CELSO EMILIO FERREIRO NA POESÍA DA POSGUERRA

O primeiro libro de poesía da posguerra publicado en Galiza foi

Cómaros Verdes

(1947), deAquilino Iglesia Alvariño. O caso da literatura galega posterior áGuerra Civilé anómalo, posto que agromarán ao mesmo tempo tres xeracións diferentes que non rompen esteticamente as unhas coas outras:- A

xeración de 1936

:a dos autores nacidos entre 1910 e 1920.- A

Promoción de Enlace

: formada por autores nados entre 1920 e 1930, que accederon á cultura nos anos 40, nunambiente de extrema penuria material e intelectual e de illamento internacional, sendo así, en boa medida, autodidactas.- A

Xeración das Festas Minervais

:a de escritores vidos ao mundo entre 1930 e 1940, e que se deron a coñecer nasFestas Minervaisque organizaba aUniversidade de Santiago de Compostelanos anos 50. Aínda así, débese especificar que tres compoñentes da xeración de 1936 xa publicaran poesía con anterioridadeao alzamento antirrepublicano. Estes serían:Álvaro Cunqueiro,Aquilino Iglesia AlvariñoeRicardo Carvalho Calero. Estes autores, ao igual que o resto dos membros da súa xeración, foron educados nun ambiente de maior liberdade daque permitía o réxime franquista, o cal se verá reflectido na súa obra. Os membros da Promoción de Enlace (Luz PozoGarza,Antón Tovar,Manuel Cuña Novás...) medraran nun medio adverso cultural e lingüisticamente, polo que comezarán a súa produción poética en español. As carencias formativas e de referentes europeos estarán presentes nasúa poesía. Non acontecerá o mesmo cos membro da Xeración das Festas Minervais (Méndez Ferrín, Bernardino Graña, Xosé Luís Franco Grande,Uxío Novoneyra,Xohana Torres,Manuel María...), que, como ogrupo Nós, intentarán conectar novamente a súa produción literaria coa europea.Por outra parte, as dúas correntes dominantes nesta etapa na poesía galega son:

- A poesía social

(ousocialrealismo), cuxo máximos representantes seríanCelso Emilio FerreiroeManuel María.

A escola da Tebra

, a cal se presenta como unha alternativa á poesía reivindicativa, e que estaría fortementecaracterizada polo clima de anguria do "eu lírico" e pola influencia da filosofía existencialista deMartin Heidegger eKarl Jaspers, así tamén pola obra deJean-Paul SartreeAlbert Camus.

CELSO EMILIO FERREIRO (1912-1979)

Poeta da Xeración do 36 que tivo unha forte repercusión durante o derradeiro franquismo como máximoexpoñente da poesía comprometida e de clara intencionalidade social. Xa dende novo e por influxo familiar, participouda actividade política e fundou xunto con Xosé Velo as Mocedades Galeguistas na vila natal. No entanto, tivo que loitar no bando franquista na guerra civil, traxedia que lle deparou vivencias traumáticas que se reflicten na súa obra. Tras acontenda, residiu en Vigo e Pontevedra e participou en diversas iniciativas culturais, como as coleccións de poesíaSalnés e Benito Soto, e políticas, como fundador da UPG. En 1966 emigra a Venezuela, experiencia que retratará en

Viaxe ao país dos ananos

, para voltar en 1973. Na etapa final da súa vida, viviu en Madrid e Vigo e combinou o labor xornalístico co cultural e político.Celso Emilio Ferreiro é autor dunha abondosa obra que combina dúas liñas temáticas:

- Intimista:

a súa obra está impregnada dunha visión intimista e subxectiva da vida -practicamente eclipsada polos poemas sociais- que se traduce nunha poesía dominada polo inconformismo e pola dor e o desacougo existencial navivencia do tempo e do amor, da morte, da evocación da infancia, da saudade da terra, etc. Esta vertente está presenteen

O soño sulagado

(1955) ou

Onde o mundo se chama Celanova

(1975).

- Social:

recolle a tradición dunha poesía cívica que arranca na literatura galega con Curros Enríquez, Rosalía eCabanillas. Celso Emilio entendía a poesía como expresión do compromiso coa realidade social e o momento históricoque lle toca vivir ao poeta. Nesta poética belixerante hai lugar para a solidariedade cos oprimidos e coa clase operaria, a denuncia daguerra e as súas nefastas consecuencias, a crítica do imperialismo, o capitalismo e a falta de liberdades, a visiónnegativa da emigración, etc. O poemario

Longa noite de pedra

(1962) é a súa máxima expresión e grupos como VocesCeibes e Fuxan os Ventos ou cantautores como Suso Vaamonde popularizaron os seus textos contestatarios entre unhamocidade ávida de liberdades e democracia nos estertores da ditadura.De lado destas dúas liñas principais, hai espazo para o humor e a ironía que, se ben está presente ao longo dasúa poética, procúrase intencionadamente en

Cantigas de escarnio e maldecir

(1968) e

Viaxe ao país dos ananos

(1968) e

Antipoemas

(1972) combinando a sátira de tipo moral cunha sátira persoal ou de arquetipos como na súa ferozcrítica á diáspora galega.

POEMA NUCLEAR

O soño sulagado

(1955)¡Que ben, que bomba ven co seu rebombio!A bomba, ¡bonf!, a bomba, bon Amigo...A bomba con aramios, con formigas,con fornos pra asar meniños loiros.A bomba ten lombrices, bombardinos,vermes de luz, bombillas fluorescentes, peixes de chumbo, vómitos, anémonas,estrelas de plutonio plutocrático,esterco de cobalto hidroxenado,martelos, ferraduras, matarratos.A bomba, bong. A bomba, bon Amigo.Con átomos que estoupan en cadeiaE creban as cadeias que nos atan:Os outos edificios.Os outos funcionarios.Os outosOs outos fiñanceiros.Os outos ideais.¡Todo será borralla radioaitiva!As estúpidas nais que pairen fillosPolvo serán, mais polvo namorado.Os estúpidos pais, as prostitutas,as grandes damas da beneficencia,magnates e mangantges, grandes cruces,altezas, excelencias, eminencias,cabaleiros cubertos, descubertos,nada serán meu ben, si a bomba vén,nada o amor, e nada a morte mortacon bendiciós e plenas indulxencias.¡Que ben, que a bomba ven! Nun instantiñoa amable primavera faise cinzade vagos isotopos placentarios,de letales surrisas derretidas baixo un arco de átomos triunfaes.A bomba, ¡bong! A bomba co seu bombode setas e volutas abombadas,axiña ven, vela ahí ven, bon Amigo.Estanos ben! ¡Está ben! Está bon!¡¡¡Booong!!!

- Este POEMA NUCLEAR é antibelicista, contra que tipo de armamento se pronuncia? Cal é a mensaxe quetransmite? É actual?- O poeta utiliza o sarcasmo e a ironía, pois quere facer unha finxida celebración da chegada da bomba, En queversos?- Que valor teñen especialmente as recorrencias fónicas (localiza as aliteracións no texto)?- Utiliza unha linguaxe poética convencional ou técnico-científica? Exemplifica a túa resposta e cita os campossemánticos que aparecen no texto?- Como se denomina este tipo de poesía comprometida e de denuncia?

LONGA NOITE DE PEDRA

Longa noite de pedra

(1962)

O teito é de pedra.De pedra son os murosi as tebras.De pedra o chani as reixas.As portas,as cadeas,o aire,as fenestras,as olladas,son de pedra.Os corazós dos homesque ao lonxe espreitan,feitos estántaménde pedra.I eu, morrendonesta longa noitede pedra.

- Cales son as circunstancias persoais que rodearon a creación deste poema? E cales as históricas?- O símbolo da pedra, recorrente na composición, que significación ten, a que aspectos se aplica?- Identifica os seguintes recursos poéticos: o paralelismo e a enumeración.

NOTA NECROLÓXICA

Cemiterio privado

(1972)

Deron os abecedariosa nova da túa morte,meu vello can de palleiro,meu vello can de palleiroabandonado da sorte.Un poeta sin fortunamorto de morte matadamentras soñaba coa terra,mentras soñaba coa terra,malferida a malpocada.A moura necroloxíaresultou ser unha trolade xente anana e mezquiña,de xente anana e mezquiña,a quen o teu verbo esfola.Xente á que debes decirllesurrindo e sin acritude:os mortos que vós matades,os mortos que vós matadesgozan de boa saúde.Pode o corpo ser vencido, pode o dereito ser torto,mais o lume que alampea,mais o lume que alampeaxamais o veredes morto.Pro, por si chegase o intrede mandar todo ó carafio,meu vello can de palleiro,meu Celso Emilio Ferreirovai facendo un epitafio:Unha vez soñou que morrerae que o soterrabana carón dun río petruciona terra máis fermosae disgraciada do mundo.Por iso xaz eiquí,á beira do Pai Miño ... Non podía ser outroo lugar do seu soño.

- Este poema garda relación con referencias concretas da súa biografía, ás que o poeta se enfronta con ironía. Onde adetectas?

IRMAUS

Longa noite de pedra

(1962)Camiñan ao meu rente moitos homes. Non os coñezo. Sonme estranos.Pero ti, que te alcontras alá lonxe,máis alá das sabanas e das illas,coma un irmau che falo.Si é túa a miña noite,si choran os meus ollos o teu pranto,si os nosos berros son igoales,coma un irmau che falo.Anque as nosas palabras sean distintas,e ti negro i eu branco,si temos semellantes as feridas,coma un irmau che falo.Por enriba de tódalas fronteiras, por enriba de muros e valados,si os nosos soños son igoales,coma un irmau che falo.Común temos a patria,común a loita, ambos.A miña mau che dou,coma un irmau che falo.- A quen se dirixe o poeta? Que características reúne ese destinatario?- En que se basea a irmandade que o poeta quere establecer co destinatario?