Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
7Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
eKPSS EĞİTİM BİLİMLERİ 3- GELİŞİM PSİKOLOJİSİ

eKPSS EĞİTİM BİLİMLERİ 3- GELİŞİM PSİKOLOJİSİ

Ratings: (0)|Views: 201 |Likes:
Published by mehmet kara

More info:

Categories:Types, Research, Science
Published by: mehmet kara on Feb 17, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/10/2011

pdf

text

original

 
EĞİTİM BİLİMLERİ
GELİŞİMPSİKOLOJİSİ
Çoğu kez birbiriyle karıştırılan "büyüme" ile "gelişme" sözcükleri, gerçekte birbirinden farklıkavramlardır. Yapısal artışı dile getiren "büyüme", bedende gerçekleşen sayısal değişiklikleri içermektedir (kilo,boy artışı gibi). Çocuk, sadece fiziksel olarak büyümekle kalmaz, aynı zamanda onun beyniyle içorganlarının yapı ve büyüklüğünde de değişmeler olur. Beynin gelişimi sonucu, çocukta giderekartan bir öğrenme, anımsama ve muhakeme yeteneği oluşur. Böylelikle fiziksel büyüme ilebirlikte, çocuk, zihinsel olarak da gelişir.Bununla birlikte, gelişim değişikliklerin niceliği yanında, niteliğini de içermektedir. Gelişimkavramı, düzenli, uyumlu ve sürekli bir ilerlemeyi dile getirmektedir.İleriye dönük belirgin birilişkiyi de kapsar. Başka bir deyişle, gelişim yüzleri arasında bir bütünleşme söz konusudur.Kısaca gelişim, sadece sayısal ölçümlerle açıklanamayan, birçok yapı ve işlevi bütünleştirenkarmaşık bir olgudur. Bu bütünleşme nedeniyle, gelişimin her evresi kendinden bir sonraki evreyide doğrudan etkiler. Böylelikle hiyerarşi, bütünleşme ve yapısal bağıntı, gelişim evrelerinin temelözellikleri arasındadır. Yapılan gözlem ve çalışmalar, belli gelişim dönemlerinde çocuklarda ortakbir takım davranış kalıplarının bulunduğunu ortaya koymaktadır. Bu ortak yanların bilinmesininçocuk eğitiminde izlenecek yöntemi belirleme açısından yararı büyüktür. Yakın zamana kadarçocuk gelişimine ilişkin çalışmalar, çocuğun doğumuyla birlikte başlarken, son zamanlarda,doğumdan sonraki gelişim biçimini etkilemesi nedeniyle, doğum öncesi dönemine de önemverildiği görülmektedir.Bir yetişkinin niteliği olan "Olgunluk", yapısal değişikliklerin tamamlanması şeklinde ka-rakterizeolur. Başka bir deyişle, olgunluk, organizmanın temelindeki potansiyel güçlerin göreve hazır birduruma ulaştıklarını gösterir.Gelişimin bazı yüzlerinde yapısal ve işlevsel olgunluğun oldukça erken yaşlarda görülmesinekarşın, gelişimin diğer yüzlerinin daha sonra tamamlandığı dikkatimizi çeker. Örneğin, duyuorganlarının işlevlerini doğumla birlikte yapmalarına karşılık, cinsel organların ergenliğe kadar buolgunluğa erişemedikleri görülür. Tüm davranışlar temelde biyolojik yapı içinde gerçekleşir. Bu nedenle biyolojik yapı hakkında nekadar çok bilgi edine bilirsek, davranışı anlamamız da o ölçüde kolay olur. Beden oranlarındakideğişikliklere bakıldığında, bu büyüme ve değişimlerin kökeninde kalıtım ve çevre faktörlerininrolünün büyük olduğu görülür. Gelişim süreci içinde tüm çocuklar aynı gelişim yolunu izlerler.Çocuk koşmadan önce yürür, yürümeden önce emekler. Ancak çocukların gelişim hızlarının budavranışları başarmak üzere geçirdikleri sürenin bireyden bireye değiştiği görülür. Bazı çocuklar,diğerlerine oranla daha hızlı gelişirler. Bu avantaj, genellikle kalıcı ve süreklidir. Örneğin,gelişimin ilk yıllarında uzun boylu olan çocuklar, bunu izleyen yıllarda da bu özelliklerini korumayısürdürürler. Yine akranlarına oranla becerileri daha fazla gelişmiş olan ve gelişimin bazı yüzleriaçısından daha erken olgunlaşmış olan çocuklar, genellikle gelişimin diğer yüzlerinde de üstünolan çocuklardır.
GELİŞİMİN TEMEL İLKELERİ
Gelişimdeki 5 temel kavram şöyle özetlenebilir:1. Gelişim, dinamik bir olgudur.2. Gelişimde, genetik yapının bir sonucudur.3. Gelişim, giderek artan bir özelleşme sürecidir.4. Gelişimde denge vardır.5. Gelişim, zamanla değişen .düzenli bir süreçtir.
Gelişimi farklı evrelere ayırarak incelemek, pratik nedenlerden dolayı gereklidir.Doğum Öncesi Dönem
1) Ovum Evresi: Döllenme anından ikinci haftanın sonuna kadar.2) Embriyo Evresi: Üçüncü haftadan sekizinci haftanın sonuna kadar.
 
3) Fetus Evresi: Üçüncü aydan doğuma kadar olan dönem.
Doğum Sonrası Dönem
1) Yeni Doğan Bebek: 0-4 hafta2) Bebeklik: - 4 hafta - 2 yıl3) İlk Çocukluk: 2-6 yıl.4) Son Çocukluk: 6-11 yıl (Kızlarda); 6-13 yıl (Erkeklerde)5) Ergenlik: 11-20 yıl (Kızlarda); 6-13 yıl (Erkeklerde)
1. Doğum Öncesi Dönemde Gelişim
Çocuk, doğum öncesi dönemin bir oluşum evresi olması nedeniyle, bu dönendeki uyarımlardanbüyük ölçüde etkilenir.Bu evrede özellikle kalıtsal etkenlerin rolü büyüktür. Ayrıca, çocuğun doğumöncesi yaşamını bilmemiz, onun gelişim biçimini anlamamız açısından önem taşır. Büyüme vegelişimin başlangıç noktasını oluşturması, bu evrenin önemini daha da artırmaktadır.Doğum öncesi dönemle ilgili çalışmalar çok güç, bazen de olanaksızdır. Yaşayan "Fetus"la ilgilibilgiler dört kaynaktan elde edilebilir.
Bunlar:
• Fötal hareketlerle ilgili olarak annenin ra-porlan,• Tıbbi aletlerle fetusun kalp atışları ve hareketlerinin izlenmesi,• Fetusun anne karnındaki hareketlerinin doğrudan doğruya gözlenmesi,• Hayvanlarla ilgili çalışmalardır.İnsan yavrusu, anne ve baba cinsel hücrelerinin (ovum ve spermium) birleşmesiyle oluşmayabaşlar. Bu tek hücreye zigot denir. Döllenmiş yumurta, yarısı anneden, yarısı babadan gelen 46kromozomla, anne ve babanın bir kısım genetik mirasını almıştır.Embriyolojik dönemde, gelişmesine bir zigot ile başlayan her canlı, hemen hemen aynı yoluizleyerek, kendi türünün biçimsel ve işlevsel özelliklerini taşıyan bir bedene sahip oluncaya kadarçok hızlı bir «başkalaşma» geçirir. Böylece, kendi türünün biyolojik evrim düzeyine de erişmiş olur.Bir canlının, embriyolojik dönemde bir hücre halinden kendi türünün biyolojik evrim düzeyine çıkışıve bu düzeyde bir beden elde edişine ontogenez, adı verilir.Bir türden başka bir canlı oluşmasıyla ilk canlı türünden başlayarak, bütün diğer türlerin birer birerdünyaya gelmesine filogenez denir.Ontogenez yoluyla, bir insan zigotu, 280 günlük bir embriyolojik evrimle, insan yavrusu hâlinedönüşür. Ontogenez aşamalarıyla, embriyo ve fetusun geçtiği basamaklar, insan türünün dahaönceki türlerden oluşurken, geçtiği aşamaları özetleyen bir yoldur. Bu nedenle, «ontogenez,filogenezin çok kısa bir tekrarı niteliğindedir. sözü çok haklı ve çok anlamlı olmaktadır .Çocuğun kalıtsal özelliklerini taşıyan, kro-mozomlardaki «gen»lerdir. Her birey, bu kalıtımözelliklerini taşıyan genlere sahiptir. Anneden ve babadan, bir yumurta ve bir spermatozoit yoluylazigota gelmiş olan genler, yeni bir bireyin «kalıtsal yazgı»sını oluştururlar. Her insanın somatikhücrelerinin her biri, çekirdeğinde 46 çift kromozom ve bunların içinde bir milyondan fazla gen taşır.Zigot, 24 saat içinde bir "mitoz" geçirerek, iki hücre haline gelir. İlk mitozu, sonraki günlerdediğerleri izler.Böylece oluşan "Morula", kendine özgü bir canlı türüdür. Zigottan türemiştir, fakat artık zigotdeğildir. Diğer bir deyimle, morula "tek hücreli" bir canlı değil, "çok hücreli" bir canlıdır. İnsan zigotugibi, insan morula-sı da, ömrü kısa bir varlıktır. Çünkü o, 275 gün sonra, bir insan yavrusu (yenidoğmuş bebek) olmak üzere, hızla değişecektir. Doğum öncesi gelişim , büyüme süreci, baştankuyruk sokumuna doğru yönelir.Ovum döneminde, döllenmiş yumurtada büyüklük açısın dan önemli bir değişme görülmez.Üçüncühaftadan ikinci ayın sonuna kadar olan embriyo döneminde hızlı gelişim ve büyüme görülür. Budönemin sonunda, embriyo insan organizması için gerekli olan tüm iç ve dış özelliklere sahiptir. Yüze ait özellikler oluşmuş, parmaklar şeklini bulmuştur. Kalp daha üçüncü haftanın sonundagörevini yapmaya başlamıştır. Yaşamın ilk iki ayında embriyo oldukça küçüktür. İkinci ay sonunda boyu ancak 3 cm.'ye çıkmıştır.Embriyonun aşağı yukarı bir insan görünüşünü alması, sekizinci haftadan itibaren olur. Bedeninbirçok organı bu evrede oluşmaya başlar. Özellikle sinir sisteminin gelişimi hızlanır. Bu nedenle buevre, en kritik doğum öncesi evresidir. Bu embri-yonik gelişim evresinde, virüs ya da uyuşturucudankaynaklanan, annenin karnındaki kimyasal değişiklikler, özellikle bazı organların şekillenmesiniolumsuz açıdan etkiler ve gelişimde birtakım anormalliklere neden olur .
 
İkinci aydan sonra insan embriyosu artık "fetus" adını alır. Üçüncü aydan doğuma kadar süren budönemde büyüme ve organ sistemlerinin farklılaşması çok hızlanır. Gelişen organların bazıları,örneğin, kan yapıcı sistem, dolaşım sistemi, fetusun gereksinmelezigot değildir. Diğer bir deyimle,morula "tek hücreli" bir canlı değil, "çok hücreli" bir canlıdır. İnsan zigotu gibi, insan morula-sı da,ömrü kısa bir varlıktır. Çünkü o, 275 gün sonra, bir insan yavrusu (yeni doğmuş bebek) olmak üzere,hızla değişecektir. Doğum öncesi gelişim , büyüme süreci, baştan kuyruk sokumuna doğru yönelir.Ovum döneminde, döllenmiş yumurtada büyüklük açısın dan önemli bir değişme görülmez.Üçüncühaftadan ikinci ayın sonuna kadar olan embriyo döneminde hızlı gelişim ve büyüme görülür. Budönemin sonunda, embriyo insan organizması için gerekli olan tüm iç ve dış özelliklere sahiptir. Yüze ait özellikler oluşmuş, parmaklar şeklini bulmuştur. Kalp daha üçüncü haftanın sonundagörevini yapmaya başlamıştır. Yaşamın ilk iki ayında embriyo oldukça küçüktür. İkinci ay sonunda boyu ancak 3 cm.'ye çıkmıştır.Embriyonun aşağı yukarı bir insan görünüşünü alması, sekizinci haftadan itibaren olur. Bedeninbirçok organı bu evrede oluşmaya başlar. Özellikle sinir sisteminin gelişimi hızlanır. Bu nedenle buevre, en kritik doğum öncesi evresidir. Bu embri-yonik gelişim evresinde, virüs ya da uyuşturucudankaynaklanan, annenin karnındaki kimyasal değişiklikler, özellikle bazı organların şekillenmesiniolumsuz açıdan etkiler ve gelişimde birtakım anormalliklere neden olur .İkinci aydan sonra insan embriyosu artık "fetus" adını alır. Üçüncü aydan doğuma kadar süren budönemde büyüme ve organ sistemlerinin farklılaşması çok hızlanır.Doğumla birlikte, çocuğun yeni ısı ortamına ve nefes almaya uyum göstermesi beklenir. Onunyaşaması, bu yeni ortama uyumunu sağlayacak olan solunum sisteminin çalışmaya başlamasıylagerçekleşecektir. Bu ilk tehlikeye bebeğin büyük dayanıklılığı da dikkati çeker. Uyarılan solunummerkezi birkaç dakika içinde bu sistemin çalışmasını başlatacaktır ve bebek ilk nefesini alıp, ilkçığlığını atarken, bu "doğum ötesi yeni dünya" da yaşamaya başlamış olacaktır. Ağlamayla birliktenefes alma işlemi başlar. Başlangıçta nefes alma işlemi, iyi yapılmadığı gibi, düzenli de değildir.Çocuk hapşırıp ök-sürürken, oksijen alma gereksinimini de karşılar.Bebekte, sindirim sisteminin asıl çalışması, doğumdan sonraki ilk günlerde "emme refleksf'ninfaaliyetiyle başlar. Normal hallerde bebeğin ilk besini "anne sütü", ilk günlerde özel bir bileşimdir.Emme ve yakalama gibi refleks mekanizmalarının çok iyi gelişmiş olması nedeniyle, bebeklerbeslenmeye kolaylıkla uyum gösterebilirler.
2.Doğum Sonrası Dönemde Gelişim
Çocuk psikolojisi kapsamında doğum sonrası dönem, doğumdan ergenliğin sonuna kadarki süreyikapsamaktadır. Gelişim psikolojisi ise doğumdan ölüme kadarki zaman zarfında kişinin psikolojiközelliklerini ve gelişimini incelemektedir.Gelişim psikolojisi doğumdan ölüme kadar, kişinin hayatını biyolojik, bilişsel ve sosyal süreçlerbağlamında inceleyen bilim dalıdır. Gelişimi belirli dönemlere indirgeyerek incelemek, teorik açıdanbazı açıklamalara kolaylık getirdiği için teşvik edilmektedir. Bunedenle ergenliği de içine alarak geniş yetişkinlik dönemine kadarki gelişimi beş aşamadaincelemek mümkündür.
Bu beş aşama:
1) Yeni Doğan Bebek— İlk bir ay (0-4 hafta)2) Bebeklik - Birinci ayın sonundan, iki yaşına kadarki yaşam dilimi (4 hafta - 2 yaş)3) İlk çocukluk - İki yaşından altı yaşına kadarki yaşam dilimi (2-6 yaş)4) Son çocukluk - Kızlarda altı onbir (6-11 yaş); erkeklerde altı, önüç (6-13 yaş) yaşına kadarkiyaşam dilimi.5) Ergenlik- Kızlarda onbir yirmi (11-20 yaş); erkeklerde onüç yirmi (13-20 yaş) yaşına kadar kiyaşam dilimidir.
KISACA:
İnsan gelişimi denildiği zaman, döllenmeden başlayarak, yaşamın sonuna kadar yer alan süreçanlaşılmaktadır. Organizmanın özelliklerinin tümünün ortaya çıkmasında, çevre ve kalıtımınortaklaşa etkisinin rol aldığı kabul edilmektedir. Organizmanın gelişmesinde önemi olan başka biretken de, kritik zaman dilimleridir. Bu zaman dilimleri içinde, organizma gerekli kalıtsal potansiyelesahipse, yeterli uyarıcı ile karşılaştığında, bazı davranışlar ya da bazı organlar ve bunların işlevleriaçısından en üst düzeyde gelişimin ortaya çıkması mümkün olmaktadır.Gelişimi sağlayan çevresel ve kalıtsal etmenler, döllenme anından başlayarak, yaşamın sonunakadar etkilerini göstermeye devam ederler. Doğacak bebeğin biyolojik özelliklerini döllenme ile

Activity (7)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads
Onur Kaplan liked this
Behzat Aytimur liked this
Doruk Yaman liked this
maxborn liked this
smilingodessa liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->