Een Noodzakelijke Vernieuwende Kijk Op Het Kiesstelsel in de Nederlandse Democratie

een noodzakelijke nieuwe kijk op het kiesstelsel van hetNederlands parlement

Erik van de Poel, founding fartherGuido Goeting, visualisatieFrank Tigges, twitter debatJan-Willen de Bruijn, communctaie

Mei 2010

de paradox van de democratie:hoe meer stemmen tellen, des te minder een stem telt

2

Manifest Democratie 2.0

HOOFDSTUK 1. INLEIDING ............................................................................... 3

HOOFDSTUK 2. STEMMEN OP INHOUD .......................................................... 5

HOOFDSTUK 3. STEMMEN OP PERSONEN .................................................... 7

HOOFDSTUK 4. AFSLUITENDE OBSERVATIES ............................................ 10

BIJLAGE 1. VOORBEELD VAN KIESVRAGEN EN KANDIDATENLIJST ...... 12

BIJLAGE 2. VOORBEELD ZETELVERDELING TWEEDE KAMER ................ 14

BIJLAGE 3. HOE WORD IK MINISTER-PRESIDENT? .................................... 17

BIJLAGE 4. OVERZICHT VERSCHILLEN MET HUIDIG KIESSTELSEL ........ 18

3

Hoofdstuk 1. Inleiding

Democratie betekent letterlijk: het volk regeert. In Nederland is er sprake van een representatievedemocratie. Dit betekent dat het maatschappelijk debat, de politieke besluitvorming en denationale wetgeving plaatsvindt door volksvertegenwoordigers die door de staatsburgers gekozenzijn. De Nederlandse staatsburger heeft hiermee een indirecte invloed op dit politieke proces.Als Nederlands staatsburger heb je het recht om deel te nemen aan verkiezingen waarin devolksvertegenwoordiging gekozen wordt. Tevens mag elke Nederlandse staatsburger zichverkiesbaar stellen tot volksvertegenwoordiger. De gekozen volksvertegenwoordigers beslissenhoe het land bestuurd wordt. Deze grondrechten vormen de basis van onze representatievedemocratie. De grondrechten geven een voldoende basis voor invloed van ieder staatsburger opde besturing van Nederland.Toch voelen de meeste Nederlanders begin 21

e

eeuw een gat tussen hun eigen overtuigingen enhet landelijk beleid. De volksvertegenwoordigers proberen een goed evenwicht te vinden tussende verschillende opvattingen van de Nederlandse staatsburgers, de mogelijkheden van deoverheidsfinanciën, (internationale) wetgeving en samenwerking en tussen korte/lange termijnoplossingen. Dat dit niet altijd aansluit bij de individuele afweging van een kiesgerechtigde isonvermijdelijk. Toch lijkt er meer aan de hand te zijn.

De kloof tussen Nederlandse burgers en landelijk bestuur

Door de moderne media raakt de Nederlandse kiezer steeds beter geïnformeerd. Dit in combinatiemet toenemende welvaart leidt tot meer individualistisch politieke voorkeuren van deNederlandse kiezer. De staatsburger wordt hierdoor mondiger en herkent zich steeds minder in depolitieke partijen die zich van oudsher opwerpen als samenbindend voor gelijkgezinden. Dekiezer kan geen directe voorkeur uitspreken op de belangrijke maatschappelijke th

ema’s

. Depotentiële volksvertegenwoordigers passen zich hierop aan. Complexe politieke vraagstukkenworden daardoor in verkiezingstijd weinig uitgediept en er is geen noodzaak om de internationalepolitieke verhouding en wetgeving transparant te maken.Zo ontstaat het beeld bij de Nederlandse staatsburger dat de kiezer op veel beleidsbeslissingenweinig invloed heeft. Vervreemding tussen landelijk bestuur en de dagelijkse actualiteit van deburger is het gevolg. Dit kan leiden tot sterk fluctuerend stemgedrag onder de kiesgerechtigden.Het aantal zwevende kiezers neemt vrijwel bij elke verkiezing toe. In feite wisselt de kiezerechter niet sterk qua maatschappelijke en politieke overtuigingen, maar probeert iedere keeropnieuw een afweging te maken tussen voorkeur voor kandidaten en belang van verschillende

thema’s

die tijdens de verkiezingen een rol spelen.De huidige opzet, waarin de volksvertegenwoordigers via politieke partijen worden verkozen,biedt voldoende mogelijkheden om de kloof tussen staatsburgers en volksvertegenwoordigers tedichten. De afgelopen jaren hebben echter geleerd dat de Nederlandse politieke partijen niet instaat zijn om de scheiding tussen stijl, inhoud en belang voldoende naar voren te brengen in deverkiezingstijd. Programma

’s

van de politieke partijen lijken steeds meer op elkaar. De meestepartijen verliezen leden en hebben geen duidelijke achterban meer.Voorstellen voor aanpassingen van het kiesstelsel (vooral in de richting van een districtenstelselen een correctief referendum) hebben het de afgelopen decennia niet gehaald. Devolksvertegenwoordigers worden op de kieslijst geplaatst door een politieke partij en hebbendaarmee een inherent belang om het huidige partijenstelsel in stand te houden.