L
ờ
i gi
ớ
i thi
ệ
u
(Ki
ề
u V
ă
n)
37 n
ă
m c
ủ
a cu
ộ
c
đờ
i Tú X
ươ
ng (1870 - 1907) n
ằ
m tr
ọ
n trong giai
đ
o
ạ
n l
ị
ch s
ử
vô cùng bith
ả
m: Tri
ề
u
đ
ình nhà Nguy
ễ
n v
ố
n l
ạ
c h
ậ
u và b
ả
o th
ủ
,
đ
ang trên
đ
à suy s
ụ
p, r
ố
t cu
ộ
c
đ
ã bán
đứ
ng
đấ
t n
ướ
c ta cho th
ự
c dân Pháp.Vi
ệ
c ch
ủ
ngh
ĩ
a t
ư
b
ả
n ph
ươ
ng Tây xâm nh
ậ
p vào Vi
ệ
t Nam
đ
ã làm thay
đổ
i sâu s
ắ
c
đấ
tn
ướ
c ta v
ề
t
ấ
t c
ả
m
ọ
i m
ặ
t: chính tr
ị
, kinh t
ế
, v
ă
n hoá,
đạ
o
đứ
c và xã h
ộ
i.Th
ế
nh
ư
ng Vi
ệ
t Nam
đ
âu có tr
ở
thành m
ộ
t n
ướ
c t
ư
b
ả
n ch
ủ
ngh
ĩ
a th
ự
c th
ụ
! Trái l
ạ
i nó b
ị
giam hãm trong c
ơ
ch
ế
c
ủ
a m
ộ
t n
ướ
c phong ki
ế
n n
ử
a thu
ộ
c
đị
a.B
ứ
c tranh xã h
ộ
i Vi
ệ
t Nam cu
ố
i th
ế
k
ỉ
XIX là m
ộ
t b
ứ
c tranh xám x
ị
t, nham nh
ở
. Toàn b
ộ
vùng nông thôn r
ộ
ng l
ớ
n v
ẫ
n chìm trong
đ
êm t
ố
i c
ủ
a c
ả
nh nghèo kh
ố
n, l
ạ
c h
ậ
u. Còn
ở
các vùng k
ẻ
ch
ợ
nh
ư
Hà N
ộ
i và Nam
Đị
nh (quê Tú X
ươ
ng) thì ph
ơ
i bày m
ộ
t c
ả
nh
đờ
i
đồ
i b
ạ
i và l
ố
l
ă
ng.Tú X
ươ
ng là m
ộ
t con ng
ườ
i có
đầ
y
đủ
l
ươ
ng tri và b
ả
n l
ĩ
nh c
ủ
a m
ộ
t trí th
ứ
c Vi
ệ
t Nam phong ki
ế
n chân chính. Nói nh
ư
Tehernychevsky, nhà tri
ế
t h
ọ
c và v
ă
n hào Nga th
ế
k
ỉ
XIX - ông là "nguyên
độ
ng l
ự
c c
ủ
a
độ
ng l
ự
c", là "tinh ch
ấ
t mu
ố
i trong mu
ố
i c
ủ
a tr
ầ
ngian".Tú X
ươ
ng có tài v
ă
n ch
ươ
ng xu
ấ
t chúng, có cái TÂM c
ủ
a m
ộ
t nhà nhân
đạ
o ch
ủ
ngh
ĩ
a,yêu n
ướ
c, th
ươ
ng xót gi
ố
ng nòi; có cái trí c
ủ
a m
ộ
t ng
ườ
i l
ỗ
i l
ạ
c bi
ế
t
đượ
c cái gì có th
ể
ch
ấ
p nh
ậ
n và cái gì ph
ả
i ph
ủ
nh
ậ
n trên th
ế
gi
ớ
i này; có cái H
ồ
n c
ủ
a m
ộ
t nhà lãng m
ạ
nch
ủ
ngh
ĩ
a t
ầ
m vóc nhân lo
ạ
i.S
ố
ph
ậ
n c
ủ
a b
ả
n thân ông ph
ả
n ánh s
ố
ph
ậ
n c
ủ
a dân t
ộ
c ông th
ờ
i
ấ
y.
Đ
ó là bi k
ị
ch c
ủ
am
ộ
t con ng
ườ
i "ti
ế
n thoái l
ưỡ
ng nam". Ông không th
ể
cam tâm "v
ứ
t bút lông
đ
i gi
ắ
t bútchì"
để
tr
ở
thành "Ch
ẳ
ng kí, không thông c
ũ
ng c
ậ
u b
ồ
i" nh
ư
nh
ữ
ng k
ẻ
vô liêm s
ỉ
khác.Ông c
ũ
ng không ph
ả
i h
ạ
ng h
ủ
nho vùi
đầ
u vào kinh s
ử
, quanh n
ă
m "
đẽ
o g
ọ
t con sâu".Chính vì v
ậ
y mà ông
đế
n n
ỗ
i "tám khoa ch
ư
a kh
ỏ
i ph
ạ
m tr
ườ
ng qui".Ph
ẩ
m cách s
ĩ
phu thôi thúc ông ph
ả
i
đỗ
đạ
t, ph
ả
i "l
ă
m le bia
đ
á b
ả
ng vàng cho vang m
ặ
tv
ợ
". Tú X
ươ
ng
đ
ã không tìm ra
đượ
c m
ộ
t con
đườ
ng ti
ế
n thân
đ
úng
đắ
n. Nh
ữ
ng b
ế
t
ắ
c v
ề
t
ư
t
ưở
ng, v
ề
công danh, và c
ả
nh kh
ố
n cùng
đ
ã khi
ế
n ông ph
ẫ
n chí, có lúc t
ưở
ng ch
ừ
ng phát
đ
iên phát d
ạ
i.M
ộ
t nhân cách l
ớ
n và m
ộ
t tài n
ă
ng l
ớ
n nh
ư
Tú X
ươ
ng l
ẽ
nào l
ạ
i ch
ị
u "tan nát v
ớ
i c
ỏ
cây"? Tú X
ươ
ng
đ
ã, không ph
ả
i "nh
ả
ng
ọ
c phun châu" mà nh
ả
đạ
n ra ngoài mi
ệ
ng b
ắ
n phá cái cu
ộ
c
đờ
i x
ấ
u xa b
ẩ
n th
ỉ
u
đ
ang di
ễ
n ra xung quanh ông. Ông
đ
ã trút vào v
ă
n th
ơ
t
ấ
t c
ả
nh
ữ
ng n
ỗ
i
ư
u u
ấ
t c
ủ
a lòng mình.
M
ả
i s
ố
ng, m
ả
i ch
ơ
i, m
ả
i v
ẫ
y vùng và "b
ắ
n phá", Tú X
ươ
ng có l
ẽ
không h
ề
ngh
ĩ
đế
n cáithành qu
ả
, cái "s
ự
nghi
ệ
p"
đ
ích th
ự
c c
ủ
a chính ông. Ông
đ
ã nói và nói th
ậ
t r
ằ
ng :
M
ộ
t vi
ệ
c v
ă
n ch
ươ
ng thôi c
ũ
ng nh
ả
mTr
ă
m n
ă
m thân th
ế
có ra gì!
Trái v
ớ
i cái ý ngh
ĩ
tuy
ệ
t v
ọ
ng
đ
ó, l
ị
ch s
ử
đ
ã xác nh
ậ
n: Thành qu
ả
l
ớ
n nh
ấ
t c
ủ
a n
ề
n v
ă
nh
ọ
c Vi
ệ
t Nam cu
ố
i th
ế
k
ỷ
XIX thu
ộ
c v
ề
dòng v
ă
n ch
ươ
ng hi
ệ
n th
ự
c - tr
ữ
tình - trào phúng v
ớ
i hai nhà th
ơ
l
ỗ
i l
ạ
c: Nguy
ễ
n Khuy
ế
n và Tú X
ươ
ng.V
ề
n
ộ
i dung, th
ơ
Tú X
ươ
ng mang tính ch
ấ
t hi
ệ
n th
ự
c cao
độ
, ph
ả
n ánh c
ả
m
ộ
t xã h
ộ
i "k
ẻ
ch
ợ
" (thành ph
ố
Nam
Đị
nh) v
ớ
i
đủ
m
ọ
i h
ạ
ng ng
ườ
i, và ph
ả
n ánh s
ự
suy
đồ
i c
ủ
a n
ề
n
đạ
o
đứ
c luân lí trong th
ờ
i bu
ổ
i giao th
ờ
i
ấ
y. Th
ơ
v
ă
n Tú X
ươ
ng c
ũ
ng kh
ắ
c ho
ạ
đượ
c hìnht
ượ
ng m
ộ
t "nhân v
ậ
t c
ủ
a th
ờ
i
đạ
i".
Đ
ó là b
ả
n thân Tú X
ươ
ng : m
ộ
t nhân v
ậ
t có tâm h
ồ
ncao
đẹ
p và lãng m
ạ
n, có ph
ẩ
m cách, tài n
ă
ng xu
ấ
t chúng nh
ư
ng ti
ế
c thay l
ạ
i ch
ư
a tìm
đượ
c cho mình m
ộ
t lí t
ưở
ng chân chính, r
ố
t cu
ộ
c tr
ở
thành m
ộ
t nhân v
ậ
t bi k
ị
ch. Không
ở
đ
âu "cái tôi"
đượ
c miêu t
ả
m
ộ
t cách s
ắ
c nét và
đầ
y cá tính nh
ư
trong th
ơ
v
ă
n Tú X
ươ
ng.
Đ
ó chính là " s
ự
g
ặ
p g
ỡ
không h
ẹ
n mà nên" gi
ữ
a th
ơ
Tú X
ươ
ng v
ớ
i các tr
ườ
ng phái v
ă
nh
ọ
c ph
ươ
ng Tây.Th
ơ
v
ă
n Tú X
ươ
ng c
ũ
ng hàm ch
ứ
a nh
ữ
ng tình c
ả
m vô cùng sâu s
ắ
c: Nh
ữ
ng n
ố
i
ư
u t
ư
v
ớ
is
ố
ph
ậ
n c
ủ
a
đấ
t n
ướ
c, v
ớ
i n
ề
n v
ă
n h
ọ
c và
đạ
o
đứ
c c
ủ
a dân t
ộ
c, v
ớ
i nh
ữ
ng thiên tai, v
ớ
imuôn ngàn c
ả
nh kh
ổ
c
ủ
a con ng
ườ
i và n
ỗ
i
đ
au
đớ
n d
ằ
n v
ặ
t khôn xi
ế
t k
ể
c
ủ
a chính nhàth
ơ
. Th
ơ
v
ă
n Tú X
ươ
ng còn ghi l
ạ
i hình
ả
nh ng
ườ
i v
ợ
mà nhà th
ơ
vô cùng yêu quí.
Đ
ó làhình
ả
nh c
ủ
a m
ộ
t ph
ụ
n
ữ
Vi
ệ
t Nam
đ
i
ể
n hình, cho
đế
n nay v
ẫ
n khi
ế
n chúng ta rung c
ả
m.V
ề
ngh
ệ
thu
ậ
t, th
ơ
Tú X
ươ
ng
đạ
t t
ớ
i
đỉ
nh cao b
ậ
c nh
ấ
t
ở
th
ờ
i
đạ
i ông. Tú X
ươ
ng h
ầ
u nh
ư
hoàn toàn ch
ỉ
sáng tác th
ơ
nôm. Ông là ng
ườ
i kh
ẳ
ng
đị
nh tri
ệ
t
để
giá tr
ị
và kh
ả
n
ă
ng tol
ớ
n c
ủ
a ti
ế
ng Vi
ệ
t. Ông
đượ
c ng
ườ
i
đờ
i sau tôn là b
ậ
c " th
ầ
n th
ơ
thánh ch
ữ
". Ngôn t
ừ
c
ủ
aông tài tình không kém n
ữ
s
ĩ
H
ồ
Xuân H
ươ
ng tr
ướ
c kia nh
ư
ng phong phú h
ơ
n.B
ằ
ng ti
ế
ng nói thông th
ườ
ng, b
ằ
ng nh
ữ
ng câu c
ử
a mi
ệ
ng c
ủ
a ng
ườ
i bình dân, Tú X
ươ
ngsáng tác nh
ữ
ng tác ph
ẩ
m
đặ
c s
ắ
c.
Đ
ó là tài ngh
ệ
c
ủ
a ông mà sau này ch
ỉ
có Nguy
ễ
n Bínhsánh
đượ
c.Tính ch
ấ
t trào phúng v
ố
n có ngu
ồ
n g
ố
c sâu xa trong b
ả
n tính c
ủ
a con ng
ườ
i Vi
ệ
t Nam,
đế
n Tú X
ươ
ng
đ
ã
đượ
c s
ử
d
ụ
ng tri
ệ
t
để
và tung hoành nh
ư
m
ộ
t l
ợ
i khí s
ắ
c bén. Ti
ế
ngc
ườ
i trong th
ơ
Tú X
ươ
ng m
ạ
nh m
ẽ
, luôn t
ạ
o nên nh
ữ
ng "Cú ch
ế
t b
ấ
t ng
ờ
" cho k
ẻ
nào b
ị
ông
đả
kích.Tú X
ươ
ng, c
ũ
ng nh
ư
V
ũ
Tr
ọ
ng Ph
ụ
ng sau này, có bi
ệ
t tài
đư
a nh
ữ
ng m
ả
ng hi
ệ
n th
ự
c g
ầ
nnh
ư
tr
ầ
n tr
ụ
i c
ủ
a cu
ộ
c s
ố
ng vào trong th
ơ
v
ă
n, v
ậ
y mà l
ạ
i t
ạ
o ra
đượ
c nh
ữ
ng tác ph
ẩ
mhay
đế
n m
ứ
c th
ầ
n tình.Tú X
ươ
ng m
ấ
t
đ
ã g
ầ
n 90 n
ă
m, v
ậ
y mà v
ă
n th
ơ
c
ủ
a ông
đố
i v
ớ
i chúng ta hôm nay v
ẫ
n g
ầ
ng
ũ
i, v
ẫ
n s
ố
ng
độ
ng vô cùng.
N
ỗ
i
đ
au
đờ
i, nh
ữ
ng tr
ă
n tr
ở
riêng chung, ti
ế
ng c
ườ
i c
ủ
a ông và bút pháp tài tình c
ủ
a ôngth
ể
hi
ệ
n trong hàng tr
ă
m tác ph
ẩ
m thu
ộ
c
đủ
m
ọ
i th
ể
lo
ạ
i (th
ơ
, phú, v
ă
n t
ế
, ca trù, câu
đố
i,.. ..), t
ấ
t c
ả
đ
ã
đư
a ông lên v
ị
trí m
ộ
t trong nh
ữ
ng nhà th
ơ
l
ớ
n nh
ấ
t c
ủ
a dân t
ộ
c.TP. H
ồ
Chí Minh tháng 2 - 1996
Ph
ầ
n I: T
ự
trào
T
ự
c
ườ
i mình
I
ở
ph
ố
Hàng Nâu (1) có ph
ỗ
ng sànhM
ặ
t th
ờ
i l
ơ
láo, m
ắ
t th
ờ
i xanh (2)Vu
ố
t râu n
ị
nh v
ợ
, con bu nóQu
ắ
c m
ắ
t khinh
đờ
i, cái b
ộ
anh. Bài b
ạ
c ki
ệ
u c
ờ
cao nh
ấ
t x
ứ
R
ượ
u chè trai gái
đủ
tam khoanh.Th
ế
mà v
ẫ
n ngh
ĩ
r
ằ
ng ta gi
ỏ
iC
ứ
vi
ệ
c
ă
n ch
ơ
i, ch
ẳ
ng h
ọ
c hành. II Lúc túng toan lên bán c
ả
tr
ờ
iTr
ờ
i c
ườ
i : th
ằ
ng bé nó hay ch
ơ
i .. ..Cho hay công n
ợ
là nh
ư
th
ế
Mà v
ẫ
n phong l
ư
u su
ố
t c
ả
đờ
i .Ti
ề
n b
ạ
c phó cho con m
ụ
ki
ế
m (1) Ng
ự
a xe ch
ẳ
ng th
ấ
y lúc nào ng
ơ
i.Còn d
ă
m ba ch
ữ
nh
ồ
i trong ru
ộ
t Khéo khéo không mà nó c
ũ
ng r
ơ
i.
(1) Ph
ố
Hàng Nâu (Nam
Đị
nh) n
ơ
i Tú X
ươ
ng
ở
.(2) Có b
ả
n chép: "m
ắ
t th
ờ
i nhanh".(1) Con m
ụ
: ch
ỉ
v
ợ
nhà th
ơ
(nói b
ỡ
n)
Ta ch
ẳ
ng ra chi
N
ế
u có khôn ngoan
đ
ã v
ợ
nh
ờ
, D
ạ
i mà nh
ờ
v
ợ
, v
ợ
làm ng
ơ
.Sáng nem, b
ữ
a t
ố
i
đ
òi
ă
n ch
ả
, Nay ki
ệ
u, ngày mai l
ạ
i gi
ở
c
ờ
. Ng
ồ
i
đấ
y ch
ả
h
ơ
n gì chú Cu
ộ
i Nói ra thì th
ẹ
n v
ớ
i ông T
ơ
Nh
ắ
n nhe ch
ố
n
ấ
y tìm n
ơ
i khácTa ch
ẳ
ng ra chi, ch
ớ
đợ
i ch
ờ
!
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
More From This User
Notes
Load more
