Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
8Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
DÜNÜ VE BUGÜNÜYLE KOSOVA SORUNU

DÜNÜ VE BUGÜNÜYLE KOSOVA SORUNU

Ratings: (0)|Views: 1,357 |Likes:
Published by byzaza

More info:

Published by: byzaza on Feb 17, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/15/2012

pdf

text

original

 
C.Ü. Sosyal Bilimler Dergisi May
ı
s 2001 Cilt : 25 No: 1 101-111
DÜNÜ VE BUGÜNÜYLE KOSOVA SORUNU-II*Hüseyin Sava
ş
 3. Miloseviç Dönemi Kosova Sorunu
Tito’nun 4 May
ı
s 1980’de 81 ya
ş
ı
ndayken ölümü, sadece Kosova içinde
ğ
il tüm Yugoslavya için farkl
ı
ve yeni bir dönemin ba
ş
lang
ı
c
ı
n
ı
olu
ş
turdu.Tito’nun yeri, kendisinin geli
ş
tirdi
ğ
i rotasyonla ba
ş
kanl
ı
ğ
a gelinmesi yöntemiyledoldurulmak istendi. Yani, federal ba
ş
kanl
ı
ğ
ı
, s
ı
ra ile federe devlet ba
ş
kanlar 
ı
 yürüteceklerdi.Tito yönetiminin kontrol alt
ı
nda tutabildi
ğ
i sorunlar, Tito’dan hemensonra krize dönü
ş
tü. Tüm Yugoslavya, 1973 petrol krizinden kaynakland
ı
ğ
ı
 
ş
ünülebilecek ekonomik kriz ile kar 
ş
ı
kar 
ş
ı
ya kald
ı
. 1980’li y
ı
llar 
ı
n sonlar 
ı
nado
ğ
ru Yugoslav ekonomisi bir kaosa sürükleniyordu. Enflasyon %2.500’evarm
ı
ş
t
ı
. Her tarafta kayna
ş
ma vard
ı
(Soysal, 1993: 182). Bu krizin faturas
ı
, ena
ğ
ı
r biçimde her zaman oldu
ğ
u gibi, ülkenin en fakir bölgesi Kosova’yayans
ı
t
ı
ld
ı
*
. Geli
ş
mi
ş
lik düzeyi aç
ı
s
ı
ndan bak 
ı
ld
ı
ğ
ı
nda, Kosova ile Slovenyaaras
ı
nda 1’e kar 
ş
ı
l
ı
k 6,1 oran
ı
nda bir fark vard
ı
. Yani Slovenya, Kosova’dan 6,1defa daha geli
ş
mi
ş
ti. Bu geli
ş
mi
ş
lik düzeyindeki fark da,
İ
ngiltere ile KuzeyAfrika aras
ı
ndaki farka e
ş
itti (Ça
ş
ı
n, 1966: 106; Karatay, 1998: 102).Bu ekonomik tablo, kaç
ı
n
ı
lmaz bir 
ş
ekilde, i
ş
letilen zengin madenlerinsahibi olan bölge insanlar 
ı
olarak, dahas
ı
, Tito döneminin sa
ğ
lad
ı
ğ
ı
ko
ş
ullar 
ı
nsonucu e
ğ
itim düzeyi yükselip bilinçlenen Kosoval
ı
Arnavutlar üzerinde ciddirahats
ı
zl
ı
klara neden oldu ve büyük tepkilere yol açt
ı
. Kald
ı
ki, daha öncede
ğ
inildi
ğ
i gibi, S
ı
rplar, Tito’nun Kosova politikas
ı
ndan son derece rahats
ı
zd
ı
lar.Tito ve di
ğ
er federe devletlerin engellemelerini a
ş
amad
ı
klar 
ı
için de Kosova’y
ı
,kendi ba
ş
ı
na b
ı
rak 
ı
 p adeta hesapla
ş
may
ı
ertelemi
ş
lerdi. Nihayet, Tito ölür ölmez S
ı
rplar, Kosova’ya döndüler. Bu yöneli
ş
,Yugoslavya’n
ı
n, kendi y
ı
ı
l
ı
ş
ı
na do
ğ
ru bir yöneli
ş
e dönü
ş
ecekti. Zira, gerek ulusal ve gerekse uluslararas
ı
siyasal konjonktür, S
ı
rplar 
ı
n bu hareketini, di
ğ
er federe devletlerin de ba
ğ
ı
ms
ı
z devlet olma süreçlerini ba
ş
latacak ilk ivmeyedönü
ş
mesine uygundu.Miloseviç dönemi olaylar 
ı
na de
ğ
inmeye girmeden önce, KosovaArnavutlar 
ı
n
ı
n, 1960-80 dönemi eylemleri, eylemlerin biçimi,
ş
iddeti, Arnavutlar aras
ı
ndaki yayg
ı
nl
ı
ğ
ı
ve amac
ı
ile 1980 sonras
ı
eylemlerinin özellikleriaras
ı
ndaki fark 
ı
n vurgulanmas
ı
gerekir. Önceleri, kazan
ı
lan haklar aç
ı
s
ı
ndan bir ad
ı
m daha ileri gidilmeye çal
ı
ş
ı
l
ı
yordu. Oysa 1980 sonras
ı
dönemde, a
ğ
ı
r S
ı
rp bask 
ı
lar 
ı
alt
ı
nda var olabilmenin ko
ş
ullar 
ı
de
ğ
i
ş
mi
ş
ve kazan
ı
lan haklar 
ı
n ilerigötürülebilmesinin söz konusu olamayaca
ğ
ı
bir ortamda, varolma veya yok olma
* Bu makalenin I. Bölümü ayn
ı
derginin 2000 y
ı
l
ı
24. Say
ı
s
ı
nda yay
ı
mlanm
ı
ş
ı
**
Bu makalenin yazar 
ı
n
ı
n, yak 
ı
n bir akrabas
ı
n
ı
n 1992 y
ı
l
ı
ba
ş
lar 
ı
nda Türkiye’ye yapt
ı
ğ
ı
  bir ziyaretinde, cebinden aspirin benzeri iki veya dört tablet hap ç
ı
kararak, bunlar 6 milyar dinar dedi
ğ
i hat
ı
rland
ı
ğ
ı
nda, Kosova’n
ı
n
ş
ğ
ü ekonomik durum daha iyi tahminedilebiliyor.
 
 
Dünü ve Bugünüyle Kosova Sorunu102mücadelesine girilmekle kar 
ş
ı
kar 
ş
ı
ya gelinmi
ş
ti. Bu ko
ş
ullarda, ba
ğ
ı
ms
ı
zl
ı
ğ
ı
nkazan
ı
lmas
ı
, var olabilmek için alternatifi olmayan bir yol haline gelmi
ş
tir. 1980öncesi Arnavutlar aras
ı
nda izlenecek politikalar aç
ı
s
ı
ndan oldukça farkl
ı
görü
ş
ler var iken, 1980 sonras
ı
geli
ş
meler, tüm Arnavutlar 
ı
bir araya getirmi
ş
tir. Hemen belirtilmeli ki, bu durum, tarafs
ı
z otoritelerce genel kabul gören saptama ile,Miloseviç’in izledi
ğ
i politikalar 
ı
n
ı
n kaç
ı
n
ı
lmaz bir sonucuydu. BütünArnavutlar, varl
ı
klar 
ı
n
ı
sürdürebilmek için, Ba
ğ
ı
ms
ı
z Kosova ideali etraf 
ı
nda birle
ş
erek, sorunu kökten çözmenin kararl
ı
ğ
ı
içinde, kaç
ı
n
ı
lmaz bir mücadeleyegiri
ş
mi
ş
lerdir (Karatay, 1998: 105).Tito ölür ölmez S
ı
rplar, bekledikleri an
ı
n geldi
ğ
i inanc
ı
yla Kosova’yayönelmelerinin sonunda Arnavutlar kaç
ı
n
ı
lmaz bir 
ş
ekilde, bir var olmamücadelesine girmi
ş
lerdir. Kald
ı
ki S
ı
rplar, daha Tito ölmeden önce,ya
ş
l
ı
l
ı
ğ
ı
ndan yararlanarak haz
ı
rl
ı
klara ba
ş
lam
ı
ş
lar ve bu çerçevede Yugoslavordusunun % 80’ini ele geçirmekle, daha i
ş
in ba
ş
ı
nda iyi bir avantajyakalam
ı
ş
lard
ı
(Karatay, 1998: 105). Arnavutlar da bu süreçte elde ettikleriözgürlük ortam
ı
ndan yararlanarak, daha ileri düzeyde özgürlük, daha iyiekonomik ko
ş
ullar talep ediyorlard
ı
. Zira ekonomik yap
ı
lar 
ı
hiç dekabullenilebilecek gibi de
ğ
ildi. Yugoslavya’n
ı
n di
ğ
er bölgeleri bir yana,Kosova’daki Arnavutlar ile S
ı
rplar aras
ı
nda dahi belirgin bir ekonomik fark vard
ı
. Ve Arnavutlar, Kosova ölçe
ğ
inde dahi ekonomik olarak da ikinci s
ı
n
ı
vatanda
ş
durumundayd
ı
lar.Bu ko
ş
ullarda, Tito döneminin kendilerine bah
ş
etti
ğ
i en büyük de
ğ
er olan, bilinçlenme ile, Arnavutlar kar 
ş
ı
lar 
ı
na ç
ı
kan, ezilenler olmaktan kurtularak aya
ğ
a kalkabilme ümidine dört elle sar 
ı
lm
ı
ş
ken S
ı
rplar 
ı
n, 30 y
ı
ll
ı
k kin birikimleri ile kendilerine yönelmeleri, bir k 
ı
v
ı
lc
ı
m
ı
, yang
ı
na dönü
ş
türebilecek tüm ko
ş
ullara ziyadesiyle sahip bir atmosfer olu
ş
turmu
ş
tu. Böyle bir mevsimde,S
ı
rplar 
ı
n, Kosova’ya yönelmeleri, Arnavutlar 
ı
n sert tepkisi ile kar 
ş
ı
la
ş
t
ı
. Kitlegösterileri oldu. 1 Mart 1981’de ba
ş
layan gösteriler her tarafa yay
ı
ld
ı
. 1 Nisandahemen hemen bütün
ş
ehirlerde eylemler vard
ı
. Bu eylemlere metal i
ş
çileri dekat
ı
lm
ı
ş
t
ı
. Ordu, polis ve özel birliklerle eylemciler sindirilmek istendi.Kosova’da s
ı
ı
yönetim ilan edildi. S
ı
ı
önlemler al
ı
nd
ı
. Kaynaklar bu olaylarda11 Arnavutun öldü
ğ
ünü belirtiyor (Karatay, 1998: 103). Yerel söylentilere göreise binin üzerinde ölü vard
ı
. Baz
ı
kaynaklar bu say
ı
n
ı
n abart
ı
l
ı
oldu
ğ
unu belirtiyorlar (Malcolm, 1999: 393).Bu S
ı
rp bask 
ı
s
ı
, Arnavut direni
ş
inin yer alt
ı
na yönelmesine ve pek çok yasa d
ı
ş
ı
örgütlenmelere neden olacakt
ı
r. Bu arada S
ı
rp ayd
ı
nlar 
ı
ve bas
ı
n
ı
bo
ş
 durmuyor; Belgrad matbaalar 
ı
aral
ı
ks
ı
z piyasaya kitaplar ya
ğ
d
ı
ı
yor, S
ı
rpgazeteleri durmadan sansasyonel yaz
ı
lar yay
ı
nl
ı
yordu. 56 ya
ş
lar 
ı
nda bir S
ı
rpçiftçi olan Martinoviç’in çirkin bir sald
ı
ı
ya u
ğ
rad
ı
ğ
ı
iddias
ı
, ulusal bir skandaladönü
ş
türülerek bütün Kosova S
ı
rplar 
ı
n
ı
n ulusal davas
ı
haline getirilmi
ş
ti
. Sorun,federal mecliste görü
ş
ülecek düzeyde büyütüldü. Bu kadarla da kal
ı
nmay
ı
 p,“Martinoviç Olay
ı
” adl
ı
485 sayfal
ı
k bir kitap yay
ı
nland
ı
. Bu kitab
ı
n I.
 
Arnavutlar 
ı
n yalanlad
ı
ğ
ı
S
ı
rp iddialar 
ı
na göre, iki Arnavudun sald
ı
ı
s
ı
na u
ğ
ray
ı
 p,i
ş
kenceye maruz kalan S
ı
rpl
ı
n
ı
n makat
ı
ndan bir bira
ş
i
ş
esi ç
ı
km
ı
ş
t
ı
.
 
 
Hüseyin Sava
ş
 103 bask 
ı
s
ı
n
ı
n 50.000 olmas
ı
, S
ı
rp cinnetinin hangi boyutlara vard
ı
ğ
ı
n
ı
n bir göstergesi olarak de
ğ
erlendirilebilir (Malcolm, 1999: 393).Ancak, burada; S
ı
rp toplumunun, uzun y
ı
llar, S
ı
rp
ş
arkiyatç
ı
lar 
ı
n
ı
nçabalar 
ı
ile, cinnet ortam
ı
na haz
ı
rland
ı
ğ
ı
hat
ı
rlanmal
ı
d
ı
r. Yugoslavya’n
ı
nda
ğ
ı
lmaya ba
ş
lamas
ı
ndan epey önceleri, bu
ş
arkiyatç
ı
S
ı
rp bilim adamlar 
ı
 Müslümanlar 
ı
yalanc
ı
, a
ş
a
ğ
ı
l
ı
k, tehlikeli bir imaj ile nitelendirerek S
ı
rplar aras
ı
nda bir paranoya olu
ş
turulmas
ı
na yard
ı
mc
ı
olmu
ş
lard
ı
r. Bu
ş
arkiyatç
ı
lar,Müslümanlar ile ba
ş
edebilmek için sert politikalar 
ı
n uygulanmas
ı
n
ı
 önermekteydiler (C
ı
gar, 1966: 134). Dolay
ı
s
ı
yla, S
ı
rplar 
ı
n cinnet derecesinde
ı
ş
ı
rt
ı
lmalar 
ı
pek zor bir i
ş
de
ğ
ildi. Her 
ş
ey önceden tasarlanm
ı
ş
,
ş
imdi belli planlar çerçevesinde olaylar sahneleniyordu. Bu çerçevede S
ı
rp medyas
ı
,yukar 
ı
daki olayda ba
ğ
ı
ms
ı
z bir komisyonun gerçekle
ş
tirdi
ğ
i ara
ş
t
ı
rman
ı
nsonuçlar 
ı
na göre tamamen yalanlanan iddialar ileri sürdü. Bu iddialara göreArnavutlar, genç ihtiyar ay
ı
rmadan S
ı
rp kad
ı
nlar 
ı
na tecavüz ediyorlard
ı
. OysaBosna’da, bu çirkinli
ğ
i, devlet politikas
ı
ym
ı
ş
ças
ı
na, sistemli bir uygulama ile“etnik tecavüz” kavram
ı
n
ı
, i
ğ
rençli
ğ
in i
ğ
renci olarak insanl
ı
ğ
a tan
ı
matalihsizli
ğ
ini ya
ş
atanlar S
ı
rplard
ı
. Bunu tüm dünya kamuoyu biliyordu (Gutman,1994: 120-134).Bu sald
ı
ı
süreci, bir tak 
ı
m dilekçeler ile federal meclise Arnavutlar 
ı
n
ş
ikayet edilmesiyle sürdürüldü.
İ
mza say
ı
s
ı
ndan dolay
ı
2016 ad
ı
n
ı
alan metinde,1941’den beri Arnavutluktan Kosova’ya 300.000 ki
ş
inin geldi
ğ
i belirtilerek, bunlar 
ı
n geriye gönderilmesi ima ediliyordu. Bunun gibi Ocak 1986’da, öndegelen 216 ayd
ı
n
ı
n imzas
ı
ile federal meclise bir dilekçe daha sunuldu. Budilekçede de Kosova’da S
ı
rplar 
ı
n soyk 
ı
ı
ma u
ğ
rad
ı
klar 
ı
belirtilerek, Martinoviçdavas
ı
n
ı
n bütün S
ı
rp milletinin davas
ı
oldu
ğ
u bir daha vurgulan
ı
yordu. Bu seriyi,S
ı
rbistan Bilimler Akademisi üyelerinin kaleme ald
ı
ğ
ı
ve Tito’ya kar 
ş
ı
S
ı
rpmilliyetçi tepkilerinin bütün eski temalar 
ı
n
ı
n i
ş
lendi
ğ
i bir muht
ı
ra olarak kabuledilebilecek bir belge tamamlad
ı
. Bu belgede 1974 Anayasas
ı
sert bir dilleele
ş
tirilerek, bu anayasan
ı
n S
ı
rbistan’
ı
üç parçaya ay
ı
rd
ı
ğ
ı
, ve S
ı
rbistan’
ı
ngelece
ğ
inin anayasalar 
ı
n yorumlamalar 
ı
na b
ı
rak 
ı
lamayaca
ğ
ı
belirtiliyordu. Yine,Kosova Arnavutlar 
ı
1981’den bu yana S
ı
rplara sava
ş
açmak, S
ı
rp halk 
ı
na kar 
ş
ı
 fiziksel, siyasal, hukuksal ve kültürel soyk 
ı
ı
m uygulamakla itham ediliyorlard
ı
.Son 20 y
ı
ld
ı
r, 200.000 S
ı
rb
ı
n göç etti
ğ
ine dair, belirsiz istatiksel veriler ilerisürülüp, bu S
ı
rplar 
ı
n Kosova’ya dönmelerine ortam haz
ı
rlanmas
ı
n
ı
n kaç
ı
n
ı
lmazoldu
ğ
u ileri sürülüyordu. 1990’lar 
ı
n S
ı
rpla
ş
t
ı
rma politikalar 
ı
n
ı
n bir manifestosuolarak görülebilecek bu belgeyi, Tito espirisini ya
ş
atan S
ı
rplar bile
ş
a
ş
ı
nl
ı
klakar 
ş
ı
lam
ı
ş
lar adeta
ş
ok geçirmi
ş
lerdir (Malcolm, 1999: 398).Ancak, S
ı
rbistan’
ı
n sonu olmayan bir maceraya sürüklenmek üzereoldu
ğ
unu sezen sa
ğ
duyulu S
ı
rp devlet adamlar 
ı
bir 
ş
ey yapamad
ı
lar. ZiraMiloseviç unsuru, çevirdi
ğ
i politik entrikalar ile ön plana ç
ı
kmaya ba
ş
lam
ı
ş
t
ı
. Busüreç, yabanc
ı
bir dergide
ş
u
ş
ekilde ortaya konmu
ş
tur:1980lerin sonlar 
ı
nda Miloseviç, Komünist Yugoslav Birli
ğ
i (LCY)’nisilindir gibi ezdi geçti. Parti
ı
l
ı
ml
ı
lar 
ı
, Miloseviç’in Kosova üzerindeki ak 
ı
ls
ı
zca pozisyonunu gördüler. LCY Merkez Komitesi 1988 Ekiminde, Miloseviç’in neyisavundu
ğ
u, neyi simgeledi
ğ
ini görü
ş
mek ve Miloseviç’e mezarda rezervasyon

Activity (8)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
Alper Ödemişli liked this
scl172 liked this
Murat Metin liked this
Murat Metin liked this
Murat Metin liked this
Eren_Kele__5865 liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->