NHÂN V
Ậ
T L
N
CH S
Ử
TH
Ế
GI
Ớ
I 12 (NC)
S
ư
u t
ầ
m
2phát xít
ð
c (9-5-1945).
m
t tr
n phía
ñ
ông, H
ng quân Liên Xô
ñ
ánh tan g
n m
t tri
u quânQuan
ð
ông c
a Nh
t, góp ph
n quan tr
ng ch
m d
t chi
n tranh
Thái Bình D
ươ
ng (2-9-1945).Do nh
ng công lao
ñ
óng góp to l
n, Xtalin
ñ
ã
ñư
c t
ng th
ư
ng nhi
u huân ch
ươ
ng và huy hi
u:huy hi
u Anh hùng Liên Xô, huân ch
ươ
ng Lênin, huân ch
ươ
ng Sao vàng...Sau Chi
n tranh th
gi
i II, Xtalin
ñ
ã lãnh
ñ
o nhân dân Liên Xô nhanh chóng hàn g
n v
t th
ươ
ngchi
n tranh và
ñư
a Liên Xô tr
thành m
t siêu c
ư
ng,
ñ
i tr
ng ch
y
u c
a
ñ
qu
c M
.
ð
i v
icác n
ư
c
ð
ông Âu và phong trào gi
i phóng dân t
c, Xtalin
ñ
ã tích c
c giúp
ñ
. Ông m
t ngày 5-3-1953.
PH. RUD
Ơ
VEN (1882 – 1945)Franklin Delano Roosevelt
(30 tháng 1 n
ă
m 1882 – 12 tháng 4 n
ă
m 1945), th
ư
ng
ñư
c g
i t
t làFDR, là t
ng th
ng th
32 c
a Hoa K
ỳ
ñ
ng Dân ch
.
ð
c c
b
n l
n, Roosevelt ph
c v
t
n
ă
m1933
ñ
n n
ă
m 1945. Ông là T
ng th
ng Hoa K
ỳ
duy nh
t t
ng t
i ch
c h
ơ
n hai nhi
m k
ỳ
. Là nhânv
t trung tâm c
a th
k
20, Roosevelt th
ư
ng
ñư
c xem là m
t trong ba t
ng th
ng Hoa K
ỳ
ki
txu
t d
a trên k
t qu
c
a các cu
c th
ă
m dò trong gi
i h
c thu
t (
hai ng
ườ
i kia là GeorgeWashington và Abraham Lincoln).
Trong giai
ñ
o
n
ð
i Suy thoái x
y ra trong th
p niên 1930, Roosevelt thi
t l
p ch
ươ
ng trình NewDeal nh
m cung
ng c
u tr
cho ng
ư
i th
t nghi
p, ph
c h
i kinh t
, và c
i cách h
th
ng kinh t
.Trong các di s
n c
a ông,
ñ
áng k
nh
t là h
th
ng an sinh xã h
i, và công cu
c ch
nh lý th
tr
ư
ngtài chính Wall Street. Cung cách t
n d
ng s
c m
nh tích c
c c
a chính quy
n liên bang
ñ
ã giúp táit
o hình
nh n
ă
ng
ñ
ng cho
ð
ng Dân ch
. Liên minh New Deal
ñư
c ki
n t
o b
i Roosevelt
ñ
ãth
ng tr
chính tr
ư
ng Hoa K
ỳ
mãi cho
ñ
n th
p niên 1960.Sau n
ă
m 1938, Roosevelt v
n
ñ
ng cho l
p tr
ư
ng tái v
ũ
trang và lãnh
ñ
o
ñ
t n
ư
c tách kh
i ch
tr
ươ
ng t
cô l
p khi th
gi
i
ñ
ang ti
n g
n
ñ
n hi
m h
a chi
n tranh. Ông
ñ
ã cung c
p nh
ng h
tr
c
n thi
t cho Winston Churchill và nh
ng n
l
c c
a n
ư
c Anh trong chi
n tranh tr
ư
c khi cu
c t
ncông Trân Châu C
ng lôi kéo n
ư
c M
vào cu
c chi
n. Trong th
i k
ỳ
chi
n tranh, Roosevelt
ñư
a ranh
ng quy
t
ñ
nh quan tr
ng
c
p lãnh
ñ
o ch
ng l
i
ð
c Qu
c Xã, và bi
n Hoa K
ỳ
thành nhân t
m
u ch
t trong công cu
c ti
p li
u và cung
ng tài chính cho phe
ð
ng minh nh
m
ñ
ánh b
i
ð
c,Ý và Nh
t.
ð
n
ñ
u n
ă
m 1945 khi quân
ð
ng minh ti
n vào
ð
c và Liên Xô
ñ
ã ki
m soát Ba Lan, n
i dungcu
c h
i ki
n
ñư
c ti
t l
cho công chúng. Trong tháng 1, dù s
c kh
e
ñ
ang suy s
p, Roosevelt
ñ
nYalta, Liên Xô,
ñ
g
p Stalin và Churchill. Ông ch
trích H
i ngh
Yalta là
ñ
ã h
p pháp hóa vi
cLiên Xô chi
m
ñ
óng
ð
ông Âu. Roosevelt
ñ
n H
i ngh
v
i t
t c
hi v
ng
ñ
t vào vi
c th
ươ
ng th
ov
i Stalin sau khi chi
n tranh ch
m d
t.Ngày 30 tháng 3 n
ă
m 1945, Roosevelt
ñ
n Warm Springs
ñ
ngh
ng
ơ
i tr
ư
c khi
ñ
n tham d
h
ingh
sáng l
p Liên Hi
p Qu
c theo nh
ư
d
ñ
nh. Sáng ngày 12 tháng 4, ông kêu lên “Tôi b
ñ
au
ñ
ukinh kh
ng”. T
ñ
ó ông không còn nói
ñư
c. Bác s
ĩ
ch
n
ñ
oán ông b
xu
t huy
t não. Roosevelt t
tr
n, th
63 tu
i.