Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more ➡
Download
Standard view
Full view
of .
Add note
Save to My Library
Sync to mobile
Look up keyword or section
Like this
80Activity
×
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
opsta zoologija

opsta zoologija

Ratings:

5.0

(1)
|Views: 47,338|Likes:
Published by brzibranko
opsta zoologija
opsta zoologija

More info:

Published by: brzibranko on Feb 13, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, DOC, TXT or read online from Scribd
See More
See less

12/16/2013

pdf

text

original

 
KARAKTERISTIKE ŽIVE MATERIJE
 Živa materija predstavlja skup elemenata koji se mogu naći i u prirodi ali je način njihovogvezivanja u osnovnoj jedinici organizma (ćeliji) vrlo specifičan i predstavlja osnovnu karakteristikuživota. U ćeliji se nalaze brojne neorganske supstance među kojima je najznačajnija voda, a odorganskih su zastupljene bjelančevine proste i složene, ugljeni-hidrati, masne supstance itd.Osnovna masa unutar ćelije je protoplazma (najveći dio), zbog prisustva bjelančevina koje su u gel iliželatinoznom stanju. Kod jednoćelijskih životinja (protozoa) sve životne funkcije obavlja jedna ćelija, akod višećelijskih životinja (metazoa) ćelije se grupišu u tkiva, organe, sisteme organa, što čini cjelinuorganizma. Prema tome, životne funkcije obavlja skup ćelija.Osnovna jedinica života je ćelija i sve životne funkcije počinju promjenom stanja unutar ćelije.Jedna od karakteristika žive materije jeste prenošenje kontinuiteta života od roditelja na potomstvo.Složeni mehanizam prenošenja kontinuiteta proučava GENETIKA.Osnovni način razmnožavanja životinja su bespolni i polni. Najveći broj životinjskih vrstarazmnožava se polnim načinom i tom načinu prethodi stvaranje polnih ćelija u procesu„gametogeneze“. U muškom polu nastaju spermatozoidi a u ženskom polu jajne ćelije i to su procesispermatogeneze i oogeneze. Nakon stvaranja polnih ćelija dolazi do oplodnje jajne ćelije i razvićaorganizma. Razviće organizma od momenta razvića jajne ćelije do smrti jedinke predstavlja
ontogenetski razvoj
, a razvoj životinjskog organizama kroz duži vremenski period jeste
evolucija
.Sve životinje podijeljene su u sistematske kategorije i one su uključene u ekološke sisteme različitognivoa organizacije, kao i različite evolutivne sisteme što objašnjava njihov nastanak.
RAZLIKA IZMEĐU BILjNIH I ŽIVOTINjSKIH ORGANIZAMA
Osnovna nauka koja proučava ćeliju naziva se citologija, a nauka koja proučava isključivoživotinjsku ćeliju naziva se ZOOCITOLOGIJA. U velikom broju slučajeva biljne i životinjske ćelije suslične, ali među njima postoje značajne razlike. U biljnoj ćeliji postoje ćelijske organele (
hloroplasti
)koji u procesu fotosinteze uz pomoću sunčeve svjetlosti mogu sintetisati organsku iz neorganskekomponente. Na taj način biljni organizmi postaju jedan od osnovnih izvora hrane životinjama višihsistematskih kategorija.Životinje uglavnom nemaju ovu sposobnost, a samo mali broj jednoćelijskih životinja, najčešće bičara(
EUGLENA
) imaju neznatne količine zelenog pigmenta i djelimičnu sposobnost sinteze organskematerije. U biljnoj ćeliji, u ćelijskom zidu, postoji CELULOIDNA supstanca koja daje određenučvrstoću biljnoj ćeliji. Značajna razlika između biljaka i životinja odnosi se na razmjenu materije ienergije sa spoljašnjom sredinom.Kod biljaka se ovaj proces vrši u spoljašnjosti, a kod životinja u unutrašnjosti organizama.Razčlanjenost kod biljaka je vanjska, a kod životinja unutrašnja. Nadražljivost kao životna osobinaznatno je izraženija kod životinja.
ZADACI ZOOLOGIJE I VEZA SA DRUGIM NAUKAMA
Zoologija je kompleksna nauka koja se bavi proučavanjem životinjske ćelije, zatim svimfazama životinjskog razvića, histološkim proučavanjma, organološkm proučavanjima, problemomsistematike, ekologije i evolucije životinja. Embriologija proučava period od oplodnje jajne ćelije dorazvijenog životnog oblika.Radi ovakvog kompleksnog pristupa zoologija koristi rezultate drugih nauka kao što su :citologija, embriologija, histologija, ekologija, morfologija, evolucija, genetika, fiziologija, anatomija,biohemija itd.
1
 
OSNOVI ZOOCITILOGIJE
Osnovnu masu žive ćelije čini protoplazma, i u toj protoplazmi nalaze se ćelijske organele, odkojih svaka ima specifičnu funkciju. U sastav te osnovne mase ulaze ulaze mnoga neorganska jedinjenja: C, H, N, O, P, S, a za život materije neophodno je prisustvo još većeg broja neorganskihelemenata: Ca, Mg, K, Fe, Mn, Mo, Cl, Na, Co, J, Zn, Cu. Sve ovo su elementi koji se mogu naći i uneživoj sredini, ali je način njihovog vezivanja specifičan. Većina elemenata nalazi se vezana zadruge elemente, a među njima je najznačanija voda koja kod nekih organizama obuhvata do 75% .Odorganskih materija u protoplazmi su najzastupljenije bjelančevine (10%), dok su manje zastupljeniugljeni-hidrati i masti.
FIZIČKE KARAKTERISTIKE PROTOPLAZME
Koloidni rastvor ima rastvorene čestice većih dimenzija. Osnovno stanje u kome seprotoplazma nalazi je žitko ili gel stanje. Ponekad se može desiti da protoplazma gubi vodu i to senajčešće dešava u vrijeme teških fizioloških poremećaja organizma. Proces gubljenja vode se nazivaTIKOTROPIJA i tada protoplazma prelazi u gušći oblik koji se može okarakterisati kao „
sol stanje“
.Važna osobina protoplazme je i
viskoznost
, što znači da ima osobinu i izgled približan tečnom medu.Još jedna važna osobina protoplazme je postojanje osmotskog pritiska, koji se javlja zahvaljujućiprisustvu rastvorenih soli u plazmi. Zahvaljujući tom pritisku dešava se međućelijski transport čestica.
ĆELIJSKE ORGANELE
ENDOPLAZMATSKI RETIKULUMĆelijska organela koja se nalazi u blizini jedra je
endoplazmatski retikulum
(ER). Ovaorganela je (jednim djelom) povezana sa jedrovom membranom. Ova organela je sistem šupljinaunutar kojih se privremno odlažu i nagomilavaju produkti ćelijske sinteze i još neke štetne supstance.Te materije se vrlo kratko zadržavaju ali se u procesu ekskrecije transportuju, prvo, dublje u ćeliju, azatim se izbacuju van ćelije.Postoje dva tipa
endoplazmatskog retikuluma
(ER) ,od kojih jedan ima granule na membrani i to jegranulirani ER, dok drugi tip ima glatku membranu i to je agranulirani ER.MITOHONDRIJEOve organele se ubrajaju u krupnije organele i predstavljaju energetske centre u ćeliji.Najčešće imaju elipsoidan oblik. Broj mitohondrija unutar ćelije je različit, od nekoliko desetina donekoliko hiljada. Sa spoljne strane, mitohondrije obavija glatka membrana (plazmolema), a saunutrašnje strane nalaze se nabori -
CRISTAE MITOHONDRIALES
. Na vrhovima tih naboraoslobađa se energetska supstanca koja se u metaboličkim procesima razlaže do iskoristivih dijelovaza organizam. Osnovna supstanaca u mitohondijama je HONDROPLAZMA ili matriks, i uglavnom jesastavljena od proteinske supstance. U normalom periodu razvoja ćelije, kada se ne dešavaju diobe,mitohondrije su nepravilno razbacane u unutrašnjosti ćelije. U vrijeme dioba (mitoze i mejoze)mitohondrije se nalaze koncentrisane uz centralnu organelu – jedro.GOLD Ž IJEV APARATOva organela je ralativno sitnija, ali je slično građena kao ER. Goldži, talijanski istraživač, prvi je opisao ovu organelu, po čemu je dobila naziv. Građena je od membrana koje imaju veze saprocesima ćelijskog izlučivanja, ali joj definitivna funkcija još nije utvrđena.
2
 
LIZOZOMIOvo se organele karakteristične za životinje, imaju veoma male dimenzije i uokvirene su saplazma membranom koja je građena po tipu plazmaleme. Funkcija im nije dovoljno proučena ali sesmatra da su to centri za sintezu katalitičkih fermenata - ENZIMA .CENTRIOLIOve organele predstavljaju citoplazmatske tvorevine koje su najčešće parne i koje napoprečnom presjeku imaju tačkast ili zrnast oblik, a po dužini su nešto izdužene. Jedan par centriolagradi jedan centrozom i ovi centrozomi, posebno su vidljivi u vrijeme diobe ćelije tj. u vrijeme kada seoko njih stvaraju ljepljive niti, koje predstavljaju diobeno vreteno i pomoću kojih se prihvatajuhromozomi iz ekvatorijalne ravni jedra. Nakon toga osnovna ćelija podijeli se na dvije nove.JEDROJedro je centralna organela koja na neki način upravlja (koordinira) radom ostalih ćelijskihorganela protoplazmi. Osnovna masa od koje je izgrađena unutrašnjost jedra, hromatin, sačinjena jeod nukleinskih kiselina koje imaju posebnu ulogu u formiranju hromozoma tj. u procesu prenošenjanasljednih osobina sa roditelja na potomstvo. Jedro je obavijeno membranom ali unutar jedra postojigušći dio hromatinskog materijala – JEDARCE i ono nema ovojnicu (membranu).PLAZM A LEMAPredstavlja ovojnicu koja je karakteristična i za ćeliju i za ćelijske organele u protoplazmi.Građa ove membrane je troslojna. Sa spoljašnje i sa unutrašnje strane nalaze se proteinskesupstance, a u sredini je lipidni sloj. U zidu ove membrane nalaze se otvori,
pore
, koje su manjihdimenzija i kroz njih mogu da prolaze čestice samo malih dimenzija. Unutar ćelije takođe postoji
osmotski
 
pritisak
i zahvaljujući razlikama u pritisku unutar i van ćelije, dešava se prirodan prolazsitnih čestica. Ova osobina membrane da ima samo male otvore i da omogućava prolaz manjimčesticama naziva se SEMIPERMEABILNOST. Ukoliko je potrebno ostvariti prolaz krupnijih česticakroz pore membrane, dolazi do njihovog usitnjavanja, zahvaljujući fermentskim procesima u ziduplazmaleme. To se najčešće dešava se krupnijim česticama bjelančevina ili masti.
Oblik ćelija
u organizmu je različit. Postoje okruglaste, ovalne, zvjezdaste, pločaste ćelije ali i ćelijesa nešto modifikovanima oblikom. Te ćelije uglavnom imaju stalan oblik ali postoji određen broj ćelijakoje nemaju oblik. Takva je slučaju kod nekih jednoćelijskih životinja (ameba).
 
I
veličina ćelije
može da varira. U životinjskom svijetu postoje krupnije i sitnije ćelije. Krupnije su npr. jajne, a sitnije su spermatozoidi.
Podjela (dioba)
ćelije dešava se na nekoliko načina. Jedan od načina je mitotička dioba koja jeuglavnom karakteristična za tjelesne ćelije i diobom osnovne ćelije ne dolazi do smanjenjahromozoma (diploidni broj hromozoma).Drugi tip diobe je
mejoza
- dioba polnih ćelija i tada se dešava redukcija, pri čemu se diploidan brojhromozoma svodi na haploidan. Kod čovjeka postoje i amitotičke diobe kojim se dijele stare i bolesnećelije. Svaka ćelija živi i razvija se ali na kraju umire, što predestavlja njenu fiziološku smrt. Simptomiumiranja ćelije uglavnom su isti, a počinju smanjenjem ukupne aktivnosti ćelije i uvećavanjem jedrana račun okolne protoplazme. Istovremeno se u jedru javljaju vakuole, čiji se broj postepenopovećava dok ne ispune kompletnu unutrašnjost jedra. Jedrova membrana izčezava, a zatim nestajućelijske organele, životna aktivnost ćelije se postepeno gasi i ona prelazi u mrtvu materiju.
3

Activity (80)

You've already reviewed this. Edit your review.
dydywa liked this
Luka Bulatovic added this note|
Mrste u pičku materinu
1 thousand reads
1 hundred reads
SUKISU1963 liked this
SUKISU1963 liked this
SUKISU1963 liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->