Tạp chí văn hiến số 8 năm 2009

S

ûå kiïån Nguyïîn Têët Thaânhàïën úãBònh Àõnh trong thúâigian 1909 - 1910, khöng hïì laâviïåc ngêîu nhiïn, tònh cúâ. Àoá nhû laâmöåt sûå sùæp àùåt cuãa söë phêån, möåtkyângöå lõch sûã. Noá àaä àûúåc chuêín bõ khi gia töåc gia töåc Nguyïîn Huïåtûâ xûá Nghïåvaâo àõnh cû úã BònhÀõnh, vaâ tûâ àêy, Nguyïîn Huïå àaälêåp nïn nhûäng voä cöng hiïín haách:àuöíi Nguyïîn, deåp Trõnh, thöëngnhêët sún haâ, queát saåch giùåc Xiïm,àaåi phaá giùåc Thanh, baão vïå troånveån àöåc lêåp tûå do, lêåp nïn nhûängtrang sûã hïët sûác haâo huâng trong lõch sûã àêët nûúác. Noá cuäng àaä àûúåcchuêín bõ khi möåt con ngûúâi BònhÀõnh ûu tuá, cuå Àaâo Têën, àùåt chênàïën xûá Nghïå vaâ àïílaåi taåi àêy hònhaãnh rêët àeåp cuãa möåt võ quan nhênaái, chñnh trûåc cuâng möåt vùn nghiïåplûâng lêîy vúái nhûäng kiïåt taác thú, tûâ,tuöìng, taåo nïn möåt àónh cao àaángtûå haâo cuãa vùn hoaá dên töåc.Anh huâng dên töåc NguyïînHuïå vaâ danh nhên vùn hoaá ÀaâoTêën laâ nhûäng ngûúâi àaätaåo nïnmöëi quan hïå têm linh àùåc biïåt giûäavùn hiïën söng Lam vaâ vùn hiïënsöng Cön, giûäa xûá Nghïå vaâ BònhÀõnh vaâ chñnh möëi quan hïå têmlinh naây àaä àûa Nguyïîn TêëtThaânh cuâng cha àïën vaâ dûâng chênúã Bònh Àõnh hún möåt nùm trûúáckhi Ngûúâi xuêët dûúng tòm àûúângcûáu nûúác. Àoá laâ khoaãng thúâi gianngùæn nguãi nhûng coá yá nghôa quantroång àöëi vúái tuöíi treã Nguyïîn TêëtThaânh.Taåi Bònh Àõnh, Nguyïîn TêëtThaânh coá dõp trûåc tiïëp tòm hiïíu,suy ngêîm thïm bùçng caách naâo maâmöåt võ quan nö lïå nhû Àaâo Têënvêîn coáthïí

“toaå nha haânh thiïån”

,vêîn khöng ngûâng tranh àêëu chocöng lyá, vêîn giûä àûúåc cöët caáchthanh cao giûäa chöën buân nhú vaâ bùçng caách naâo maâmöåt ngûúâi aáovaãi chên àêët, thêåm chñ bõ coi laâ

“giùåc coã trong khe nuái”

nhû Nguyïîn Huïå laåi coá thïí trúã thaânhmöåt trong nhûäng võ vua anh huâng,anh minh, àûúåc ngûúäng möå nhêëttrong lõch sûã dên töåc.Taåi Bònh Àõnh, trong nhûängngaây cuãng cöë vöën tiïëng Phaáp taåinhaâ thêìy Phaåm Ngoåc Thoå(thênsinh böå trûúãng Phaåm NgoåcThaåch), Nguyïîn Têët Thaânh coá dõpnghiïn cûáu sêu hún àïí nhòn roähún, saáng toã hún con àûúâng maâanh seä ài: tòm àïën vúái nhûäng núitiïn tiïën nhêët thïë giúái

“xem xeát hoålaâm nhû thïë naâo àïí trúã vïì giuáp àöìng baâo chuáng ta”

.Taåi Bònh Àõnh, Nguyïîn TêëtThaânh àaägùåp möåt nöîi àau lúán vaânhêån àûúåc möåt lúâi khuyïn lúán.Phuå thên Nguyïîn Sinh Sùæc chó sau6 thaáng laâm tri huyïån Bònh Khï àaä bõ caách chûác, triïåt höìi vaâ phaát vaängvò haânh àöång baão vïå cöng lyá, bïnhvûåc dên laânh. Möåt mònh gaánh chõutai hoaå, ngûúâi cha vô àaåi NguyïînSinh Sùæc àaä cùn dùån Nguyïîn TêëtThaânh:

"Nûúác mêët haäy ài tòmnûúác, chúá ài tòm cha”

vaâ

“Phaãi hiïën dêng tuöí i thanh xuên cho àêët nûúác”

.Cuöåc kyâ ngöå lõch sûã vúái maãnhàêët àõa linh Bònh Àõnh àaä trúãthaânh möåt cöåt möëc quan troångtrïn bûúác àûúâng ngûúâi thanh niïnyïu nûúác Nguyïîn Têët Thaânh trúãthaânh nhaâ yïu nûúác nöíãi tiïëngNguyïîn AÁi Quöëc vaâ laänh tuå vô àaåiHöì Chñ Minh.Vùn hiïën Viïåt Nam daânh möåtphêìn söëbaáo naây thûåc hiïån chuyïnàïì

“Nguyïîn Têët Thaânh úã BònhÀõnh”

giuáp baån àoåc bûúác àêìu tòmhiïíu sûå kiïån coá yá nghôa quan troångtrong tuöíi treã Höì Chñ Minh.

NGUYÏÎNTÊËT THAÂNH VAÂ BÒNH ÀÕNHMÖÅT KYÂ NGÖÅ LÕCH SÛÃ

Thiïët thûåc kyãniïåm 40 nùm ngaây Bac Hö mêt vaâ ngaycöng böëban di chuc lõch sûãcua Baác, Tónh uy, UBND tónhBònh Àõnh àa phöëi húåp vúáiViïån Hö Chñ Minh vaâ caác laänhtu, Baão taâng Höì Chñ Minh vaâTrung têm Nghiïn cûu Baotöìn va Phat huy Vùn hoaáDên töc töí chûc höåi thaokhoa hoåc Nguyïîn Têët Thaânh úã Bònh Àõnh.

4

. Phaãi coá tònh àöìng chñ thûúng yïulêîn nhau

VUÄ KYÂ

7

. Nhúá lúâi di chuác, theo chên Baác

TÖËHÛÄU

8

. Möëi quan hïå hoaân haão giûäa àõalinh vaâ nhên kiïåt

VUÄ KHIÏU

10

. Vinh dûå “keáp” cuãa maãnh àêëtBònh Àõnh

HOAÂNG CHÛÚNG

13

. Ba lêìn Nguyïîn Têët Thaânh àïënBònh Àõnh

SÚN TUÂNG

16

. Bûúác ngoùåt lúán cuãa tuöíi treãNguyïîn Têët Thaânh

NGUYÏÎN THÏË KHOA

19

. Nguyïîn Têët Thaânh vúái Àaâo Têënvaâ tuöìng Àaâo Têën

MÕCH QUANG

22

. Mong thêëy tûúång àaâi NguyïînSinh Sùæc - Nguyïîn Têët Thaânh dûångtaåi Bònh Àõnh

HOAÂNG ANH

24

. Àaåi tûúáng Voä Nguyïn Giaáp ài thõsaát võ trñ N5 trong chiïën dõch Biïngiúái

NGUYÏÎN HUY THÙÆNG

26

. Àùång Nhêåt Minh: Taâi nùng phaãilaâ möëi quan têm haâng àêìu

BÑCH HAÅNH

28

. Gûãi ngûúâi taåc tûúång AlexandreDe Rhodes

TRÊÌN VÊN HAÅC

30

. Lyá Thaái Töí - Ngûúâi àùåt nïìn moángcho ca truâ cung àònh Thùng Long

DÛÚNG ÀÒNH MINH SÚN

32

. Àïìn Vaâ- möåt coäi u linh

NGUYÏÎN XUÊN DIÏÅN

36

. Ca truâKeã Lûá

LÏ BAÁLIÏÎU

38

. Dõu ngoåt lúâi ca vïì cöåi nguöìn vùnhoaá quan hoå

NGOÅC ANH

42

. Kïët quaã vûúåt cao hún muåc tiïudûå aán

PHAÅM THÕ THAÂNH

46

. Vò möåt nïìn myä thuêåt Viïåt Namhiïån àaåi

52

. Ngûúâi tònh cuãa Cheâo

NGUYÏÎN VÙN HOÅC

54

. Em mùåc vaáy xoeâ trïn reão cao mêyphuã

DÛÚNG QUANG TUÂNG

57

. Chuâa vaâ sû saäi trong quan niïåmcuãa ngûúâi Khmer Nam böå

THU HÖÌNG

60

. Àua boâ úã Baãy Nuái

TRÕNH BÛÃU HOAÂI

66

. Ngûúâi àem laåi aánh saáng cho thïëgiúái boáng töëi

NGUYÏÎN VÙN TRUNG

VÙN HIÏËN

VIÏÅT NAM

Taåp chñ xuêët baãn 02 kyâ /thaáng Kyâchñnh ra ngaây 25 haâng thaáng Kyâchuyïn àïìVùn hoáa - Kinh tïëra ngaây 10 haâng thaáng Giêëy pheáp hoaåt àöång baáo chñ söë397/GP-BVHTT vaâsöë 41/GP-SÀBS

Toaâ soaån - Trõ sûå

48 Hûúng Viïn - quêån Hai BaâTrûng - Haâ NöåiÀT&Fax: 04.38210904Website: vanhien.netEmail: vanhienvietnam@yahoo.com

Vùn phoâng Ban chuyïn àïì

Söë6 - lö 12 B Trung Yïn - Trung Hoâa - HaâNöåi ÀT/Fax: 04.37831962

Cú quan àaåi diïån taåi TP.HCM

288B, An Dûúng Vûúng, Quêån 5, TP.HCMÀT: 08.8353878

Cú quan àaåi diïån taåi miïìn Trung vaâTêy Nguyïn

Têìng 5 Khaách saån Eiffel, 117 Lï Àöå, ÀaâNùéng ÀT: 0511. 647529Fax: 0511. 811972

Chuãnhiïåm

GS Hoaâng Chûúng

Töí ng biïn têåp

TS Phaåm Viïåt Long

Phoá Töí ng Biïn têåp Thûúâng trûåc

NB Nguyïîn ThïëKhoa

Phoá Töí ng Biïn têåp

TS Nguyïîn Minh SanNB Trêìn Àûác Trung

Trûúãng ban Trõ sûå

NB Nguyïîn Hoaâng Mai

Giaám àöëc cú quan àaåi diïån taåi TP.HCM

NB Voä Thaânh Tên

Phoá Giaám àöëc cú quan àaåi diïån taåi TP.HCM

NB Tõnh Haãi

Thû kyátoâa soaån

NB TûâMy SúnNB Thu Hiïìn

Höåi àöìng Biïn têåp

Thûúång tûúáng Nguyïîn Nam Khaánh - GS Vuä Khiïu - GS.NSND Trêìn Baãng - GSTS Trêìn VùnKhï - GS Trûúâng Lûu - GSVS HöìSô Võnh - NSVuäMaäo - GSTS Thaái Kim Lan - NSND. TS Phaåm Thõ Thaânh - NSND Àùång Nhêåt Minh - TS Àoaân Thõ Tònh - GSTS Nguyïîn Thuyïët Phong

Trònh baây

TûâMy Sún - Trõnh Tiïën Huâng

Bòa 1:

Àaåi löå Nguyïîn Têët Thaânh, Bònh Àõnh AÃnh: Àaâo Tiïën Àaåt

Taâi trúåphaát haânh

Doanh nghiïåp saách Thaânh Nghôa TP. HöìChñ Minh

In taåi

Cöng ty Cöí phêìn in Sao Viïåt, HaâNöåi

Giaá

:22.000à