BAÛN ÑOÀ DI TRUYEÀN
- Baûn ñoà di truyeàn (baûn ñoà gen) laø sô ñoà saép xeáp vò trí töông ñoái cuûa caùc gen trong nhoùm lieân keát.- Baûn ñoà di truyeàn nhìn chung ñöôïc thieát laäp cho moãi caëpnhieãm saéc theå töông ñoàng. Caùc nhoùm lieân keát ñöôïc ñaùnhsoá theo thöù töï cuûa nhieãm saéc theå trong boä nhieãm saéc theåcuûa loaøi.- Khi laäp baûn ñoà phaûi ghi nhoùm lieân keát, teân ñaày ñuû hay kí hieäu cuûa gen, khoaûng caùch tính baèng ñôn vò baûn ñoà baét ñaàutöø 1 ñaàu muùt cuûa nhieãm saéc theå, ñoâi khi ngöôøi ta cuõng tínhbaét ñaàu töø taâm ñoäng.- Ñôn vò baûn ñoà laø 1% hoaùn vò gen. Ñôn vò naøy cuõng coù theåbieåu thò baèng ñôn vò Moocgan (ñeå toû loøng kính troïng ñoái vôùinhöõng coáng hieán cuûa oâng). Moät ñôn vò Moocgan bieåu thò100% hoaùn vò gen. Nhö vaäy, 1% hoaùn vò gen coù theå ñöôïc tínhbaèng 1 centimoocgan (1 cM), 10% hoaùn vò gen baèng 1ñeâximoocgan ...- Baûn ñoà di truyeàn cho pheùp ñoaùn tröôùc ñöôïc tính chaát ditruyeàn cuûa caùc tính traïng maø caùc gen cuûa chuùng ñaõ ñöôïcthieát laäp treân baûn ñoà. Trong coâng taùc gioáng, nhôø baûn ñoàgen coù theå giaûm bôùt thôøi gian choïn ñoâi giao phoái moät caùchmoø maãm vaø do vaäy nhaø taïo gioáng ruùt ngaén ñöôïc thôøi giantaïo gioáng.Caùc quy luaät sinh thaùi : coù 4 quy luaät cô baûn veà söï taùc ñoängcuûa caùc nhaân toá sinh thaùi ;- Quy luaät giôùi haïn sinh thaùi ;- Quy luaät taùc ñoäng toång hôïp cuûa caùc nhaân toá sinh thaùi ;- Quy luaät taùc ñoäng khoâng ñoàng ñeàu cuûa caùc nhaân toá sinhthaùi leân chöùc phaän soáng cuûa cô theå ;- Quy luaät taùc ñoäng qua laïi giöõa sinh vaät vaø moâi tröôøng .
CAÙC CAÁU TRUÙC DI TRUYEÀN CAÁP ÑOÄ PHAÂN TÖÛ
- 1 . ADN ( Axit ñeâoâxiriboânucleâic ):
- a .Ñaëc ñieåm caáu taïo :
* Ñôn phaân : Phaân töû ADN ñöôïc taäp hôïp töø nhieàu ñôn phaânlaø caùc nucleâoâtit. Moãi nucleâoâtit coù phaân töû löôïng trung bìnhlaø 300 ñôn vò cacbon (ñvC) vaø coù chieàu daøi trung bình laø3,4Antôron, goàm ba thaønh phaàn : moät phaân töû ñöôøngñeâoâxiriboâ, moät phaân töû axit photphorit vaø moät trong boánloaïi phaân töû bazônitric laø A ( añeânin), T (timin), G (guanin) hoaëcX (xitoâzin). Teân goïi cuûa nucleâoâtit laø teân cuûa bazônitric maønoù chöùa.* Lieân keát hoùa hoïc trong ADN: Caùc nucleâoâtit cuûa phaân töûADN lieân keát nhau taïo thaønh hai maïch poâlinucleâoâtit xoaén.Phaân töû ADN coù nhieàu voøng xoaén. Moãi voøng xoaén goàm 10caëp nucleâoâtit vôùi chieàu daøi khoaûng 34Antôron vaø ñöôøng kínhluoân oån ñònh laø 20Antôron.
1
- Treân moãi maïch poâlinucleâoâtit, giöõa caùc nucleâoâtit hìnhthaønh caùc lieân keát hoùa trò giöõa ñöôøng cuûa nucleâoâtit naøyvôùi axit photphorit cuûa nucleâoâtit keá tieáp. Moãi phaân töû axitphotphorit lieân keát vôùi ñöôøng ñeâoâxiriboâ ñöùng tröôùc noù ôûvò trí C'3 (cacbon thöù ba) vaø vôùi ñöôøng ñeâoâxiriboâ sau noù ôûvò trí C`5.* Nguyeân taéc boå sung : Theå hieän giöõa caùc nucleâoâtit naèmtreân hai maïch poâlinecleâoâtit cuûa phaân töû ADN. Do ñeå oånñònh ñöôøng kính cuûa phaân töû ADN xoaén luoân laø 20Antôronneân moãi bazônitric coù kích thöôùc lôùn (A hoaëc G) treân maïchnaøy phaûi ñöôïc buø baèng moät bazônitric beù ( T hoaëc X) treânmaïch coøn laïi vaø ngöôïc laïi ; vaø do ñaëc ñieåm caáu truùc cuûacaùc loaïi bazônitric neân A chæ lieân keát ñöôïc vôùi T baèng hai lieânkeát hyñroâ vaø G chæ lieân keát ñöôïc vôùi X baèng ba lieân keáthyñroâ.- Nguyeân taéc boå sung quy ñònh trong phaân töû ADN:- A = T; G = X hay A + G = T + X- A + G- hay = --------- =1- T + X- b . Nhöõng caáu truùc trong teá baøo mang ADN: Trong cô theå,ADN toàn taïi chuû yeáu trong nhieãm saéc theå ( NST) cuûa nhaân teábaøo, ñoùng vai troø chi phoái caùc hieän töôïng di truyeàn qua NST(qua nhaân) theo nhöõng quy luaät nghieâm ngaët.- Moät soá phaân töû ADN toàn taïi trong moät soá baøo quan cuûateá baøo chaát coù khaû naêng töï nhaân ñoâi nhö ti, laïp theå, trongcaùc plasmit cuûa vi khuaån ... chi phoái caùc hieän töôïng di truyeànqua teá baøo chaát (di truyeàn ngoaøi nhaân hay ngoaøi NST). (coøntieáp)
c . Chöùc naêng cuûa ADN:
ADN coù hai chöùc naêng laø baûo quaûnthoâng tin di truyeàn vaø truyeàn thoâng tin di truyeàn .* Chöùc naêng baûo quaûn thoâng tin di truyeàn cuûa ADN : Thoângtin di truyeàn ñöôïc maõ hoaù trong ADN döôùi daïng trình töï caùc boäba nucleâoâtit treân maïch poâlinucleâoâtit (moãi boä ba nucleâoâtitmaõ hoùa moät axit amin), trình töï naøy quy ñònh trình töï caùc axitamin treân maïch poâlipeptit cuûa phaân töû proâteâin ñöôïc toånghôïp.- Moãi ñoaïn cuûa phaân töû ADN mang thoâng tin quy ñònh caáutruùc cuûa moät loaïi proâteâin ñöôïc goïi laø gen caáu truùc. Bìnhthöôøng, moãi gen caáu truùc chöùa töø 600 ñeán 1500 caëpnucleâoâtit.* Chöùc naêng truyeàn thoâng tin di truyeàn cuûa ADN: Thoâng quacô cheá nhaân ñoâi, ñieàu khieån sao maõ vaø ñieàu khieån giaûi maõ.Qua ñoù, quy ñònh tính traïng vaø ñaëc tính cuûa cô theå.
- 2 . ARN (axit riboânucleâic):
Phaân töû ARN coù caáu truùc moätmaïch ñöôïc toång hôïp treân khuoân maãu cuûa ADN. Ñôn phaân cuûa
2
ARN laø riboânucleâoâtit coù caáu taïo gioáng nucleâoâtit cuûa ADN,coù khaùc laø ôû ARN, ñöôøng caäu taïo laø ñöôøng riboâ vaø khoângcoù bazô nitric timin maø thay vaøo ñoù laø bazô nitric uraxin (U).Caùc riboânuceâoâtit trong ARN lieân keát nhau bôûi lieân keát hoùatrò.* ARN thoâng tin(mARN): truyeàn ñaït thoâng tin di truyeàn töø ADNñeán riboâxoâm cuûa teá baøo chaát.* ARN riboâxoâm (rARN): tham gia caáu taïo riboâxoâm.* ARN vaän chuyeån (tARN):mang axit amin ñeán riboâxoâm ñeåtoång hôïp proâteâin.
- 3 . Proâteâin:
Ñôn phaân cuûa proâteâin laø axit amin. Moãi axitamin goàm ba thaønh phaàn laø: moät nhoùm amin (-NH2), moätnhoùm cacboâxil (-COOH) vaø moät nhoùm goác (-R). Caùc axit aminchæ khaùc nhau ôû nhoùm goác.- Caùc axit amin lieân keát vôùi nhau baèng caùc lieân keát peptit taïothaønh chuoãi poâlipeptit caáu taïo neân phaân töû proâteâin.- Proâteâin ñöôïc ADN ñieàu khieån toång hôïp, thoâng qua töông taùcvôùi moâi tröôøng, chuùng bieåu hieän thaønh caùc tính traïng vaøtính chaát cuûa cô theå sinh vaät.
CAÙC CÔ CHEÁ DI TRUYEÀN ÔÛ CAÁP ÑOÄ PHAÂN TÖÛ
- 1 - Cô cheá töï sao (töï nhaân ñoâi) ADN giuùp cho söï truyeàn ñaïtthoâng tin di truyeàn qua caùc theá heä teá baøo vaø laø cô sôû cuûasöï nhaân ñoâi nhieãm saéc theå. -Döôùi taùc duïng cuûa caùc enzim ñaüc hieäu, hai maïchpoâlinucleâoâtit cuûa ADN taùch caùc lieân keát hyñroâ vaø khi aáy,caùc nucleâoâtit cuûa moâi tröôøng vaøo lieân keát vôùi caùcnucleâoâtit cuûa hai maïch goác theo nguyeân taéc boå sung (A - T; G- X). Keát quaû hai phaân töû ADN môùi gioáng nhau ñöôïc hình thaønhvaø trong moãi ADN môùi coù moät maïch do ADN meï cung caáp vaømoät maïch taïo töø söï lieân keát cuûa caùc nucleâoâtit moâi tröôøng.- 2 - Cô cheá sao maõxaûy ra nhaèm chuaån bò cho quaù trình toånghôïp proâteâin trong teá baøo. Döôùi taùc duïng cuûa enzim ñaëchieäu, moät ñoaïn cuûa ADN töông öùng vôùi moät hay moät soá gentaùch caùc lieân keát hyñroâ, caùc riboânucleâoâtit moâi tröôøng vaøotieáp xuùc vôùi caùc nucleâoâtit cuûa 1 maïch gen theo nguyeân taécboå sung (A - U; G -X). Keát quaû: caùc riboânucleoâtit sau khi tieápxuùc seõ lieân keát vôùi nhau, hình thaønh phaân töû ARN di chuyeånra ngoaøi, hai maïch gen lieân keát vaø co xoaén laïi nhö tröôùc.- Caàn löu yù raèng khaùc vôùi cô cheá töï sao ADN, trong saomaõ,quaù trình chæ xaûy ra treân moät maïch cuûa moät hay moätsoá ñoaïn cuûa phaân töû ADN; maïch goác chæ ñoùng vai troøkhuoân maãu maø khoâng tham gia vaøo thaønh phaàn cuûa saûnphaåm (ARN) ñöôïc toång hôïp. -ARN ñöôïc toång hôïp seõ di chuyeån ra teá baøo chaát tröïc tieápgiaûi maõ toång hôïp proâteâin ñeå quy ñònh tính traïng.
3
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
More From This User
Notes
Load more
