inhoudsopgave

inleiding1hoofdstuk 1computerkunst in Nederland, een eerste verkenning61.1 historisch kader: Nederland61.2 computerkunst: internationale context9hoofdstuk 2Poppers indeling. De kunstwerken op het platte vlak142.1 computerkunstwerken op het platte vlak162.2 het werk van Daniëlle Kwaaitaal172.3 is de computer een gereedschap of meer?202.4 de uniciteit van een kunstwerk22hoofdstuk 3Poppers indeling. De kunstwerken met de computer als drager van het beeld243.1 participatie versus interactiviteit253.2 het tijdperk heet dataspace263.3 interactieve kunst273.4 het werk van Geert Mul & Det Bazelmans303.5 kunst om het publiek te bereiken35conclusie38literatuurlijst41internetpagina’s43lijst van afbeeldingen44

inleiding

De afgelopen dertig jaar heeft onze maatschappij een verandering ondergaan diealles te maken heeft met de komst van de computer, een nieuwe machine dieervoor zorgt dat gestandaardiseerde processen, zoals bijvoorbeeld dataverkeer,veel sneller verlopen. Daarnaast hebben ook de industriële processen voordeelgehad bij de komst van deze machine

; productieprocessen kunnen gemakkelijkeren met veel minder menselijke inspanning uitgevoerd worden. Dat dekunstwereld hier niet is achtergebleven is niet verwonderlijk. De kunstenaar kijktnaar de maatschappij om zich heen, voelt zich verbonden met de tijd waarin hijleeft en de volksaard en laat die terugkomen in zijn werk. De computer, duidelijkeaanwezig in die samenleving, kan op deze manier deel gaan uitmaken van hetwerk van de kunstenaar. In de afgelopen eeuw hebben verschillende soortenmachines aantrekkingskracht uitgeoefend op verschillende kunstenaars, zoals tezien is in het werk van bijvoorbeeld Moholy-Nagy, El Lissitzky, Marcel Duchamp,Appolinaire, Braque, Léger, Malevich, Picabia, Man Ray, Ernst, Mondriaan, Calder,Judd, Nam June Paik, Orlan, Kenneth Knowlton, Vanderbeek, Lillian Schwartz,Ivan Sutherland en anderen en waarover uitgebreid wordt geschreven in het boek

Art and the Future: a History/Prophecy of the Collaboration between Science,Technology and Art

door Douglas Davies.

Techniek en machines hebben altijd een grote aantrekkingskracht gehad opkunstenaars. Het onbekende, het nog niet ontdekte principe van de werking vande machine en de onbegrensde mogelijkheden zijn elementen waar dekunstenaar mee aan de slag gaat in zijn werk. Dit geldt niet alleen voor deschilderkunst, ook de beeldhouwkunst, muziek, dans en theater kent beïnvloedingvan technologie en techniek, direct of indirect, duidelijk aanwezig of in de marge.Techniek is iets dat de kunstenaar omringt, hij kan er niet omheen haar tegebruiken in zijn werk. Goede voorbeelden van kunstbewegingen die de machineeen duidelijke plaats hebben gegeven, zijn het Kubisme, Futurisme,Suprematisme, Dadaïsme, Russisch Constructivisme, De Stijl, Bauhaus, Pop Art,Minimalisme, Fluxus en de Nulbeweging, nieuwe media met onder anderevideokunst en ga zo maar door.

1De keuze om de computer een machine te noemen en geen apparaat is eengevoelsmatige keuze. De term machine impliceert voor mij meer dan een apparaat, eenmachine is in principe in staat om processen zelfstandig uit te voeren terwijl een apparaatbestuurd moet worden. Dat deze keuze niet wetenschappelijk onderbouwd kan worden istot mij doorgedrongen, het is een keuze puur op gevoel.2Douglas Davies,

Art and the Future: a History/Prophecy of the Collaboration betweenScience, Technology and Art