447
KABANATA 38ANG PRUSISYON
Kinagabihan, ang lahat ng parol sa mga bintana ay may ilaw na, isinasagawa na ang ikaapat na paglabas ng prusisyon nasabay sa tugtog ng mga kampana at ng mga paputok.Ang Kapitan Heneral, na naglalakad na kasama ng kanyangmga ayudante, si Kapitan Tiyago, ng alkalde, ng alperes at niIbara, na pinangungunahan ng guwardiya sibil at mgamaykapangyarihan sa bayan na nagpapalayo sa mga tao upangmagbukas ng madaraanan, ay naanyayahang panoorin angpagdaraan ng prusisyon sa bahay ng kapitan sa bayan nanagpatayo sa harapan ng kanyang bahay ng entablado upangdoon bigkasin ang isang
loa
na papuri sa sa karangalan ngSantong patron.
1
Buong galak sanang iniwan ni Ibarra angpakikinig sa
loante
2
at higit sana niyang ninais paang panoorin na lamang ang prusisyon sa bahay niKapitan Tiyago, sapagkat naiwan doon si MariaClara, na kasama ang mga kaibigang dalaga, ngunitinibig ng Heneral na mapakinggan ang papuri, kayawala siyang nagawa kundi ang masiyahan sa pag-asang makikita ang binibini sa dulaan.Nangunguna sa prusisyon ang kandelabrang pilak na dalang tatlong sakristang may guwantes ang mga kamay; sumusunodang mga batang mag-aaral, na kasama ang guro; pagkatapos ay ang mga batang may dalang parol na yari sa papel, na iba-iba angayos at kulay, na nakalagay sa dulo ng mga kawayang di-magkatulad ang sukat at napapalamutian nang alinsunod sakagustuhan ng bata, ang mga ilaw na ito ay gugol ng kabataan ng
M
GA PALIWANAG
1 Ang
loa
ay isang patulang papuri na binibigkas para sa karangalan ngmga santong patron. Marami pang mga bayan ang nagsasagawa ng
loa
para sa kanilang patron.Sa kabanatang ito ay isasagawa niya ang sarili niyang paraan ngpagbibigay ng Loa sa mga santo sa pamamagitan ng mga maanghangngunit makakatotohanang pang-iinsulto ni Pilosopo Tasyo.
2
Isang napagandang paraan ng pagsasabing hindi niya gusto angpakikinig ng
loa
at wala siyang pagpapahalaga ukol sa bagay na iyon.Ang karagdagang paliwanag ukol sa
loa
ay matutunghayan sa mgasusunod na talababa.
448
mga nayon.
3
Malugod silang sumusunod sa gawaing,
na iniuutosng
matanda sa nayon
;
4
bawat isa ay siyang nagpa lano atgumagawa ng sarili nilang parol, nilalagyan ng mga sabit napalamuti at banderitas, alinsunod sa kanyang nais na disenyo atsa laman ng bulsa, at ang loob ay iniilawan ng isang mauubosnang kandila, kung may isang kaibigan o kamag-anak nasakristan, o
kaya ay bumibili ng mga kandilang pula nakagamitan ng mga Insik sa kanilang mga altar
.
5
Sa kalagitnaan ay pabalik-balik ang mga alguwasil at angmga tinyente ng hustisya ng bayan, upang ang prusisyon ay hindimaputol, ni maipon ang mga tao sa iisang lugar lamang, at upangmasunod ito ay ginagamit ang kanilang mga
v
aras
, na, ang palo naibinibigay nang may sapat na lakas at sa kailangang sandali ay nakapagdadgdag sa kaluwalhatian at karingalan ng prusisyonupang ikahusay ng mga kaluluwa at ikaningning ng mgapagdiriwang ukol sa pananampalataya.
6
Samantalang ipinagkakaloob ng bay sa mga alguwasil angkanilang libreng pamamalo na nakapagbibigay-kabanalan, ang ibanamang mga tao ay namimigay ng mga kandilang iba·t iba anglaki, na wala rin namang bayad, upang maaliw o maalis ang samang loob ng mga napapalo.
3 Mamamalas ang pang-sibikong damdamin ng mga bata sa Pilipinas ² dahilan sa sarili nilang gastos at abala ng kanilang pakikibahagi saprusisyon ng bayan.4 Isang taong iginagalang sa sa nayon. Maaring hindi siya ang
c
abesa de barangay
ngunit ang kaniyang inpluwensiya ay napakalakas sa buhay atdesisyon ng mga taga nayon. Maging sa pag-aaral ng tulisanismo bagosumapit ang kalagitnaan ng ika-19 siglo, mayroong mga matatanda sanayon na napasama sa kilusang armado, laban sa pamahalaangkolonyal.Batis: Glorias Nacionale: Los Sucesos de 187
2
sinulat ni Manuel Artigas y Cuerva at isinalin sa Ingles ni Onofre D. Corpuz.5 Pinupuna rito ni Rizal na ang kandilang ginagamit at pinagbibili ngmga Tsino sa kanilang altar ay iyon ding mga ginagamit ng mga Pilipinopara sa altar ng kanilang mga santo.6 Gumagamit ng pamalo sa mga tao para maging maayos ang prusisyonat patingkarin ang pagdiriwang na pangkabanalan. Ang pamamalo samga nagkakagulong tao sa pamamagitan ng pamalong yantok ay bahaginoon ng pamamaraan ng pagpapatahimik ng tao sa maramihangpagkakatipon. Sa kasalukuyan ang ganitong eksena ng pamamalo samaraming tao na nagkakatipon ay nakikita sa tinatawag na
c
rowd
c
ontrol and dispersal
sa mga demonstrasyon.
449
´
Ginoong Alkalde,µ ang sabing marahan ni Ibarra,
´
ang mgapagpalo bang iyan ay bilang kaparusahan sa kasalanan, o dahil saibig na lamang ang mamalo?µ
7
´
May katwiran kayo, Ginoong Ibarra,µ ang sagot ng KapitanHeneral na nakarinig sa katanungan,
´
ang ipinamamalas naiyang« ugaling-hayop ay .makapagpapanibago sa mgananggagaling sa ibang lupain. Kailangang ipagbawal.µ
8
Sa hindi malamang dahilan, ang unang santong lumitaw,ay si San Juan Bautista. Pagkamalas sa kanya ay masasabingang kabantugan ng pinsan ng ating Panginoong Jesucristo ay hindi mabuti ang kalagayan sa tao; tunay nga at siya ay may mgapaa at hitang dalaga at mukhang
ana
c
oreta
,
9
ngunit nakalagay saisang lumang andas na kahoy at nadidiliman siya ng ilang bata namay mga dalang parol na papel na walang ilaw, na di-nagpapahalatang nag-aaway-away.
10
7 Parang isang katanungan ni Rizal sa sistema ng pamamalo bilangparaan ng
c
rowd
c
ontrol and dispersal
² dapat bang saktan ang mgademonstrador na nagpaparating ng kanilang mga karaingan sapamahalaan.Maari ding maging tanong sa sistemang
torture
² sa isang lipunan nawalang paggalang sa karapatang pantao, ang pananakit ay isinasagawasa isang nahuling pinaghihinalaan, sa kabila na mayroon namanghukuman na lilitis ng pagkakaroon o kawalan ng kasalanan. Angginawang pananakit ay nagiging isang anyo ng paunang kaparusahan sanapaghihinalaan na hindi pa tiyak ang pagkakaroon ng kasalanan.8 Hindi kaayon ang KH ng pananakit. Maninibago ang mga taong mulasa ibang bansa na makakikita nito² isang paraan ng pagpapakita niRizal sa mga KH sa kaniyang kapanahunan ng pangangailangan nagumalang sa karapatan ng tao.Sa ating kasalukuyang kasaysayan ay makikita ang isang kabalintunaan ² ang mga pamahalaan na naluklok sa pamamagitan ng kolektibongpagkilos ng sambayanan (tinatawag na
People·s Power
) ay iyon ding mgapamahalaan na hindi nag-aatubili na ipagbawal at gumamit ng mgamararahas at madugong pamamaraan sa mga taong kolektibongkumikilos para maiparating ang kanilang lehitimong karaingan sapamahalaan na minsan nilang sinuportahan.9 Katawagan sa mga sinaunang ermitanyong Kristiyano na naninirahansa liblib na pook at nabubuhay sa pananalangin at pagpepenitensiya, sakanila nagsimula ang unang kilusang ng monastisismo ng simbahan.10 Paliwanag ² mayroong mabigat na simbolismo si Rizal upang ilagay niya sa unahan si San Juan Bautista sa prusisyon. Sinasabi sa Biblia nasi Juan Bautista ang naghanda ng daan ng panginoon, upang ihanda
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
Recommended
More From This User
Notes
Load more
