- 94 -
Ch
ươ
ng VIII
Đ
ÚC PHÔI THÉP
8.1.
Phân lo
ạ
i và
đặ
c
đ
i
ể
m
Đ
úc phôi là m
ộ
t khâu quan tr
ọ
ng trong quy trình s
ả
n xu
ấ
t thép cán. Ch
ấ
t l
ượ
ng phôi
đ
úc
ả
nh h
ưở
ng l
ớ
n
đế
n ch
ấ
t l
ượ
ng c
ủ
a s
ả
n ph
ẩ
m cán c
ũ
ng nh
ư
nhi
ề
u ch
ỉ
tiêu kinht
ế
, k
ỹ
thu
ậ
t khác.Tùy thu
ộ
c quy mô s
ả
n xu
ấ
t và v
ố
n
đầ
u t
ư
, có th
ể
s
ử
d
ụ
ng ph
ươ
ng pháp
đ
úc phôi b
ằ
ng khuôn ho
ặ
c
đ
úc liên t
ụ
c.Trong ph
ươ
ng pháp
đ
úc khuôn (hay còn g
ọ
i là
đ
úc t
ĩ
nh), thép l
ỏ
ng
đượ
c rót vàokhuôn
đị
nh hình, ngu
ộ
i và
đ
ông
đặ
c t
ạ
o thành th
ỏ
i có kích th
ướ
c và hình d
ạ
ng theoyêu c
ầ
u. Hình d
ạ
ng và kích th
ướ
c th
ỏ
i
đ
úc ph
ụ
thu
ộ
c hình dáng và kích th
ướ
c c
ủ
a lòngkhuôn.
Đặ
c
đ
i
ể
m c
ủ
a
đ
úc khuôn là v
ố
n
đầ
u t
ư
th
ấ
p, nh
ư
ng n
ă
ng su
ấ
t th
ấ
p, t
ỉ
l
ệ
hao phíkim lo
ạ
i l
ớ
n, th
ườ
ng
đượ
c
ứ
ng d
ụ
ng khi s
ả
n l
ượ
ng nh
ỏ
và v
ừ
a.Trong ph
ươ
ng pháp
đ
úc liên t
ụ
c, thép l
ỏ
ng
đượ
c rót liên t
ụ
c vào thùng k
ế
t tinh
đượ
c làm ngu
ộ
i b
ằ
ng n
ướ
c, trong thùng k
ế
t tinh thép l
ỏ
ng ngu
ộ
i nhanh và
đ
ông
đặ
ct
ạ
o thành th
ỏ
i và
đượ
c kéo ra kh
ỏ
i thùng k
ế
t tinh m
ộ
t cách liên t
ụ
c trong su
ố
t quá trình
đ
úc. Ti
ế
t di
ệ
n ngang c
ủ
a phôi
đ
úc ph
ụ
thu
ộ
c hình d
ạ
ng ti
ế
t di
ệ
n ngang c
ủ
a lòng thùngk
ế
t tinh, chi
ề
u dài phôi không h
ạ
n ch
ế
.
Đặ
c
đ
i
ể
m c
ủ
a ph
ươ
ng pháp là n
ă
ng su
ấ
t cao,ch
ấ
t l
ượ
ng phôi t
ố
t, nh
ư
ng v
ố
n
đầ
u t
ư
l
ớ
n, ch
ỉ
phù h
ợ
p khi s
ả
n l
ượ
ng l
ớ
n.
8.2.
Lý thuy
ế
t v
ề
quá trình k
ế
t tinh
Quá trình k
ế
t tinh c
ủ
a phôi
đ
úc là quá trình v
ậ
t lý ph
ứ
c t
ạ
p, hi
ể
u rõ quá trình k
ế
ttinh cho phép ta tác
độ
ng vào quá trình hình thành phôi,
để
đạ
t
đượ
c c
ấ
u trúc kim lo
ạ
itheo mong mu
ố
n và h
ạ
n ch
ế
các khuy
ế
t t
ậ
t có th
ể
x
ẩ
y ra. Nh
ư
chúng ta
đ
ã bi
ế
t, s
ự
k
ế
t tinh c
ủ
a thép l
ỏ
ng c
ũ
ng nh
ư
kim lo
ạ
i nói chung,g
ồ
m hai quá trình x
ẩ
y ra
đồ
ng th
ờ
i:+ Quá trình t
ạ
o m
ầ
m k
ế
t tinh: m
ầ
m t
ự
sinh ho
ặ
c m
ầ
m có s
ắ
n, là các tinh th
ể
xu
ấ
thi
ệ
n ban
đầ
u có kích th
ướ
c l
ớ
n h
ơ
n ho
ặ
c b
ằ
ng m
ộ
t kích th
ướ
c t
ớ
i h
ạ
n
để
có th
ể
ti
ế
pt
ụ
c phát tri
ể
n (l
ớ
n lên) thành h
ạ
t tinh th
ể
.+ Quá trình phát tri
ể
n tinh th
ể
: tinh th
ể
ti
ế
p t
ụ
c l
ớ
n lên và t
ạ
o thành h
ạ
t tinh th
ể
.
- 95 -Trong quá trình thép l
ỏ
ng k
ế
t tinh, th
ườ
ng x
ẩ
y ra nhi
ề
u hi
ệ
n t
ượ
ng liên quan
đế
ns
ự
hình thành phôi
đ
úc nh
ư
: co ngót, hòa tan và ti
ế
t khí, thiên tích ...
ả
nh h
ưở
ng l
ớ
n
đế
n ch
ấ
t l
ượ
ng phôi.
8.2.1.
Đ
i
ề
u ki
ệ
n hình thành và l
ớ
n lên c
ủ
a tinh th
ể
Trong quá trình k
ế
t tinh thì n
ă
ng l
ượ
ng t
ự
do c
ủ
a h
ệ
s
ẽ
gi
ả
m, t
ứ
c là
0G
<∆
.G
ọ
i
f
∆
là bi
ế
n thiên n
ă
ng l
ượ
ng t
ự
do khi m
ộ
t
đơ
n v
ị
th
ể
tích kim lo
ạ
i k
ế
t tinh
ở
độ
quá ngu
ộ
iT
∆
, ta xác
đị
nh
đượ
c
độ
gi
ả
m n
ă
ng l
ượ
ng t
ự
do c
ủ
a h
ệ
do quá trình k
ế
t tinhm
ộ
t th
ể
tích V gây ra:V.f G
V
∆−=∆
Trong
đ
ó:
V
G
∆
- bi
ế
n thiên n
ă
ng l
ượ
ng t
ự
do khi k
ế
t tinh;V - th
ể
tích kim lo
ạ
i k
ế
t tinh;
f
∆
- bi
ế
n thiên n
ă
ng l
ượ
ng t
ự
do
đơ
n v
ị
.M
ặ
t khác, khi tinh th
ể
hình thành b
ề
m
ặ
t tinh th
ể
có di
ệ
n tích S
đượ
c t
ạ
o ra,n
ă
ng l
ượ
ng b
ề
m
ặ
t xác
đị
nh b
ở
i công th
ứ
c:
S.G
S
σ=∆
T
ổ
ng bi
ế
n thiên n
ă
ng l
ượ
ng c
ủ
a h
ệ
:
S.V.f GGG
SV
σ+∆−=∆+∆=∆
(8.1)Gi
ả
s
ử
tinh th
ể
có d
ạ
ng hình c
ầ
u bán kính r, thì th
ể
tích (V) và di
ệ
n tích b
ề
m
ặ
t (S) c
ủ
anó là:
3
r .43V
π=
2
r 4S
π=
Thay vào công th
ứ
c (8.1), ta có:
23
r 4.r .
43G
πσ+π−=∆
Bi
ể
u di
ễ
n
V
G
∆
,
S
G
∆
và G
∆
trên
đồ
th
ị
ta có hình 8.1.
- 96 - T
ừ
đồ
th
ị
ta nh
ậ
n th
ấ
y, v
ớ
i
k
r r
<
khi tinh th
ể
phát tri
ể
n (l
ớ
n lên) thì n
ă
ng l
ượ
ngc
ủ
a h
ệ
t
ă
ng do
đ
ó quá trình không th
ể
ti
ế
p t
ụ
c. Ng
ượ
c l
ạ
i v
ớ
i
k
r r
≥
thì khi tinh th
ể
pháttri
ể
n thì n
ă
ng l
ượ
ng c
ủ
a h
ệ
gi
ả
m do
đ
ó quá trình có th
ể
ti
ế
p t
ụ
c. Ng
ườ
i ta g
ọ
i r
k
là kíchth
ướ
c t
ớ
i h
ạ
n c
ủ
a m
ầ
m tinh th
ể
, giá tr
ị
c
ủ
a nó xác
đị
nh b
ở
i bi
ể
u th
ứ
c:f 2r
k
∆σ=
(8.2)V
ậ
y
đ
i
ề
u ki
ệ
n
để
m
ầ
m tinh th
ể
l
ớ
n lên là ph
ả
i có kích th
ướ
c ban
đầ
u l
ớ
n h
ơ
nkích th
ướ
c t
ớ
i h
ạ
n.Kích th
ướ
c t
ớ
i h
ạ
n c
ủ
a m
ầ
m ph
ụ
thu
ộ
c vào s
ứ
c c
ă
ng b
ề
m
ặ
t
σ
gi
ữ
a pha r
ắ
n(tinh th
ể
) và pha l
ỏ
ng (kim lo
ạ
i l
ỏ
ng) và bi
ế
n thiên n
ă
ng l
ượ
ng
đơ
n v
ị
∆
f t
ứ
c là ph
ụ
thu
ộ
c vào
độ
quá ngu
ộ
i
∆
T.Hình 8.2 bi
ể
u di
ễ
n s
ự
ph
ụ
thu
ộ
c c
ủ
a bán kính tinh th
ể
gi
ớ
i h
ạ
n
ứ
ng v
ớ
i cácnhi
ệ
t
độ
quá ngu
ộ
i khác nhau (T
1
<T
2
<T
3
), ta th
ấ
y khi
độ
quá ngu
ộ
i càng l
ớ
n thì kíchth
ướ
c tinh th
ể
t
ớ
i h
ạ
n càng nh
ỏ
(r
k1
< r
k2
<r
k3
).
∆
G
∆
G
V
∆
G
S
∆
G
r
k
r
Hình 8.1 Bi
ế
n thiên n
ă
ng l
ượ
ng t
ự
do c
ủ
a h
ệ
khi k
ế
t tinh
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
Recommended
More From This User
Notes
Load more
