitgevoerd, raadt het a omziek achter het stuur te kruipen. Zels bij eenlichte verkoudheid zijn de concentratie en hetreactievermogen aanzienlijk minder.
Falende bestuurders en toezichthouders vanzorginstellingen kunnen straks wellicht juri-disch worden aangepakt. Tot nog toe is hetniet mogelijk hen aansprakelijk te stellen voorwanbeleid.
Het kabinet gaat proberen hierin veranderingte brengen, zo kondigde minister Klink vorigeweek aan in een interview met de Volkskrant.Diverse zorginstellingen zijn de agelopenweken in grote nanciële problemen geraakt.Bestuurders van bijvoorbeeld de IJsselmeer-ziekenhuizen, thuiszorgorganisatie Meavitaen Philadelphia Zorg kregen daarbij weliswaar finke kritiek te verduren, maar zij hoeven niet bang te zijn voor eventuele juridische gevol-gen.
Zorgbestuurderswellicht aansprakelijk
W IJ W ERK EN
SLIM
JIJ OOK ?
En check of het bij jou in de zorg goed geregeld is!
TEST JE WERKGEVER OP
SLIMMER
werkeninde
ZORG
.nl
Doe de test en win een taart van‘M’n Tante’ voor je afdeling!
2
Actueel
Colofon
Nummer 311 februari 2009
Vuurwerk veroorzaakt23 blinde ogen
Tijdens de jaarwisseling 2008/2009 is voorhet eerst het aantal en de ernst van oogletselsveroorzaakt door zelf afgestoken vuurwerk(privé-vuurwerk) landelijk geregistreerd dooralle oogartsen die in Nederland werkzaamzijn. De uitkomst van de landelijke registratiebevestigt de mening van de oogartsen dat,ondanks alle voorlichting en veiligheidsmaat-regelen wat betreft vuurwerk, het gebruik vanervan door burgers alleen al op zuiver medi-sche gronden tot nadenken stemt en in eenbrede maatschappelijke en politieke discus-sie heroverweging verdient.
Deze landelijke registratie is uitgevoerd opinitiatief van het Nederlands OogheelkundigGenootschap (NOG) waarbij alle in Neder-land werkzame oogartsen aangesloten zijn.“Een maand na de jaarwisseling, die ‘relatief rustig’ werd genoemd, tekent zich nu de oog-heelkundige schade onder de Nederlandse bevolking af”, aldus Tjeerd de Faber, voor-zitter en woordvoerder van het NOG en oog-arts in Het Oogziekenhuis Rotterdam. “Dezeschade is dusdanig ernstig te noemen dat dezete vergelijken is met de helft aan oogletselsveroorzaakt tijdens 3,5 jaar oorlog in Irak bijAmerikaanse beroepsmilitairen.”
Aantal en ernst oogletsels
In totaal zijn 232 patiënten (269 ogen) behandeld. Een derde van deze ogen (94) isernstig beschadigd. Hiervan hebben 45 ogen permanent verminderd gezichtsvermogen envan deze 45 ogen zijn 23 zelfs volledig blind;14 van deze 23 ogen moesten operatief ver-wijderd worden. Bijna zestig procent (137)van de slachtoffers zijn omstanders, terwijlveertig procent (95) getroffen is door zelf afgestoken vuurwerk. Iets meer dan de helftvan de patiënten (118) zijn kinderen tussende drie en 18 jaar. Qua aantallen worden meer mannen dan vrouwen getroffen. Vrouwen zijnslechts in 12 procent (28) slachtoffer. Buitenhet directe oogletsel (voltreffers in het oog of ogen) vielen - naast oogkasbreuken -, brand-wonden aan oogleden, hoofd en handen op.Ook vinger- en handletsels, met name bijslachtoffers die zelf vuurwerk afgestoken had-den, kwamen veelvuldig voor. In 77 gevallen betrof het volgens de patiënt en of begelei-ders knalvuurwerk; 44 keer werd een vuur- pijl genoemd, in 54 gevallen betrof het sier-vuurwerk. Twee patiënten hadden met carbid geschoten en van 55 incidenten was onbekend welk soort vuurwerk de boosdoener was.Inmiddels zijn landelijk meer dan honderd oogoperaties verricht en moeten nog circadertig patiënten diverse oogoperaties onder-gaan. Om de ernst van deze situatie weer tegeven, kan een vergelijking gemaakt wordenmet een Amerikaanse studie van oogletsels bijsoldaten tijdens ‘Operations Iraqi en EnduringFreedom’ tussen 2003-2006 (Weichel et al.Ophthalmology 2008;115 2235-2245). Hier-uit valt op dat één ‘relatief rustige’ jaarwisse-ling in Nederland de helft in aantal oogletselsveroorzaakt als in drie en half jaar oorlog inIrak bij Amerikaanse beroepsmilitairen.
Argentijnse dokters hebben een levertrans-plantatie uitgevoerd bij een vrouw die vijfmaanden zwanger was. Het is slechts devijfde keer ooit dat een transplantatie in eendergelijke toestand gelukt is.
De vrouw raakte zes weken geleden in comadoor een hepatitis-besmetting. De Argentijnsekreeg onmiddellijk een levertransplantatieen enkele weken later werd haar dochtertjegezond en wel geboren. Zonder de operatiezouden de twee gestorven zijn. “Het is eenwonder dat we alle twee leven”, aldus degelukkige moeder in een plaatselijke krant.
Riskante transplantatie
Gezien de ernst van de schade aan ogen, zou het ontsteken van vuurwerk volgens de oogartsen zeker een punt vandiscussie moeten zijn.
De Nierstichting subsidieert een onderzoeknaar de langetermijngevolgen van nierdonatiebij leven. Het onderzoek moet inzicht biedenin de effecten van donatie bij leven op degezondheid, maatschappelijke participatieen de kwaliteit van leven, zowel voor donorenals nierpatiënten. Bovendien moeten de uit-komsten handvatten bieden voor een beterevoorlichting van en nazorg aan donoren ennierpatiënten.
Een niertransplantatie is voor nierpatiëntenmet chronische nierinsufficiëntie de meesteffectieve behandeling. Maar door het grotetekort aan postmortale orgaandonoren (men-sen die na overlijden organen afstaan) zijn er lange wachttijden voor een donornier. Gemid-deld komt een nierpatiënt pas na ruim vier jaar in aanmerking voor een niertransplanta-tie. Paul Beerkens, algemeen directeur Nier-stichting Nederland: “Een donornier is het beste alternatief voor nier patiënten met nietfunctionerende nieren. Steeds vaker wordt er getransplanteerd met een nier van een levendedonor. Wij willen hierop anticiperen door hetoptimaal faciliteren van nierdonatie bij leven.Daarom willen we hierin investeren.” Op ditmoment vindt meer dan de helft van de nier-transplantaties plaats met behulp van levendedonoren. “Voor nierpatiënten heeft het ontvan-gen van een levende nier een zeer belangrijk voordeel. Zo blijkt in de praktijk dat sprake isvan een langere levensduur dan bij een post-mortale nier. Bovendien hoeven nierpatiëntenniet te wachten tot een donornier beschikbaar is, waardoor soms dialyse kan worden voor-komen”, aldus Beerkens. “In het onderzoek staat centraal welke gevolgen donatie bij levenop de lange termijn voor zowel donor als ont-vanger heeft.”
Een pasgebouwd ziekenhuis in de Britse stadDerby wordt geplaagd door een geest. Eenin een zwarte mantel gehulde figuur gaatvolgens tientallen getuigen dwars door murenen waart door de gangen, vooral in de buurtvan het mortuarium.
Medewerkers van de Britse krant The Sunzeggen dat ze het met eigen ogen hebbengezien. De geest jaagt zoveel mensen angstaan, dat het ziekenhuis het bisdom heeftgevraagd iemand te sturen om het spook teverdrijven. Voor een officiële uitdrijving moetde bisschop toestemming geven. Volgensgeruchten zou het gaan om de geest van eenRomeinse soldaat. Het nieuwe ziekenhuisstaat op de plaats van het vorige, dat in de jaren twintig is gebouwd. Dat pand werd opde restanten van een eeuwenoude Romeinseweg gezet.
Nierstichting steuntonderzoek gevolgendonatie bij levenHelp, een geest!
Uitgever: Gouda Media Groep B.V.Crabethstraat 38 D, 2801 AN GoudaT (0182) 322456F (0182) 322466Redactie: Gouda Media Groep B.V.De ZiekenhuiskrantEindredactie: Marja den Otter Opmaak: Gouda Media Groep B.V.Afdeling vormgevingFotografie: Gouda Media Groep B.V.Druk: Wegener NieuwsDruk Gelderland Verspreiding: DHLRedactie-adres: Crabethstraat 38 D2801 AN GoudaT (0182) 322456E redactie@ziekenhuiskrant.nlAdvertentieverkoop:
Gouda Media Groep B.V.
T (0182) 322 451E info@ziekenhuiskrant.nlMw. Anneke de Pater Alhoewel deze krant met de grootst mogelijkezorg is samengesteld, kan geen van betrokken partijen aansprakelijk worden gesteld voor even-tueel voorkomende fouten.
Lezersservice
Algemene servicevragen:
maandag tot en met vrijdag van 9.00-16.00 uur;telefoon (0182) 322 456 of mail naar:info@ziekenhuiskrant.nl
Abonnementen
adres: Crabethstraat 38-D2801 AN GoudaTel: (0182) 322 456info@ziekenhuiskrant.nlPrijzen: per half jaar 42,40 europer jaar 74,20 euro
Redactie/tips:
Tips voor de redactie, een redactionele tekst of een persbericht kunt u mailen naar redactie@ziekenhuiskrant.nlDe redactie houdt zich het recht voor om artike-len niet te plaatsen of in te korten.
Verspreiding:
De krant wordt tweewekelijks beschikbaar gesteld in het personeelrestaurant van alle ziekenhuizenin Nederland. Daarnaast wordt de krant toege-stuurd aan alle afdelingshoofden. Ook wordt hijaan leveranciers en betrokkenen verzonden.De oplage bedraagt 25.000 exemplaren.
Webkrant:
De webkrant is op de avond vóór het verschijnenvan de papieren krant beschikbaar opwww.ziekenhuiskrant.nl In de webkrant wordenenkele pagina’s dagelijks ververst.
Komende verschijningsdata 2009:
Tweewekelijks. Klik op:www.ziekenhuiskrant.nl/verschijning
Bezorging:
Bezorgklachten kunt u mailen naar info@ziekenhuiskrant.nl of bel (0182) 322456
Het gebruik van een operatierobot bij behan-deling van patiënten met slokdarmkanker ishaalbaar en veilig. Dat stelt Judith Boone vanhet UMC Utrecht in haar promotieonderzoekna analyse van 47 patiënten.
Het UMC Utrecht gebruikt de operatie-robot voor deze ziekte sinds 2003 en looptdaarmee nationaal en internationaal voorop.Om de zorg verder te verbeteren opende hetziekenhuis vorige week een speciale polikli-niek voor slokdarmkanker. De operatierobothelpt de chirurg kijkoperaties bij slokdarm-kanker zeer nauwkeurig uit te voeren. Tot voor kort werden slokdarmoperaties altijd openuitgevoerd via grote snedes in borstkas, buik en hals. Een minder ingrijpend alternatief iseen kijkoperatie, maar kijkoperaties zijn com- plex en lastig voor chirurgen. Ze opereren danvia lange, starre instrumenten en volgen hunhandelingen in twee dimensies via een moni-tor. Via de operatierobot beschikt de chirurgover kijkoperatie-instrumenten met gewrich-ten en heeft hij een tienmaal vergroot drie-dimensionaal beeld op het operatiegebied.
Operatierobot succesvol bij slokdarmkanker
kijk op: ziekenhuisstoelen.nlkijk op: ziekenhuisstoelen.nl
Wij hebben een stoel voor elke werkplek . . .. . . en anders maken wehem speciaal voor u
Vraag gratis catalogus aan via info@scoremedi.nl
3
Actueel
Nummer 311 februari 2009
Klink blij met steunNZa voor IJsselmeer-ziekenhuizen
Minister Klink is blij dat de NZa instemt metfinanciële steun aan de IJsselmeerziekenhui-zen. Dat schrijft hij in een brief aan de TweedeKamer.
Vorige week besloot de Nederlandse Zorgau-toriteit de ziekenhuizen te steunen met een bijdrage van achttien miljoen euro voor dekomende vijf jaar. “Dit betekent dat de conti-nuïteit van zorg in deze regio is gewaarborgd.”Volgens de NZa is het jongste steunverzoek van de IJsselmeerziekenhuizen aanzienlijk verbeterd ten opzichte van het eerdere plan.Het saneringsplan is realistischer gewordenen de fouten in het businessplan zijn gecorri-geerd. Het waarborgen van de continuïteit vande zorg is van specifiek belang voor de acuteen chronische zorg in Lelystad. Met het besluitkomt ook een einde aan de periode van groteonzekerheid van het personeel en de patiën-ten van de IJsselmeerziekenhuizen, aldus deminister. De MC Groep neemt de bestuurlijkeverantwoordelijkheid voor het ziekenhuis over en investeert vijf miljoen euro in het zieken-huis. Daarnaast worden financiële bijdragenverstrekt door ING, het Rijk, de gemeenteLelystad en de provincie Flevoland. De steunvan de NZa wordt verdeeld over drie tranchesvan zes miljoen euro. De eerste tranche is per direct beschikbaar gesteld. Bij de toekenningvan de tweede en derde tranche wordt op-nieuw getoetst of aan de voorwaarden is vol-daan. De overheid krijgt gedurende de steun-verleningsperiode een grotere vinger in de pap in het toezicht op het ziekenhuis, omdatde gezamenlijke overheden een lid in de Raad van Toezicht benoemen die instemmingsbe-voegdheid heeft. In zijn brief kondigt Klink nader onderzoek aan naar de rol van partijenals zorgverzekeraars bij het borgen van decontinuïteit van zorg. De huidige regelgevinggeeft het Rijk onvoldoende handvatten hierin.“Een herijking en aanscherping van ons beleid en het bijbehorende instrumentarium op dit punt is mede naar aanleiding van deze casusop korte termijn noodzakelijk.” Volgens de be-windsman komt hierbij de vraag aan de ordehoe zorgplicht kan worden geborgd, wat daar- bij de verantwoordelijkheid van verzekeraars,ziekenhuizen en overheid is, en of het nood-zakelijk is wetten en regelgeving te wijzigen.
De afdeling Orthopedie van het Flevoziekenhuis in Almere vierde vorige week een bijzondere verjaardag. Deheer Ruder, patiënt op deze afdeling werd die dag honderd jaar. Het Flevoziekenhuis maakte er voor Ruder en zijn familie een feestje van. De jarige, die in Weesp woont, kreeg bezoek van zijn burgemeester, B. Horseling. Ook Jeltje Schraverus, bestuursvoorzitter van het Flevoziekenhuis, kwam de honderdjarige feliciteren.
Feestje rond honderdjarige in Flevoziekenhuis
SMIT
S
KOERIERSDIENST
Smits Koeriers: uw betrouwbare partner voor spoedtransport!
- Geconditioneerd vervoer- Koelvervoer- Diepvriesvervoer- Medische stalen voor laboratoria- ADR-vervoer klasse 1 t/m 9Al 10 jaar servicegericht, betrouwbaar en persoonlijk.
Bel of mail voor informatie of het plaatsen van een opdracht:
T. 06 53 32 06 35E. smit@smitskoerier.com
Minister Klink Dr. Els Borst-Eilers, plakt als voorzitter van de Nederlandse Federatie Kankerpatiëntenorganisaties, haar schrif-telijke reactie op een van de tien stellingen over proton radiotherapie op de stellingenwand.
Op de Nationale Conferentie Proton Radiothe-rapie, die professor Ignatz de Schepper vorigeweek organiseerde bij gelegenheid van zijnafscheid als hoogleraar stralingsfysica aan deTU Delft, sprak een ruime meerderheid vande aanwezigen zich uit voor het bouwen vanprotonenklinieken in Nederland. Waardoor ie-dereen die voor deze therapie in aanmerkingkomt, ook daadwerkelijk behandeld kan wor-den.
Proton radiotherapie is een voor Nederland nieuwe techniek bij de bestrijding van kan-ker, die inmiddels is doorgebroken in de VSen Duitsland. Bij de bestraling van tumoren isde schade aan omliggend weefsel beduidend minder dan bij gangbare röntgenstraling. Ditis met name van belang voor kinderen en de behandeling van tumoren in de nabijheid vangevoelige weefsels, zoals hersenen en ogen.Dr. Els Borst-Eilers acht de tijd weliswaar rijp voor Nederlandse protonklinieken, maar hamerde er tegelijkertijd op dat met hardecijfers het theoretisch voordeel van protonengestaafd moet worden. Gerrie Ligtenberg, ad-viseur pakket bij het College voor zorgverze-keringen, onderstreepte die noodzaak, onder meer om haar advies richting minister Klink half maart beter te funderen. Borst deed daar-naast de suggestie dat meerdere partijen, zoalsook OCW en het Innovatieplatform, verant-woording moeten nemen voor de financiering.
Financiering
In Nederland maken op dit moment drie con-sortia zich hard voor de bouw van Nederland-se protonenklinieken. Hoewel de plannen intheoretisch opzicht in een vergevorderd stadi-um zijn, is de financiering nog niet rond. Door de stijgende gezondheidszorgkosten spelende kosten en de baten van nieuwe behande-lingen zoals proton radiotherapie een steeds belangrijker rol in het beslissingsproces opoverheidsniveau.
Eén groeiremmer tegen uitgezaaide dikke-darmkanker werkt beter dan twee. Oncologenvan het UMC St Radboud in Nijmegen publi-ceerden dit onverwachte resultaat van deCAIRO2 studie op 5 februari in het toonaan-gevende medische tijdschrift, the NewEngeland Journal of Medicine (NEJM). Het isde eerste vergelijkende studie waarin het ge-combineerde effect van de geneesmiddelenbevacizumab en cetuximab, in combinatiemet chemotherapie, op grote schaal is onder-zocht.
Patiënten met uitgezaaide dikkedarmkanker blijven tegenwoordig langer in leven door behandeling met geneesmiddelen. Naastde chemotherapie is er de laatste jaren eengeheel nieuwe klasse van kankergeneesmid-delen bijgekomen, waarmee de groei vantumoren heel gericht wordt geremd. Daaromspreekt men ook wel van targeted therapie.Het gebruik van meerdere geneesmiddelen- een medicijncocktail - leidt vrijwel altijd tot betere behandelresultaten. Dat leek ook het geval voor twee nieuwe middelen tegenuitgezaaide dikkedarmkanker, bevacizumaben cetuximab. In combinatie met chemothera- pie gaf het gecombineerd gebruik van dezetwee medicijnen in experimenteel onderzoek en kleine patiëntenstudies betere resultatendan het gebruik van slechts één van deze mid-delen. Verrassend genoeg blijkt nu precies hettegenovergestelde uit de grote NederlandseCAIRO2-studie onder leiding van prof. dr.Kees Punt, medisch oncoloog in het UMC StRadboud te Nijmegen. De combinatie geeft juist mínder goede resultaten dan het af-zonderlijke gebruik. Oncoloog in opleidingdrs. Jolien Tol, eerste auteur van het artikel:“Voeg je cetuximab toe aan bevacizumab plus chemotherapie, dan gaan de uitzaaiin-gen bij patiënten met dikkedarmkanker eerder groeien dan wanneer chemotherapie uitslui-tend wordt gecombineerd met bevacizumab.”Onderzoeksleider Punt: “Dit resultaat heeftniet alleen ons, maar ook oncologen en onder-zoekers uit de gehele wereld verrast. Het geeftaan dat grote vergelijkende studies nood-zakelijk blijven om de werkelijke waarde vannieuwe behandelingen aan te tonen.”
Voor het eerst was kanker doodsoorzaaknummer een. Tot 2008 overleden meermensen aan hart- en vaatziekten dan aankanker. Vorig jaar veranderde dat.
Uit cijfers van het CBS bleek dat in de eerstetien maanden van 2008 33.900 mensen aankanker en 33.100 mensen aan hart- en vaat-ziekten overleden. Longkanker kwam hetmeest voor, op de tweede plaats kwam pros-taatkanker. Bij mannen is kanker al sinds 2005de belangrijkste doodsoorzaak. Bij vrouwenzijn hart- en vaatziekten de belangrijkste oor-zaak, maar het verschil met kanker neemt snelaf.
Tijd rijp voor proton radiotherapie in NederlandEén groeiremmer werkt bij uitgezaaidedikkedarmkanker effectiever dan tweeKanker in 2008 doodsoorzaak nummer een
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
Ziekenhuiskrant, 11 februari 2009
Ziekenhuiskrant, Jaargang 3 - nummer 3 - 11 februari 2009
3.2K
Reads
0
Readcasts
0
Embed Views
More From This User
Notes
Load more
