Welcome to Scribd. Sign in or start your free trial to enjoy unlimited e-books, audiobooks & documents.Find out more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
4Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
İktisat Tarihi - Ders Notları (1, 2, 3, 4 ve 5. Üniteler)

İktisat Tarihi - Ders Notları (1, 2, 3, 4 ve 5. Üniteler)

Ratings: (0)|Views: 1,015|Likes:
Published by OzGrenouille

More info:

Published by: OzGrenouille on Mar 19, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/03/2012

pdf

text

original

 
1
ÜNİTE - 1
İKTİSAT TARİHİ BİLİMİNİN DOĞUŞU:
İktisat tarihi ile ilgili önerilen iki tarih vardır.Bunlardan ilki Adam Smith’in “Milletlerin Serveti” adlı kitabının yayım tarihi olan1776 yılıdır. Diğer tarih ise 1892 yılıdır. Bu tarihte Abd Harvard ÜniversitesindeWilliam Ashley için özel bir iktisat kürsüsü kurulmuştur. İktisat tarihinin doğuşutarihçi okula çok şey borçludur. Bu okul klasik iktisat okuluna bir tepki olarakortaya çıkmıştır. Klasik okul iktisadi davranış kurallarının fizik kanunları gibievrensel olduğunu iddia ederken tarihçi okul toplumun gelişme düzeyine görefarklılık göstereceğine değinmiştir. Klasikler tümdengelim; tarihçi okul isetümevarım metodunu esas almıştır.
TARİHÇİLERİN İKTİSAT BİLİMİNE BAKIŞI:
John Clapham’a iktisat tarihi geçmişinsosyal kurumlarının ekonomik yönlerini araştıran bir bilimdir.Unwin’e göre iktisattarihi yazılı tarih boyunca insanoğlun içinde bulunduğu iktisadi şartları araştıran birbilimdir.Gras’a göre iktisat tarihi iktisadi olayları kronolojik olarak sıralayan ve buolaylar arasındaki ilişkileri ortaya çıkaran bir bilimdir.
İKTİSATÇILARIN İKTİSAT BİLİMİNE BAKIŞI:
Hicks’e göre iktisat tarihi geçmiş çağlarınuygulamalı iktisadıdır. Heckser’e göre iktisat tarihinin amacı kıt ve yetersizkaynakların insanların amaçları uğrunda çağlar boyunca nasıl kullandığının ve buandaki değişmelerin insan hayatını ve toplumları ne şekilde etkilediğininaraştırılmasıdır.
İKTİSAT TARİHİNİN KONUSU VE GÖREVİ:
İktisat tarihinin temel görevi ekonomilerinperformanslarında ve yapılarında zaman içinde meydana gelen önemli değişikleriaçıklamaktır. Toplumun siyasi ve ekonomik kurumları, teknolojisi, demografikdurumu ve ideolojisi bu özellikleri başlıcalarıdır. Ekonomide uzun dönemdekideğişmelerin kaynağı, iktisatçılar tarafından kısa dönem tahlillerde çoğunlukla sabitolarak kabul edilen nüfus, teknoloji, mülkiyet hakları ve ekonomik kaynaklarüzerinde devlet kontrolünün derecesi gibi parametrelerde meydana gelendeğişikliklerdir. İnsanlığın ekonomik tarihi, toplumların ekonomik performansınıtemelden değiştiren ve uzun dönemli ekonomik büyümeyi mümkün kılan iki köklüdeğişim çerçevesinde yazılabilir. Bu iki değişimden birincisi tarım inkılâbı, ikincisiise sanayi inkılâbıdır.
TARIM İNKILÂBI:
İnsanlar yaklaşık 10000 yıl önce yerleşik tarıma geçmişlerdir.Çeşitli bitkiler yetiştirmeyi ve hayvanları evcilleştirmeyi öğrendiler. Bu gelişmeneolitik inkılâp da denen temel ekonomik değişimi hızlandırdı. Avcılık vetoplayıcılıktan yerleşik tarıma geçiş insanın sosyal ve ekonomik gelişme hızınıartırdı. Tarım birbirinden bağımsız olarak farklı zamanlarda farklı bölgeler olanOrtadoğu, Orta Amerika ve Kuzey Çin’de ortaya çıktı. Neolitik çağın çiftçilerisürekli ekim nedeniyle verimliliği yiten toprakları terk ederek yeni, bakirtopraklarda tarım yapıyorlardı. Modern zamanlarda bilinen bütün önemli yiyecekbitkileri neolitik çiftçiler tarafından keşfedilmiştir. Ayrıca çanak çömlek imali,dokuma, ekmek yapma ve keskin bir araç elde etmek için taşların cilalanması gibiteknikler de neolitik zamanlarda keşfedilmiştir.
 
2
TARIM İNKILÂBINI AÇIKLAYAN TEORİLER:
Childe tarafından geliştirilen çevredeğişikleri teorisi, Braidwood tarafından geliştirilen çekirdek alan teorisi, Binfordtarafından geliştirilen nüfus artışı teorisi.
TARIM İNKILÂBININ SONUÇLARI:
Nüfus arttı. Zaman içinde avcılık ve toplayıcılıktançiftçiliğe doğru sürekli bir geçiş oldu. İlk kez siyasi bir organizasyon tipi olarakdevlet doğdu. Teknolojik gelişme alanında büyük adımlar atıldı. Demir çağı bronzçağının yerini aldı. Ticaret gelişti ve genişledi. Bölgelerarası ticaretin önemi arttı.Şehirler ilk kez gelişti. Çeşitli ekonomik organizasyon tipleri doğdu. Komünalmülkiyet tipi doğdu.
ÜNİTE - 2
İLK MEDENİYETLERDEN KLASİK DÖNEME İLK ÇAĞ EKONOMİLERİ
: Yalnızca yıllık subaskınlarının tarlaları verimli hale getirdiği bazı nehir vadilerinde sürekli tarımyapılabiliyordu. Tarımın ilk geliştiği bölgelerden yalnızca iki vadi böyle bir imkânısağlıyordu. Bu vadiler: Fırat ve Dicle nehirleri arasındaki bölge ve Mısır’ın NilVadisi’ydi.
MEZOPOTAMYA:
M.Ö. 6000 ile 3000 yılları arasında ortaya çıkan bir dizi sosyaldeğişim ve teknik ilerleme küçük neolitik yerleşim yerlerinin şehirlere dönüşmesinisağladı. Bu dönemde ortaya çıkan en önemli teknik ilerlemeler; yazının icadı,bakırın eritilmesi ve dökülmesi, hayvan gücünün saban ve tekerlekli araçlarakoşulması, yelkenli gemilerin ve çömlekçi tekerleğinin bulunmasıydı. Daha3000’lere gelmeden köleler, kiracı çiftçiler, esnaf, tüccar, din adamları veyöneticiler ayrı sosyal gruplar olarak ortaya çıktılar. İlk Sümer kayıtlarıMezopotamya bölgesinde verimli topraklarda bazı bağımsız şehir devletlerinindoğduğunu göstermektedir. İstilalara rağmen Sümer hayat tarzı oldukça istikrarlıolarak varlığını sürdürebildi. Uzak mesafeli ticaret Mezopotamya’da önemli vehayati bir rol oynuyordu. Ticari koloniler oluşturulmuştu. Hukuk kuralları oldukçagelişmişti. Gümüş para şeklinde olmasa bile bir değişim aracı ve değer ölçüsü olarakkullanılıyordu.
MISIR:
Mısır’ın gelişmesi Mezopotamya’nın gelişmesi ile paralellikler göstermeklebirlikte önemli bir fark vardı. O da aşılmaz çöllerle Mısır’ın istilalara karşı korunmuşolmasıydı. Mezopotamya’da topraklar özel mülkiyet altındayken; Mısır’da firavuntüm Mısır topraklarının sahibiydi. Ticaret firavunun adamlarının tekelindeydi.Mısır’da üretim büyük ölçüde merkezi bürokrasi tarafından planlanıyordu.
MEDENİYETİN YAYILMASI:
4.binyıl boyunca Ortadoğu’da çiftçiler ürün rotasyonu,nadasa bırakma ve hayvan pisliği, kül ve deniz kabukları ile toprağı gübreleme gibiverimliliği artırmayı sağlayan tedbirleri öğrendiler. Sürekli köyler teşekkül ettiktensonra ticaret yollarının kesiştiği noktalarda ya da idari ve dini merkezlerde yenişehirler kuruldu.
YUNAN EKONOMİSİ:
Yunanistan’ın toprağı dağlıktı. Bu yüzden deniz ana ulaşımyoluydu. İlk yunan tüccarları esas olarak Doğu medeniyetlerinin gelişmiş merkezleriile Akdeniz çevresinin geri kalmış ülkeleri arasında aracı rol oynadılar. Lidyalılardanöğrenilen para ticarette büyük bir kolaylık sağladı. Yunan şehirlerinde Pazar
 
3
ekonomisinin ve ihtisaslaşmanın gelişmesini teşvik etti. Toprakların büyük birbölümünü bağcılığa ve zeytinciliğe ayırdılar. Sonraki yüzyıllarda zeytincilik vebağcılık tipi tarım, Akdeniz dünyasının büyük bir bölümüne yayıldı. M.Ö. 800-500yılları arasında ihtisaslaşma ve işbölümü arttı. Hem iç hem de uluslar arası ticaretgelişti ve bunu da para ekonomisinin yaygınlaşması izledi. Buğday, kereste, esir vebazı lüks mallar ithalatı gümüş, zeytinyağı, çanak çömlek ve diğer ihracatmallarıyla karşılanıyordu. Atina parası ayarı ve ağırlığıyla uluslar arası bir ödemearacı oldu. Atina’nın ekonomik refahının en önemli nedeni üretim faktörleriüzerinde etkin bir mülkiyet hakları sistemi kurmayı ve buna uygun bir hukukiçerçeve meydana getirmeyi başarmasıydı. Helenistik çağda ekonominin en gözeçarpan özelliği üretim ve bölüşüm üzerinde Doğu’ya özgü devlet kontrolüuygulamasının benimsenmesiydi. İskender’in fetihleri ile gerçekleşen coğrafiyayılma Helen dünyasının Hindistan ile doğrudan ticaret ilişkileri kurmasını sağladı.Çin ile ticaret de önem kazandı. Bazı şehirler sınaî ihtisaslaşmaya bile yöneldi.Helen çağı eski dünyada başarılmış, bölgesel ekonomik bağımlılık ve ihtisaslaşmanınen yüksek düzeyine ulaştı.
İLKÇAĞ EKONOMİLERİNDE DEĞİŞME VE GERİLEME:
Tarımın ortaya çıkışından sonranüfus önemli ölçüde artmaya başlamıştı. Nüfus artışı ve bunu izleyen azalan verimhadisesi geçmiş ekonomilerin çöküşünün ilk hazırlayıcısı olmuştur.
ROMA İMPARATORLUĞUNUN EKONOMİSİ:
Roma şehir devleti başlangıcındaaristokratik bir karakter arz ediyordu. Roma toplumu başında bir kral ve yönetimielinde bulunduran askeri patrici zümresi ile küçük toprak sahipleri, kiracı çiftçiler,esnaf ve tüccarın meydana getirdiği pleb sınıfından meydana gelmekteydi.Zenginleşen plebler devletin idaresinde particilerin arasına katılarak etkinlikkazanabildi. Böylece siyasi yapı aristokrasiden oligarşiye dönmüş oldu.
GENİŞLEME DÖNEMİNDE ROMA NÜFUSU:
Ölüm oranı yüksek, hayat süresi kısaydı.Nüfusun büyük bir bölümü kırsal bölgelerde yaşıyor ve toprakta çalışıyordu.
GENİŞLEME DÖNEMİNDE ROMA TARIMI:
İmparatorluk nüfusunun büyük bir bölümütarımla uğraşıyordu. Tahıllar yaygın üretimi yapılan ürünlerdi. İmparatorlukta denizyoluyla yürütülen uzak mesafeli ticaret mahalli ihtisaslaşmaya imkân veriyordu.Yeni fethedilen bölgelerden Roma’ya bol ve ucuz olarak hububat akması üzerineİtalya’da karlı olmaktan çıkan tahıl üretiminin önemi azalırken, geniş alanlarhayvancılığa ayrılmış, verimli topraklarda ise bağcılık ve zeytincilik önemkazanmıştı. Kölelik yeniliği önleyici bir faktördü. İtalya’nın kırsal nüfusu büyükölçüde kendi sahibi ya da kiracısı oldukları toprakları izleyen bağımsız köylülerdenoluşuyordu. İmparatorlukta temel vergi ekili arazi üzerindeydi. Köylüler altın olaraksabit kalan vergiyi gümüş parayla değerlendirildiğinde daha fazla olarak ödemekzorundaydılar.
LATİFUNDİA:
İşgücünün büyük kısmı kölelerce sağlanan ve kar amacıyla üretimyapan büyük çiftliklerdir.
GENİŞLEME DÖNEMİNDE ROMA ŞEHİRLERİ:
Roma uygarlığı bir şehir uygarlığıydı.Şehirlerin önemli bir fonksiyonu mahalli yönetim merkezleri olmasıydı. Bazı şehirlerise askeri bir fonksiyona sahipti. Şehir nüfusunun önemli bir bölümünü tarım işçileri

Activity (4)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads
Tuğba Kuş liked this
Esra Öncel liked this

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->