Podstawy Oblicze
ń
Chemicznych
Korekta i uzupe
ł
nienia z dnia 30.10.2009
Autor rozdzia
ł
u:
Ł
ukasz Ponikiewski
Rozdzia
ł
2. Prawa Gazowe
2.1. Warunki normalne2.1.1. Obj
ę
to
ść
molowa gazów – prawo Avogadro2.1.2. Sta
ł
a gazowa2.2. Równanie stanu gazu doskona
ł
ego (równanie Clapeyrona)2.3. Prawo stosunków obj
ę
to
ś
ciowych Gay-Lussaca2.4. Prawo Daltona2.5. G
ę
sto
ść
gazów2.6. Obliczanie mas molowych na podstawie praw gazowych.2.7. Równanie stanu gazu prawie rzeczywistego – równanie Van der Waalsa2.8. Wirialne równanie stanu gazu
Gaz jest stanem skupienia materii, w którym cia
ł
o fizyczne, w odró
ż
nieniu od stanusta
ł
ego,
ł
atwo zmienia kszta
ł
t i zajmuje ca
łą
dost
ę
pn
ą
mu przestrze
ń
. W fazie gazowejcz
ą
steczki maj
ą
bardzo du
ż
a swobod
ę
poruszania si
ę
, w wyniku czego jest to stancharakteryzuj
ą
cy si
ę
najwy
ż
szym stopniem nieuporz
ą
dkowania. Pomi
ę
dzy cz
ą
steczkami gazumo
ż
emy zaobserwowa
ć
tylko s
ł
abe oddzia
ł
ywania dalekiego zasi
ę
gu, dlatego mo
ż
na pomin
ąć
energi
ę
oddzia
ł
ywa
ń
pomi
ę
dzy tymi cz
ą
steczkami, natomiast rozpatrywa
ć
tylko energi
ę
kinetyczn
ą
tych cz
ą
stek. Drugim podstawowym czynnikiem determinuj
ą
cym w
ł
a
ś
ciwo
ś
cistanu gazowego jest to,
ż
e obj
ę
to
ść
w
ł
asna cz
ą
steczek gazu jest znikomo ma
ł
a w stosunku doobj
ę
to
ś
ci zajmowanej przez gaz. Odleg
ł
o
ś
ci pomi
ę
dzy cz
ą
steczkami s
ą
du
ż
o wi
ę
kszew porównaniu do ich rozmiarów, wi
ę
c cz
ą
steczki gazu mo
ż
na traktowa
ć
jako punktymaterialne.Prawa gazowe podaj
ą
zale
ż
no
ś
ci pomi
ę
dzy okre
ś
lonymi wielko
ś
ciami fizycznymigazów. Tymi parametrami opisuj
ą
cymi gaz s
ą
ci
ś
nienie (
p
), obj
ę
to
ść
(
V
), temperatura (
T
)oraz jego sk
ł
ad (np. liczba cz
ą
steczek, st
ęż
enie). Zmiana jednego z parametrów uk
ł
adu, b
ę
d
ą
cego w stanie równowagi, wymusza zmian
ę
pozosta
ł
ych parametrów tak, aby uk
ł
adosi
ą
gn
ął
nowy stan równowagi.W rozdzia
ł
ach 2.1 do 2.6 omawiane s
ą
prawa gazowe stosuj
ą
ce si
ę
ś
ci
ś
le tylko dohipotetycznego gazu, zwanego gazem doskona
ł
ym (idealnym). W rzeczywisto
ś
ci gaz taki nieistnieje. Gazy rzeczywiste wykazuj
ą
mniejsze lub wi
ę
ksze odchylenia od praw gazudoskona
ł
ego. Odchylenia te s
ą
mniejsze dla mniejszych g
ę
sto
ś
ci gazów (przy wy
ż
szejtemperaturze i ni
ż
szym ci
ś
nieniu).Dok
ł
adniejsze obliczenia parametrów gazów rzeczywistych wymagaj
ą
u
ż
ycia bardziejz
ł
o
ż
onych równa
ń
uwzgl
ę
dniaj
ą
cych oddzia
ł
ywania mi
ę
dzyatomowe lubmi
ę
dzycz
ą
steczkowe. W rozdzia
ł
ach 2.7 i 2.8 krótko omówiono równanie Van der Waalsaoraz równanie wirialne.
2.1. Warunki normalne
Warunki normalne (
STP
– ang.
s
tandard conditions for
t
emperature and
p
ressure) – s
ą
to umowne warunki odniesienia, w których gaz wyst
ę
puje w temperaturze
T = 273,15 K
(co jest równowa
ż
ne temperaturze
t
= 0,00 ºC), pod ci
ś
nieniem
p = 1,000·10
5
Pa
. Z tych parametrów wynika obj
ę
to
ść
molowa gazu doskona
ł
ego
V
0
= 0,0227 m
3
(22,7 dm
3
).
Do 1997 roku IUPAC (Mi
ę
dzynarodowa Unia Chemii Czystej i Stosowanej) zaleca
ł
au
ż
ywanie nieco innej warto
ś
ci ci
ś
nienia odniesienia – ci
ś
nienia jednej atmosfery fizycznej
1 atm
. (r760 mmHg) odpowiadaj
ą
cej ci
ś
nieniu
p
= 1,013·10
5
Pa w jednostkach uk
ł
adu SI. Tejwarto
ś
ci ci
ś
nienia (przy niezmienionej definicji temperatury odniesienia) odpowiadadotychczas stosowana obj
ę
to
ść
1 mola gazu doskona
ł
ego równa
22,4 dm
3
(
w zwi
ą
zku z tym,
ż
e chemicy do
ść
niech
ę
tnie odchodz
ą
od dawnych przyzwyczaje
ń
, warto zawsze sprawdzi
ć
, coautor danego podr
ę
cznika ma na my
ś
li mówi
ą
c o warunkach normalnych b
ą
d
ź
standardowych. Nie zmienia to jednak faktu,
ż
e dla wi
ę
kszo
ś
ci oblicze
ń
nie ma to wi
ę
kszego znaczenia – nawet mieszaj
ą
c ze sob
ą
oba zestawy warunków odniesienia pope
ł
niamy b
łą
d obliczeniowy rz
ę
du 1%
).Dzi
ę
ki znajomo
ś
ci parametrów gazu (
p
0
, V
0
, T
0
) w jakichkolwiek warunkachodniesienia mo
ż
na bez problemu posi
ł
kuj
ą
c si
ę
równaniem (2.1) obliczy
ć
nowe, odbiegaj
ą
ceod tych warunków, ci
ś
nienie gazu
p
(je
ś
li dla nowych warunków podane s
ą
T
i
V
) lubobj
ę
to
ść
V
(je
ś
li podane s
ą
p
i
T
).
TVpTVp
000
⋅=⋅
(2.1)
2.1.1. Obj
ę
to
ść
molowa gazów – prawo Avogadro
Obj
ę
to
ść
molowa gazów mo
ż
na przedstawi
ć
wzorem:
nVV
m
=
(2.2) gdzie:V – obj
ę
to
ść
gazu,n
– liczba moli gazu.Obj
ę
to
ś
ci 1 mola ró
ż
nych substancji w stanie sta
ł
ym lub ciek
ł
ym znacznie si
ę
ró
ż
ni
ą
mi
ę
dzy sob
ą
– natomiast do
ś
wiadczalnie wykazano,
ż
e 1 mol ka
ż
dej substancji gazowejw tych samych warunkach odniesienia zajmuje zawsze niemal tak
ą
sam
ą
obj
ę
to
ść
.
nconstV
⋅=
(2.3
)
Prawid
ł
owo
ść
t
ę
zaobserwowa
ł
w
ł
oski fizyk Avogadro i sformu
ł
owa
ł
w postaci prawazwanego prawem Avogadro:
Definicja.
Jednakowe obj
ę
to
ś
ci ró
ż
nych gazów w tej samej temperaturze i pod tym samymci
ś
nieniem zawieraj
ą
jednakow
ą
ilo
ść
cz
ą
steczek.
- 2 -
Na podstawie tego prawa wykazano,
ż
e obj
ę
to
ść
molowa gazu doskona
ł
egow warunkach normalnych wynosi 22,7 dm
3
(przy ci
ś
nieniu odniesienia
1,000
·10
5
Pa). Gazyrzeczywiste wykazuj
ą
w wi
ę
kszym lub mniejszym stopniu odchylenia od podanej warto
ś
ci, jednak poza skrajnymi przypadkami okre
ś
lonymi w rozdziale 2.7, w obliczeniach mo
ż
na przyj
ąć
,
ż
e obj
ę
to
ść
molowa wszystkich gazów rzeczywistych jest równa obj
ę
to
ś
ci molowejgazu doskona
ł
ego.
2.1.2. Sta
ł
a gazowa
Sta
ł
a gazowa jest jedn
ą
z uniwersalnych sta
ł
ych fizycznych. Okre
ś
la ona pracewykonan
ą
przez 1 mol gazu ogrzany o 1 stopie
ń
w procesie izobarycznym (przy sta
ł
ymci
ś
nieniu). Warto
ść
sta
ł
ej gazowej nie zale
ż
y od rodzaju gazu natomiast zale
ż
y od tego,w jakich jednostkach zostanie wyra
ż
one ci
ś
nienie i obj
ę
to
ść
(temperatur
ę
zawsze trzebawyra
ż
a
ć
w Kelwinach). Sta
łą
gazow
ą
mo
ż
na wyliczy
ć
ze wzoru:
TVpR
⋅=
(2.4)gdzie: p – ci
ś
nienie pod jakim wyst
ę
puje gaz,V – obj
ę
to
ść
1 mola gazu,T – temperatura gazu w Kelwinach.Poni
ż
ej podano przyk
ł
adowe warto
ś
ci sta
ł
ej gazowej w wybranych jednostkachenergii, ci
ś
nienia i obj
ę
to
ś
ci.
Tabela 2.1
Wybrane warto
ś
ci sta
ł
ej gazowej R wyra
ż
one w jednostkach uk
ł
adu
SI
orazinnych najcz
ęś
ciej stosowanych jednostkach.Warto
ść
R Jednostki8,314472
⎥⎦⎤⎢⎣⎡⋅
K molJ
=
⎥⎦⎤⎢⎣⎡⋅⋅
K molPam
3
=
⎥⎦⎤⎢⎣⎡⋅⋅
K molkPadm
3
8,314472·10
-2
⎥⎦⎤⎢⎣⎡⋅⋅
K mol bar dm
3
8,314472·10
3
⎥⎦⎤⎢⎣⎡⋅⋅
K molPadm
3
*
8,205746·10
-2
⎥⎦⎤⎢⎣⎡⋅⋅
K molatmdm
3
1,98588
⎥⎦⎤⎢⎣⎡⋅
K molcal
62,3638
⎥⎦⎤⎢⎣⎡⋅⋅
K molTr dm
3
*
dotyczy atmosfery fizycznej (1,013·10
5
Pa)- 3 -
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
Recommended
Notes
Load more
