Welcome to Scribd. Sign in or start your free trial to enjoy unlimited e-books, audiobooks & documents.Find out more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
4Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
İlber Ortaylı Ntv Programları Metinleri - 3. Bölüm Japon Modernizmi

İlber Ortaylı Ntv Programları Metinleri - 3. Bölüm Japon Modernizmi

Ratings: (0)|Views: 90|Likes:
Published by Erhan Koçtürk

More info:

Published by: Erhan Koçtürk on May 02, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as TXT, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/27/2014

pdf

text

original

 
Kendimizi niye koruyamýyoruz? Niçin adet ve anonimimizmden vazgeçiyoruz? Japonyagibi bir örnek dururken niçin onlar gibi yapmýyoruz da baþka yollara gidiyoruz?Önümüzde iki model var ki biz onlarý düþünmek zorundayýz. Rusya ve Japonya.Çünküöbürleri bizi takip ediyorlar. Japon modernleþmesi nedir?Bizim zannettiðimiz gibi mi?Galiba bazý efsaneler var. O efsanelerin doðrusunu müsaade buyurursanýz sevgili meslektaþým, yurtdýþýnda da Japon tarihçisi ve uzmaný olarak ün yapmýþ Profesör Selçuk Esenbel
le tartýþalým.ÝLBER ORTAYLI: Þimdi önümüzde çok mühim bir mesele var tarih açýsýndan. Avrupa dediðimiz bir kýta var. Bu Avrupa
nýn kendi iç yapýsý, coðrafyasýndan, yaþadýðý tarihten ileri gelen bir deðiþimi var.Nüfusu artýyor, birtakým bataklýklarý ormanlarý kurutuyorlar. Bunu yapanlar da kilise. Ticaret geliþiyor,iþletme muhasebe sistemleri deðiþiyor.Muzahaf muhasebe dediðimiz çift taraflý muhasebeyi de yine Fransýzken rahipleri buluyor. Yine dinle devlet,devletle halk hem ayrýlýyor, hem herþeyin içinde ve o bir geliþme,bu geliþmenin karþýsýnda zarar görenler var.Bunlarýn kendilerini toparlamalarý gerekiyor. Kim bunlar? Rusya. Kim bunlar? Osmanlý Ýmparatorluðu ve çok uzak ülke var orada, Japonya.Þimdi bu modernleþmede benzetmeler yapacaðýz ister istemez. Bu çok þart ve hepsini de ayrý ayrý ele almamýz gerekiyor.Bu Japonya
nýn bazý sorunlarý var. Bizim için bir tanesi mesela, bir; bunlar modernleþtiler ananelerini, adetlerini, günlük yaþamlarýný muhafaza ettiler.Ýkincisi;bunlar çalýþtýlar, kalkýndýlar vesaire.. ve biz bunlarýn modernleþmelerinin tarihini bilmiyoruz. Herkes zannediyor ki
Commodor Perry
geldi gemiyle zorladý bunlarý ve 19. asýrýn ortasýnda bizden daha geç baþladýlar.Doðru mu bakalým? Deðil galiba, çünkü moderleþmenin kalkýnmanýn birtakým unsurlarýnýn daha evvelden baþlamýþ olmasý gerekiyor.Þimdi burda bir soru sormak lazým.Bizim memleketimizde tercüme 19. yüzyýlýn iþidir. Yani Batý
dan yapýlan tercümeler19. yüzyýlýn iþidir.18
de sadece teknik, ilmi kitaplar çevrilir veya çevrilmez. Fransýzcadan okunur askeri talimmaneler. 19. yüzyýlda mutlaka çevrilir böyle birzamana uymak çeviri var.Türk milleti tercüme yapmadý mý? Yaptý. Klasik edebiyatýdoðu edebiyatýný daha evvelden çevirmiþler, mesela, 15. yüzyýlda 2. Murat devrinde önemli bir etiket var. Ýnsanlarýn yaþam biçimine, devlet idaresine kadar eserler çevriliyor deðil mi? Mercimek Ahmet
in yaptýðý
Kabusname
veya Nizamülmülk
ün eserleri vesaire gibi...Japonya
nýn dýþ dünyayla tercüme faaliyeti neydi onlar 1600
de kapattýlar kapýlarýný...SELÇUK ESENBEL: Ama, o siyasi bir kapanýþ.ÝLBER ORTAYLI: Siyasi...SELÇUK ESENBEL:Katoliklere karþý,her ne kadar hýristiyanlýða karþý diye bilinsede aslýnda katoliklere karþý özellikle Ýspanya. Ýspanya, Filipinler
i fethediyor 16. yüzyýlda, Japonlar bundan çok ürküyorlar.ÝLBER ORTAYLI:Rahatsýz oluyorlar.SELÇUK ESENBEL:Çünkü, Filipinler yakýn ve Ýspanyol Ýmparatorluðu bu kadar Asya
dada geniþleme temahülünü gösterince Japonlar siyasi açýdan kapatýyorlar. Katoliklerle de iþbirliði yapar, Ýspanya ile iþbirliði yapar, yoksa onun karþýlýðýnda mesela Hollanda ile gayet iyi geçiniyorlar.Protestanlýða izin vermiyorlar ama Hollandalýlarýn zaten misyonerlik yapma gibi bir derdi yok.Hatta Hollandalýlar hem silah satýyor Japon shogunlarýna hemde istihbarat bilgisi veriyorlar. Ýspanyollarýn ne yaptýðýyla ilgili yani protestan ve katoliklik savaþý güneydoðu asyada dadevam ediyor.Hollandalýlar burda büyük bir zevkle yardým ediyorlar.
 
ÝLBER ORTAYLI:Yani týpký bizde katolik Fransa, katolik Ýspanya ve Alman Ýmparatorluðu
na karþý bizimle iþbirliðinde.SELÇUK ESENBEL:Aynen onun gibi...ÝLBER ORTAYLI: Çok ilginç...SELÇUK ESENBEL: Onun için Japonlar... Ben biraz o Japonlarýn 1600 yýlýndadýr o karar sonra tekrar edilir 1630
larda ve kesin þöyle bir karardýr.Japonya
daki bütün hýristiyan diye bilinen katolikler derhal dinden çýkýcak ver zorla bir budist mezhebine kaydolucak bu bir.Ýkincisi; japonlarýnýn yurtdýþýna gitmesi yasaklanýyor.Üçüncüsü; ilginç dýþarýda oturan japonlarýnda gelmesi yasaklanýyor.mesela güneydoðu asyada ticaret yapan japonlar var.Tayland kralýna hizmet eden samuraylar var16.yüzyýlda gitmiþler askeri güç olarak. Orada bir iþ tutmuþlar saraylarda hizmet ediyorlar, çünkü onlar cengaver bir millet tabi onun için böyle iþ bulmalarýmümkün. Þimdi orada ben þöyle zafiyet dolayýsýyla bir ürküntü, korku sezinliyorum, çünkü 16.yüzyýlda bir Japon samuray lideri Kore
yi fethetmeye kalkýyor, 1570
lerde.Hatta niyeti Çin
i de fethetmek. Ýsmi Hideyoshi. 16. yüzyýl zaten fütyat yapanlarýn devri, yani 16. yüzyýlda gücün varsa imparatorluk kurmuþ oluyorsun. Japonlarburada baþarýsýz oluyor ve o baþarýsýzlýk dolayýsýyla bence içeriye çekilip kapýlarý kapatýp kendini koruyor.Bir savunmadýr bu.ÝLBER ORTAYLI:Peki þimdi bu kapandý ne yapýyor dýþ dünyayla, Avrupa ile ilgisi var mý yok mu?SELÇUK ESENBEL:Þimdi o çok ilginç.Her sene Hollanda kapitani...Adamýn ismi o kaptaný yani, iki gemiyle geliyor. Nagazaki
de ve onlarýn orada belli bir mahalle var. Hala gidince görülebilinir.Bir adada iþte evleri filan var, izin veriliyor, depolarý var, eþyalarýný orda saklayabiliyorlar ve Japonya ile ticaret yapma yetkisi var Hollanda
nýn. Tabi bu büyük bir imtiyaz.Her sene geldiðinde kapiten büyük bir merasimle shogun
un sarayýna gidiyor.Shogun bu arada tabi onlarýn kralý..ÝLBER ORTAYLI: Ýmparator çekilmiþ shogun bakýyor bütün iþlere...SELÇUK ESENBEL: Siyasi ve askeri lider, dinsel ve manevi lider deðil ama askerilideri ülkenin, þöyle diyelim genelkurmay baþkaný gibi.Þimdi o orada her sene kapitanin bu shogunla olan konuþmasýnda tercümanlýk yapan bir grup samuray var.Onlar shogun tarafýndan iþte Hollandalýlarýn dilini öðrenip tercüme yapmakla görevlendiriliyor.ÝLBER ORTAYLI:Bizim tercüme odasý gibi ama iþleri geniþ galiba sadece resmi yazýþma ticari görüþme deðil kitap çeviriyor adamlar mutemadiyen.SELÇUK ESENBEL:Ve çeviri yapmalarýna izin veriliyor.ÝLBER ORTAYLI:Bütün anatomi kitaplarý galiba, felsefe kitaplarý, Spinoza çeviriyor adam Leibniz çeviyor.SELÇUK ESENBEL:Isaac Newton
un
Mathematica Principia
özetini çevirirler.Bu çok önemli çünkü Hollandalýlar onu çevirmiþler.ÝLBER ORTAYLI:18. asýr
ýn sonunda Kant
ý tanýyorlar. Bu önemli..SELÇUK ESENBEL: Doðrudur.ÝLBER ORTAYLI: Anatomi yapýyor.Bak mesela Rusya anatomiyi Büyük Petro
yla tanýdý.SELÇUK ESENBEL: Bunlarda da öyle. Yoshimune...Shogun Yoshimune, anatomi kitabý,1
 
8.yüzyýlýn baþýdýr...ÝLBER ORTAYLI:O zaman Ruslardan evvel.Büyük Petro
nun enteresan þeyi, kadavranýn kokusundan burnunu týkamýþ millet, burnunuzu týkamayýn bu ilimdir.SELÇUK ESENBEL: Yalnýz tabi þunu anlamak lazým bu açýk toplum anlamýna gelmiyor;çünkü shogun 450 samuraydýr.Yani Hollandalýlarýn dilini öðrenip de çeviri yetkisi olan bu bilgiler toplumla paylaþýlmýyor.ÝLBER ORTAYLI: Lüzum da yok ama bir yerde duruyor.SELÇUK ESENBEL:Onu shogun da biliyor.Daha önemlisi her sene kapitan geldiði zaman shoguna dünya ahvali üzerine bir istihbarat raporu vermekle yükümlü. Bu istihbarat raporunu da gayet ayrýntýlý vermezse ticaret anlaþmasý yenilenmeyecek.Çünküjaponlar için, shogun için hollandalýlardan alacaðý mal, satacaðý mal o kadar önemli deðil. Önemli olan dünyanýn siyasi gidiþatý hakýndaki bilgi, yani o bilgiyi almak için ticaret hakkýný veriyorlar.ÝLBER ORTAYLI: Bir nevi kiralýk bir dýþiþleri kullanýyor çok ilginç, ama bunu yaparlardý ben biliyorum. Mesela Avusturya büyük dükalarý bir dönem Venedik elçilerinin raporlarýný satýn alýrlardý onlarý görürsünüz arþivde.SELÇUK ESENBEL: Onun için ben 17.yüzyýl raporlarýný gördüm, çok ilginç tabi, enbüyük kýsým Viyana muhasarasý.Gayet ayrýntýlý bir þekilde yani o senenin 1683 enönemli kýsmý raporunda çevrildi o, Ankara Üniversitesi
nden daha doðrusu motomotçevrilmedi ama kullanýldý benim yardýmcý olduðum bir öðrenci þimdi doçent bir arkadaþ ve kullandý bunu. Þimdi orada önemli olan yani Osmanlý 17 ve 18. yüzyýldao raporlarda çok önemli bir dünya gücü olarak anlatýlýyor japonlara. bu tabi doðruyu yansýtýyor.ÝLBER ORTAYLI: Bu doðruyu yansýtýyor en azýndan o savaþý bilmeleri lazým.SELÇUK ESENBEL: Buradan ben þöyle birþey anlýyorum. Japon toplumu belki dünyadankopuk bu doðrudur ama Japon eliti hiç deðil Japon eliti o kapalý kapýlarýn arkasýnda bütün dünyadaki olanlarý biliyor takip ediyor ve kaygýlanýyor.ÝLBER ORTAYLI: Bilime uyguluyor mu bu týbba hizmet ediyor mu mesela ?SELÇUK ESENBEL: Çok yavaþ.ÝLBER ORTAYLI:Yalnýz þöyle bir gerçeðin üzerinde durmamýz lazým. Okuma yazma devrimini 18 yüzyýlda yapan ülke bildiðimiz gibi ne Ýngiltere ne Avusturya Ýmparatorluðu, Japonyadýr. Nedir oran? Yüzde 40
dan bahsediliyor.SELÇUK ESENBEL:Erkeklerin %40
dýr, kadýnlarýn %15 filan...ama o da yüksektir o dönem için, 18.yüzyýl için.ÝLBER ORTAYLI: Bunu nasýl öðreniyor onlar?SELÇUK ESENBEL: Onu yalnýz þöyle yorumlamak lazým, yani oradaki eðitimin ilerlemesi 18. yüzyýlda kapalý toplum ya, feodal toplum avrupalaþmak modernleþmek içindeðil. O kendi geleneksel eðitiminin yaygýnlaþmasýný saðlýyor.ÝLBER ORTAYLI:Bu doðru. Niye yapýyor bunu ne oluyor?SELÇUK ESENBEL: Þöyle; ihtiyaç oluyor çünkü, dýþarýyla da baðlantýlar kýsýtlý olduðu için içerde de barýþ var.Bu demokratik bir toplum deðil mesela köylülerin durumu hazin vs...Sonunda askeri bir yönetim bu samuray yönetimi çünkü, yani cengaverler siyasi imtiyaza sahip ve herþey onlarýn elinde fakat ekonomik açýdan çokgeliþiyor japonya çünkü, iç ticarete dönüyor ve o iç ticaretin getirdiði komple

Activity (4)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads
franncesco01 liked this
ihramcizade liked this

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->