Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
4Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
osmanlı eğitim sistemi

osmanlı eğitim sistemi

Ratings:

5.0

(1)
|Views: 4,689|Likes:
Published by websnap

More info:

Published by: websnap on May 21, 2008
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/09/2014

pdf

text

original

OSMANLI E\u011e\u0130T\u0130M S\u0130STEM\u0130

Osmanl\u0131 devleti de di\u011fer devletler gibi kendi vatanda\u015flar\u0131n\u0131 kendi d\u00fc\u015f\u00fcnceleri do\u011frultusunda yeti\u015ftirmek amac\u0131yla e\u011fitim-\u00f6\u011fretim m\u00fcesseseleri kurmu\u015ftur.Devlet ve \u00e7o\u011funlukla vak\u0131flar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kurulan ve devletin kurulu\u015fundan y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131na kadar \u00e7e\u015fitlenerek geli\u015fen bu m\u00fcesseseleri iki ana guruba ay\u0131rabiliriz.

I)\u00d6rg\u00fcn E\u011fitim M\u00fcesseseleri
II.)Yayg\u0131n E\u011fitim M\u00fcesseseleri
I)\u00d6rg\u00fcn E\u011fitim M\u00fcesseseleri:

Bu m\u00fcesseseler belirli ya\u015f ve bilgi seviyesine gelmi\u015f insanlar\u0131 belirli zaman ve disipline g\u00f6re yeti\u015ftirmek amac\u0131yla kurulmu\u015f m\u00fcesseselerdir.Bu e\u011fitim m\u00fcesseseleri askeri ve sivil olmak \u00fczere iki k\u0131sma ay\u0131rabilir.

1)Sivil E\u011fitim M\u00fcesseseleri:
a)Sibyan Mektepleri:

\u0130lk tahsil veren bu okullar 5-6 ya\u015flar\u0131ndaki \u00e7ocuklara okuyup yazmay\u0131 baz\u0131 dini bilgileri ve d\u00f6rt i\u015flemden ibaret olan matematik dersini verirdi.\u0130slam\u2019dan \u00f6ncede k\u00fcttap ad\u0131yla Hire de varl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclen bu okullar daha \u00f6nceki T\u00fcrk devletlerinde ve Osmanl\u0131 Devletinde \u00e7e\u015fitli adlarla an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r(Darul Talim,Mektep mahalle mektebi vs..)Osmanl\u0131larda bu okullar\u0131n hocalar\u0131na muallim veya \u015fakirt denirdi.Talebelerine de talebe suhte,tilmiz gibi isimler verilirdi.

1846\u2019ya gelindi\u011finde d\u00f6rt y\u0131ll\u0131k e\u011fitim veren Sibyan mekteplerinde elifba,Kur\u2019an ,ilmihal,tecvit,harekeli T\u00fcrk\u00e7e,Muhtasar Ahlak\u0131 memduha risalesi,s\u00fcl\u00fcs,ve nesih yaz\u0131lar\u0131 \u00f6\u011fretiliyordu.Tanzimat\u2019tan sonra 3 y\u0131ll\u0131k mektebi iptidai olarak faaliyet g\u00f6stermeye ba\u015flar.Osmanl\u0131lar devrinde k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131 da bu mekteplerde erkeklerle birlikte okumu\u015flard\u0131r.Bununla beraber Osmanl\u0131 da k\u0131z ve erkek \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ayr\u0131 ayr\u0131 okudu\u011fu okullarda mevcuttu.

Sibyan mekteplerinde \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi olarak medrese mezunlar\u0131 g\u00f6rev yapm\u0131\u015flar daha sonra ise bu ihmal edilmi\u015f, medrese mezunu olmayan ki\u015filer de hocal\u0131k yapmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r.K\u0131zlara ait mektepler de ise ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlar \u00f6\u011fretmenlik yapm\u0131\u015ft\u0131r.

b)Medreseler:

\u0130slam tarihinde medrese orta ve y\u00fcksek seviyede e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim veren m\u00fcesseselerinin ortak ad\u0131d\u0131r.Daha \u00f6nceki devirlerde oldu\u011fu gibi Osmanl\u0131\u2019da da \u015fah\u0131slar taraf\u0131ndan tesis edilen ve ya\u015famas\u0131 i\u00e7in vak\u0131flar kurulan medreselerin hocalar\u0131na m\u00fcderris ve yard\u0131mc\u0131lar\u0131na muid denirdi.Medrese talebelerine ise dani\u015fmend,suhte veya talebe diye adland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.Osmanl\u0131da ilk medreseyi Orhan Gazi 1331\u2019de \u0130znik\u2019te kurulmu\u015ftur.Osmanl\u0131 Medrese te\u015fkilat\u0131nda ilk k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fim Fatih Sultan Mehmet zaman\u0131nda olmu\u015ftur.Fatih kanunnamesini haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada Molla H\u00fcsrev ve ali Ku\u015f\u00e7unun i\u00e7inde bulundu\u011fu bir maarif komisyonuna \u201ckanuni talebe-i ulum\u201du haz\u0131rlatm\u0131\u015f b\u00f6ylece Osmanl\u0131 medrese sistemi haz\u0131rlanm\u0131\u015f oldu.

Osmanl\u0131 medreselerini umumi medreseler ve ihtisas medreseler olarak ikiye
ay\u0131rabilir:
Umumi Medreseler

1.Ha\u015fiye-i Tecrit(Yirmili)Medreseler:Bu medreseler Seyyid \u015eerif C\u00fcrcani\u2019nin Ha\u015fiye-i Tecrit adl\u0131 eserinden alm\u0131\u015ft\u0131r.Daha \u00e7ok f\u0131khi eserlerin okutuldu\u011fu bir medrese olarak e\u011fitim vermi\u015ftir.

2.Miftan(otuzlu) Medreseleri
3.K\u0131rkl\u0131 Medreseler
4.Ellili Medreseler
5.Sahn-\u0131 Seman Medreseleri:Bu medreseler fatih Sultan Mehmet\u2019in \u0130stanbul\u2019da
kurdu\u011fu k\u00fclliyede bulunan 8 medresedir.Bu medreselerde f\u0131k\u0131h,usul\u00fc

f\u0131k\u0131h,hadis,tefsir,astronomi(heyet),hendese,t\u0131p gibi ilimler okutulmu\u015ftur.
6.Altm\u0131\u015fl\u0131 Medreseler
7.\u0130htisas Medreseleri
a)Darul Kura
b)Darul Hadisler
c)Daru\u2019\u015f \u015fifalar

Osmanl\u0131 Medrese sistemindeki ikinci en b\u00fcy\u00fck geli\u015fme Kanuni Sultan S\u00fcleyman devrinde meydana gelen gelmi\u015ftir.Kanuni devri her sahada oldu\u011fu gibi medrese te\u015fkilat\u0131nda da zirveyi ifade eder.Kanuni Sulan S\u00fcleyman ,S\u00fcleymaniye k\u00fclliyesinin in\u015fa ettikten sonra burada tesis etti\u011fi medreselerde Sahn-\u0131 Seman medreselerinin \u00fcst\u00fcnde medreseler kurmay\u0131 planlarken di\u011fer taraf\u0131ndan da Osmanl\u0131 medreselerinin payelerini yeni bir sisteme g\u00f6re tekrar tanzim etmi\u015ftir.Buna g\u00f6re Osmanl\u0131

medreselerinin \u015fu \u015fekli ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir:
1\u0130btidai hari\u00e7 medreseleri
2.Hareketi Hari\u00e7 medreseleri
3.\u0130ptidai dahil medreseleri
4.Hareketi Dahil Medreseleri
5.Musile i Sahn Medreseleri
6.Sahn\u0131 Seman Medreseleri
7.\u0130btidai Altm\u0131\u015fl\u0131 Medreseleri
8.Hareketi Altm\u0131\u015fl\u0131 Medreseleri
9.Musile i S\u00fcleymaniye Medreseleri
10.S\u00fcleymaniye Medreseleri
11.Darul Hadis Medresesi

XV.ve XVI as\u0131rda en y\u00fcksek seviyelerine ula\u015fm\u0131\u015f olan Osmanl\u0131 Medrese sistemi XVII as\u0131rdan itibaren gerilemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.XVIII.as\u0131rda S\u00fcleymaniye medreselerine Musileyi S\u00fcleymaniye\u2019den sonra Havarnisi S\u00fcleymaniye ad\u0131yla yeni bir medrese ,XVIII.as\u0131rda da camilerde tedrisat\u0131 s\u00fcrd\u00fcren dersiyeler ilave edilmi\u015fse

de medreselerin kalitelerinin d\u00fc\u015fmesi \u00f6nlenememi\u015ftir.
Medreselerin bozulma sebepleri genelde \u015fu \u015fekilde s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r:
a)Meval-i zadelerin zuhuru
b)\u0130lim sahiplerinin a\u011fa ve pa\u015falara intisaplar\u0131
c)M\u00fcderris ve kad\u0131lar\u0131n cehaleti
d.Cehaletle fazl\u0131n birbirinden fark olunmamas\u0131

Sistemdeki bozulman\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in bir \u00e7ok d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00d6zellikle II.Mahmut devrinde medreselerin \u0131slah\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 nedeniyle padi\u015fah Avrupa usulu bir e\u011fitimin kurulmas\u0131na te\u015febb\u00fcs ettive bir fermanla ilk\u00f6\u011fretimin mecburi ve paras\u0131z olaca\u011f\u0131 ilan etti.I.Me\u015frutiyet devrine gelindi\u011finde medreselerde beklenen \u0131slahatlar yap\u0131lm\u0131\u015f ve medreselerde Riyaziye,tabiiye,tarih,co\u011frafya,Fars\u00e7a,ve

Osmanl\u0131ca
dersleri

okutulmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.1914 y\u0131l\u0131na geldi\u011finde Islah\u0131 medaris nizamnamesi \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ve \u0130stanbul medreseleri Darul hilafetil aliyye medreseleri ad\u0131 alt\u0131nda toplanm\u0131\u015ft\u0131r.Bu medreseler Tali k\u0131sm\u0131 evvel,Tali k\u0131m\u0131 Sani ve Ali k\u0131sm\u0131 olarak \u00fc\u00e7 k\u0131sma ay\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve her k\u0131sm\u0131 d\u00f6rt sene olan medreseler toplan 12y\u0131ll\u0131 bir e\u011fitim-\u00f6\u011fretim vermi\u015ftir. Her \u00fc\u00e7

k\u0131s\u0131mdada dini ilimler, Arap\u00e7a T\u00fcrk\u00e7e,Fars\u00e7a,Tarih,Riyaziye ve Tabiat\u0131 Fen
dallar\u0131nda dersler okutulmu\u015ftur.
MEDRESEN\u0130N ELEMANLARI

a)M\u00fcderris:Belirli bir tahsilden sonra icazet ve beratla ders veren kimselere m\u00fcderris denirdi.Tek haneli medreselerde bir;sahn\u0131 seman gibi \u00e7ok haneli medreselerde ise her haneye bir m\u00fcderris tayin edilirdi.

Osmanl\u0131 medreselerinden mezun olan \u00f6\u011frenciler Anadolu da vazife alacaksa Anadolu Kazaskeri Rumeli de g\u00f6rev alacaksa Rumeli kazaskerini meclislerine devam eder ve matlab defterine m\u00fclaz\u0131m olarak kaydedilir ve s\u0131ras\u0131 gelinceye kadar beklerdi buna n\u00f6bet denirdi.S\u0131ras\u0131 gelen m\u00fcderris \u00f6nce yirmili bir medreseye atan\u0131r sonras\u0131nda terakki etmesine g\u00f6re k\u0131rkl\u0131,altm\u0131\u015fl\u0131 ve daha y\u00fcksek payeli medreselere \u00e7\u0131kabilirlerdi.Her padi\u015fah devrinde en y\u00fcksek payeli medreseler genelde de\u011fi\u015fikliklere u\u011fran\u0131\u015ft\u0131r.Bir m\u00fcderris terakki ettikten sonra istekli oldu\u011fu medreseye ba\u015fka talip yoksa hemen oraya nakledilir ba\u015fka istekli varsa aralar\u0131nda s\u0131nav yap\u0131l\u0131rd\u0131.\u0130mtihan yaz\u0131l\u0131 ve s\u00f6zl\u00fc olarak iki k\u0131s\u0131mda yap\u0131l\u0131rd\u0131.

b)Muid:Teknik anlamda m\u00fczakereci m\u00fcderrisin derslerini tekrarlay\u0131p izah eden m\u00fcderris yard\u0131mc\u0131s\u0131 anlam\u0131na gelir.Dani\u015fmendler aras\u0131nda en liyakatliler ars\u0131ndan se\u00e7ilen muidler hem m\u00fcderrisin derslerini tekrarlar hem de \u00f6\u011frenciler aras\u0131nda disiplini sa\u011flard\u0131.G\u00f6rev s\u00fcreleri iki y\u0131l olan muidlik m\u00fcessesesi II.Me\u015frutiyetten sonra kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.

c)Dani\u015fmend:\u00d6\u011frenci anlam\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Genelde medrese \u00f6\u011frencileri i\u00e7in kullan\u0131lan bir add\u0131r.Dani\u015fmendler Sibyan mekteplerini veya o seviyedeki \u00f6zel bir e\u011fitimi tamamlad\u0131ktan sonra medreselere girerlerdi.B\u00f6ylece ha\u015fiye i tecrit medreselerinden birinde tahsiline ba\u015flayan dani\u015fmend daha sonra m\u00fcderrisinden icazet alarak k\u0131rkl\u0131 bir medreseye oradan da ellili bir medreseye son olarak ta sahn\u0131 seman veya S\u00fcleymaniye\u2019ye girerek bitirir ve m\u00fclazemet i\u00e7in beklerdi.Osmanl\u0131 medreselerinin en b\u00fcy\u00fcklerinde bile talebe say\u0131s\u0131n\u0131n 20\u2019ye ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.

TANZ\u0130MAT D\u00d6NEM\u0130NDE E\u011e\u0130T\u0130M

Bu d\u00f6nemde bir yanda klasik Osmanl\u0131 E\u011fitim ve \u00f6\u011fretim m\u00fcesseseleri devam ederken bir yandan da her seviyede Avrupa e\u011fitim-\u00f6\u011fretim m\u00fcesseseleri a\u00e7\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.\u0130lk \u00f6nce askeri alanda yayg\u0131nla\u015fan Avrupai mektepler daha sonra sivil sahada da geli\u015fti.

I)\u0130lk\u00f6\u011fretim:

1)\u0130btidailer Osmanl\u0131 klasik \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n Sibyan mektepleridir.R\u00fc\u015ftiyeler a\u00e7\u0131l\u0131nca onlara \u00f6\u011frenci haz\u0131rlayan mekteplerede iptidai ad\u0131 verildi.Bu mektepler 8 Nisan 1847 y\u0131l\u0131nda d\u00fczenlenen program ve y\u00f6netim \u015fekliyle yeni bir d\u00fcze kavu\u015fmu\u015ftur.

\u00d6\u011fretim s\u00fcresi d\u00f6rt y\u0131l olan bu okullara yedi ya\u015f\u0131na basan k\u0131z ve erkek \u00e7ocuklara ilkokul seviyesinde bir e\u011fitim-\u00f6\u011fretim verilirdi.6 Ekim 1913 Tedrisat\u0131 iptidaiye kanunu ile Frans\u0131z okullar\u0131 sistemine uyarak R\u00fc\u015ftiye ve iptidaiye birle\u015ftirilerek alt\u0131 y\u0131ll\u0131k

Mektebi
\u0130ptidai
haline
getirilmi\u015ftir.Bu

okullarda T\u00fcrk\u00e7e,tecvit,ilmihal,hatt,Osmanl\u0131 tarih ve co\u011frafyas\u0131,yurtta\u015fl\u0131k bilgisi,resim M\u00fczik ve beden terbiyesi programa girmi\u015f ve 1924\u2019e kadar devam etmi\u015ftir.Bu devirde iptidailer yedi ya\u015f\u0131na basan \u00e7ocuklar i\u00e7in mecburi hale getirilmi\u015f ve ceza olarak falaka yasaklanm\u0131\u015ft\u0131.

II)Orta\u00f6\u011fretim:
1)R\u00fc\u015ftiyeler:
II.Mahmut d\u00f6neminde s\u0131byan mekteplerinin yetersiz oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclerek bu
mekteplere s\u0131n\u0131f\u0131 sani olarak a\u00e7\u0131l\u0131r.Bunlar idadilere basamak olmas\u0131ndan dolay\u0131

Activity (4)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
mtuncaelli liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->