Read without ads and support Scribd by becoming a Scribd Premium Reader.
See Premium Plans
 
1
 
Penggubalan Kata Majmuk dalam Puisi Melayu Moden
Muhammad Jailani Abu TalibAkademi Pengajian Melayu
1.0 Pengenalan
Puisi memainkan peranan yang penting dalam perkembangan sesebuah tamadun.Sebagai sebuah medium kesenian yang menggunakan bahasa sebagai wahana penggeraknya, puisi memantulkan nilai keintelektualan dan keilmuan sesebuahzaman, sekali gus menjadi bahan dokumentasi kemajuan atau kemunduran sesebuahzaman. Turut tidak terkecuali daripada pengaruh fenomena tersebut adalah budayaMelayu yang telah menghasilkan ribuan karya-karya kesusasteraan yang dapatdibanggakan. Namun begitu, tidak kurang pentingnya dalam perkembangan budayaMelayu ialah kesan dan impak kesusasteraan Melayu, khususnya dalam genre puisi,terhadap perkembangan bahasa Melayu. Peri penting hubungan akrab antara sasteradan bahasa dapat ditelusuri dalam penyataan yang diberikan Gramsci (1985:112) :
“Language also means culture and philosophy (although at the level of common sense) and, therefore, “language” as a fact is actually amultiplicity of more or less organically coherent and coordinated  facts…Every cultural expression , every moral and intellectual activity has its historicity specific language: this language is alsocalled “technique” and “structure”…The work of art, though, alsocontains other “historical” elements besides its specific emotional and cultural world. These pertain to language meant not only as a purely verbal expression that can be grammatically photographed ina given time and place, but also as a sum of total images and modesof expression that are not included in grammar”
Menurut pandangan Gramsci, penggunaan bahasa dalam kesusasteraansebenarnya lebih daripada sebagai wadah pengluahan emosi atau falsafah.Menurutnya, peranan bahasa sebenarnya mampu untuk mengabadikan wacana sesuatusituasi dalam pelbagai jenis emosi yang kadangkalanya tidak hadir dalam nahu sesuatu bahasa. Dalam erti kata yang lain, lewat sesuatu teknik yang hadir dalamkesusasteraan, bahasa yang digunakan menjadi lebih dinamis, sekali gus
 
2
 
mempengaruhi hasil karya tersebut. Dalam hal yang sama, teknik tersebut sebenarnyadapat dikenali sebagai
poetic license
atau
licentia poetica
. Lewat teknik tersebut, penulis dibolehkan untuk melanggar hukum nahu sesebuah bahasa. Penggunaan teknik atau kaedah tersebut lazimnya didasari empat perkara, yakni (1) penulis mempunyaihak sepenuhnya terhadap penggunaan bahasanya, (2) pembaca harus menerima karya penulis dengan keadaan seadanya, (3) digunakan secara sengaja ataupun tidak sengajaserta (4) berguna untuk merealisasikan sebuah keadaan yang tidak mungkindiperbolehkan dengan hukum nahu konvensional.Dalam konteks kesusasteraan Melayu,
 poetic license
turut memainkan peranan yang penting dalam perkembangan sastera. Namun begitu,
 poetic license
tidak  bermakna bahawa karya-karya kesusasteraan, khususnya karya-karya puisi tidak mempunyai keupayaan untuk dikaji dari sudut linguistik mahupun bahasa.
 
Kertaskerja ini akan meneliti sudut kebahasaan dalam puisi. Dalam hal ini, pengkaji akanmenelusuri proses pembentukan kata, khususnya proses pemajmukan kata dalam puisi.
2.0 Latar Belakang Kajian
Puisi,khususnya sajak merupakan sebuah fenomena baharu dalam alam kesusasteraandan bahasa Melayu. Berasaskan ilmu bahasa, penyair mengungkapkan segala perasaan, citra dan falsafah dalam bentuk yang indah sifatnya serta. Namun begitu, disebalik keindahan yang terpancar dalam karya-karya kesusasteraan tersebut, pastilahhadir beberapa fenomena kecil yang menjadi inti terhadap penjanaan nilai keindahandalam puisi tersebut. Dalam hal ini, pengkaji berpendapat bahawa proses pembentukan kata merupakan salah satu daripada fenomena yang dihadirkan dalamgenre kesusasteraan Melayu, khususnya puisi. Lewat keterbatasan kata yang
 
3
 
mendasari bentuk puisi, penyair seringkali terpaksa mencipta kata-kata baharu yangdapat mengungkapkan citra jiwanya dengan berkesan.Secara sedar atau tidak sedar, penyair telah melalui proses pembentukan kata-kata baharu yang sekali gus memperkayakan khazanah bahasa bangsa Melayu. Darisudut pembentukan kata tersebut, pemajmukan merupakan salah satu daripadafenomena yang hadir dalam proses pembentukan kata tersebut. Senada dengan itu, pengkaji akan menghuraikan keberadaaan kata majmuk dalam puisi sertamembuktikan kehadirannya dalam karya kesusasteraan tersebut.
2.0 Tujuan Kajian
Kertas kerja ini bertujuan untuk meneliti proses pembentukan kata yang hadir dalam puisi moden Melayu. Bersangkutan dengan penelitian tersebut, pengkaji turut akanmeneliti kesan dan impak 
 poetic license
terhadap proses pembentukan kata tersebut.Secara khususnya, kajian ini akan meneliti kata majmuk yang terdapat dalamrangkaian kata yang digunakan dalam genre puisi.
3.0 Metodologi Kajian
Kajian ini dilaksanakan dengan menggunakan kaedah kepustakaan dan kaedahanalisis tertumpu, yakni dengan meneliti puisi moden Melayu. Analisis tertumpudilakukan dengan memberikan perhatian kepada puisi-puisi Mohamed Latiff Mohamed yang dimuatkan dalam kumpulan puisi
 Bila Rama-rama Patah Sayapnya
.Selain itu, kajian ini turut menggunakan kaedah kualitatif dan kuantitatif.Penyelidikan ini merujuk kepada kajian yang telah dibuat oleh Mohamed PitchayGani (1999) dan Abdullah Hassan (2005) sebagai asas kerangka fikiran dalammenghuraikan kata majmuk dalam puisi Melayu.
Search
Search History:
Searching...
Result 00 of 00
00 results for result for
  • p.
    • Notes
    Load more