Read without ads and support Scribd by becoming a Scribd Premium Reader.
See Premium Plans
 
 
ZfWT
 
Zeitschrift für die Welt der Türken
Journal of World of Turks
 
ZfWT Vol. 2, No. 1 (2010)
351
OKUL ÖNCES
İ
DÖNEMDE N
İ
NN
İ
LER 
İ
LE MATEMAT
İ
K Ö
Ğ
RET
İ
M
İ
 TEACHING MATHEMATICS BY LULLABIES IN PRE-SCHOOL PERIOD
 Necati DEM 
 İ 
 R
*
 
Gülçin OFLAZ 
**
 
Özet:
 Türk toplumunun yüzy
ı
llar öncesinden payla
ş
arak geli
ş
tirdi
ğ
i sözlü kültür ürünlerinden birisi de ninnilerdir. Ninniler, bize ait ve bizi bir arada tutan ortak kültürümüze ait unsurlar içermektedir. Ayr 
ı
ca son y
ı
llarda yap
ı
lan çal
ı
ş
malar göstermi
ş
tir ki uyumalar 
ı
n
ı
kolayla
ş
t
ı
rmak için bebeklere söylenen ninnilerin e
ğ
itim boyutu da vard
ı
r. Ninniler; zengin içerikleriyle, çocuklar 
ı
n okul ya
ş
amlar 
ı
nda kar 
ş
ı
la
ş
acaklar 
ı
derslerintemellerini bünyesinde bulundurmaktad
ı
r.Bu çal
ı
ş
mada ninnilerin matematikle ilgisi incelenmeye çal
ı
ş
ı
lm
ı
ş
t
ı
r. Bu amaçla 36-72 ayl
ı
k çocuklar için okul öncesi e
ğ
itim program
ı
kapsam
ı
ndaki kavramlar ele al
ı
nm
ı
ş
vekategoriler olu
ş
turulmu
ş
tur. Daha sonra “
Türk Ninnileri I 
” adl
ı
eser, bu kategorilere göreiçerik çözümlemesine ba
ş
vurularak anlamland
ı
r 
ı
lm
ı
ş
t
ı
r. Ara
ş
t
ı
rman
ı
n bulgular 
ı
na göreyüzy
ı
llar öncesinden bebeklere söylenegelen ninniler,
ş
u anda okul öncesi e
ğ
itim program
ı
nda çocuklara ö
ğ
retilmesi öngörülen kavramlardan daha fazlas
ı
n
ı
içermektedir.
Anahtar Kelimeler:
 Ninni, Matematik ö
ğ
retimi, Okul Öncesi.
 Abstract:
 One of the oral literature
 
 products of Turkish culture which is shared from centuries before is called
lullaby
(Baby songs). Lullabies
 
contain Turkish Nation’s common culturalitems that gather us together. Recent researches show that the
lullabies
which are sung for  babies has an educational dimension. With their rich themes
lullabies
tells about the main problems that the babies and children may confront in their school life and further years.The relation between
lullabies
and mathematics has been searched at this research.For this purpose the concepts of pre-school education for 3-6 year-old children has beendealt with and a categorising has been made. Then the product called “
Turkish Lullabies
 
1
”has been analysed by utilising context analysing of these categorising. According to thefindings of the research, the
lullabies
that have been sung for centuries contain moreeducational concept than the concepts that are planned to be applied at the pre-schooleducational programme.
Key words:
Lullaby, Mathematics, Pre-school.
 
*
Prof. Dr., Cumhuriyet Üniversitesi E
ğ
itim Fakültesi – Sivas demir_necati@hotmail.com
**
Ar 
ş
. Gör., Cumhuriyet Üniversitesi E
ğ
itim Fakültesi
İ
lkö
ğ
retim Bölümü Matematik E
ğ
itimi Anabilim Dal
ı
– Sivas erengulcin3@hotmail.com
 
Necati Demir, Gülçin OflazOkul Öncesi Dönemde Ninniler ile Matematik Ö
ğ
retimiTeaching Mathematics By Lullabies in Pre-School Period
ZfWT Vol. 2, No. 1 (2010)
352
Giri
ş
:
 Ninniler, bebekleri uyutman
ı
n yan
ı
nda; bebekleri e
ğ
lendirmek, onlar 
ı
 sevmek, ileti
ş
im kurmak ve özellikle onlar 
ı
e
ğ
itmek için anneleri veya yak 
ı
nlar 
ı
 taraf 
ı
ndan çe
ş
itli biçimlerde, özellikle ezgili olarak söylenen kafiye ve ahenk özellikleri ta
ş
ı
yan manzumelerdir. Türk milleti, genellikle, bebek ve küçük çocuklar 
ı
yla ninniler vas
ı
tas
ı
yla ileti
ş
im kurmaktad
ı
r.Türk milleti, güzel sanatlara yatk 
ı
nd
ı
r. Dolay
ı
s
ı
yla Türk milleti; tarihinderinliklerinden beri söyleyeceklerini ahenkli, ezgili ve ölçülü bir biçimde, dilinimkânlar 
ı
el verdi
ğ
ince söylemeye çal
ı
ş
m
ı
ş
t
ı
r. Türkçenin ilk edebî metinleri say
ı
lanOrhun Yaz
ı
tlar 
ı
’ndan bu yana ula
ş
abildi
ğ
imiz eserlerden anlad
ı
ğ
ı
m
ı
za göre bugayretinde ba
ş
ar 
ı
l
ı
olduklar 
ı
aç
ı
kça ortadad
ı
r. Ninniler, manzumdur. Sade, ahenkli, ço
ğ
unlukla da ölçülü olan bu edebî tür;anne ile çocuk aras
ı
ndaki en önemli gönül ba
ğ
lar 
ı
ndand
ı
r (Demir, 2008). Ninniler konusunda önemli çal
ı
ş
malar yap
ı
lm
ı
ş
t
ı
r (Çelebio
ğ
lu, 1995). Fakatonlar 
ı
n e
ğ
itim yönü yeteri kadar de
ğ
erlendirilmemi
ş
tir. Zira ninnilerin metinlerine bak 
ı
ld
ı
ğ
ı
nda, onlar 
ı
n çocuk uyutman
ı
n yan
ı
nda, belki de daha önemli görevinin,çocuk e
ğ
itimi ile ilgili oldu
ğ
u anla
ş
ı
lmaktad
ı
r (Demir, 2008). Ninni metinleri gözden geçirildi
ğ
inde, Türk milletinde e
ğ
itime daha be
ş
ikte ba
ş
land
ı
ğ
ı
görülmektedir. Sade bir dille ve seçme kelimelerle söylenmesi, sonderece ar 
ı
ve duru olmas
ı
, anadili e
ğ
itimi ile ilgili olmal
ı
d
ı
r. Zira incelendi
ğ
indeTürkçe, matematik, sosyal bilgiler ve e
ğ
itim bilimlerinin temel kurallar 
ı
n
ı
n detayl
ı
  bir biçimde ninnilerin içinde yer ald
ı
ğ
ı
görülmektedir.Günümüzde okul öncesi e
ğ
itimcilerinin 0-6 ya
ş
grubu çocuklar 
ı
m
ı
z içinyönlerini bat
ı
ya dönüp k 
ı
l
ı
k 
ı
rk yararak ortaya koydu
ğ
u “
okul öncesi e
 ğ 
itiminintemel kurallar 
ı
”n
ı
n ninniler içerisinde onlarca kat fazlas
ı
yla yer almas
ı
gerçektendikkat çekicidir (Demir, 2008).0-6 ya
ş
grubu, yani okul öncesi e
ğ
itiminde çocu
ğ
a ö
ğ
retilmesi gereken temelnesne ve kavramlar 
ı
n; Türk kültüründe ninnilerle daha be
ş
ikte, birkaç ayl
ı
kkenverilmeye ba
ş
land
ı
ğ
ı
anla
ş
ı
lmaktad
ı
r. “
Okul öncesi e
 ğ 
itim dönemini kapsayan 0-6  ya
 ş
 , çocuklar 
ı
n bedensel, zihinsel ve sosyal geli
 ş
melerinin en h
ı
 zl 
ı
oldu
 ğ 
udönemlerden biri oldu
 ğ 
u, bu dönemdeki geli
 ş
melerin, çocu
 ğ 
un ileriki ya
 ş
am
ı
ndabüyük önem ta
 ş
ı
d 
ı
 ğ 
ı
” (Poyraz, 2003: 17)
 
dikkate al
ı
nd
ı
ğ
ı
nda ninnilerin önemi bir kez daha artmaktad
ı
r.
1. Kavramsal Çerçeve:
Çocuklarda büyüme ve zihinsel geli
ş
menin en h
ı
zl
ı
oldu
ğ
u dönem, 0-6 ya
ş
 aras
ı
n
ı
kapsayan okul öncesi y
ı
llar 
ı
d
ı
r. Bu y
ı
llar, çocu
ğ
un dünyay
ı
ve kendisinike
ş
fetmesi aç
ı
s
ı
ndan kritik bir dönemdir (Tu
ğ
rul ve Duran, 2003).
 
 
ZfWT
 
Zeitschrift für die Welt der Türken
Journal of World of Turks
 
ZfWT Vol. 2, No. 1 (2010)
353
Matematik, hayat
ı
n temelidir. Matematiksiz bir hayat elbette dü
ş
ünülemez.Dolay
ı
s
ı
yla matematik e
ğ
itimi güçlü olan ki
ş
iler, ço
ğ
unlukla hayatta ba
ş
ar 
ı
l
ı
 olurlar, insanlara ufuklar açarlar, hatta dünyan
ı
n kaderini de
ğ
i
ş
tirirler.Okul öncesi y
ı
llar pek çok matematik kavram
ı
n
ı
n temellerinin at
ı
ld
ı
ğ
ı
 y
ı
llard
ı
r. Bu dönemde çocuklar, günlük ya
ş
ant
ı
lar 
ı
nda pek çok matematikselkavramla kar 
ş
ı
la
ş
arak çe
ş
itli deneyimler kazanmaktad
ı
rlar. Çocuklar 
ı
n informalyollarla edindikleri bu temel kavramlar, okul ya
ş
ant
ı
lar 
ı
nda edinilen daha formalve karma
ş
ı
k kavramlar 
ı
n da temelini olu
ş
turur (Akta
ş
Arnas ve Aslan, 2005).Okul öncesi dönemde matematik e
ğ
itimi, kavram geli
ş
tirmeye yöneliktir. Budönemde verilmek istenen matematik kavramlar 
ı
, çocu
ğ
un günlük ya
ş
am
ı
n
ı
n bir  parças
ı
d
ı
r ve do
ğ
al olarak kendili
ğ
inden ortaya ç
ı
kmaktad
ı
r (Dere ve Ömero
ğ
lu,2001). Çocuklar do
ğ
al deneyimleri ve informal ö
ğ
renme deneyimleri yoluyla birçok matematiksel beceri ve fikir ile tan
ı
ş
ı
rlar; dolay
ı
s
ı
yla formal e
ğ
itime, öncekiya
ş
ant
ı
lar 
ı
na dayal
ı
bir tak 
ı
m matematiksel ke
ş
if ve bilgiler bütünü ile ba
ş
larlar (Akman, 2002; Malaty, 1994; Tar 
ı
m, 2009). Çocuklar 
ı
n kavramlar 
ı
olu
ş
turmas
ı
ndaalt
ı
ya
ş
lar 
ı
na kadar olan sürecin önemi dü
ş
ünülürse (Gagatsis ve Patronis, 1990;Clements ve Saramas, 2000’den akt. Elia ve Gagatsis, 2003), özellikle bebekliktenitibaren sa
ğ
lanan zengin uyar 
ı
c
ı
ortam ile beyin geli
ş
imi desteklenmekte (Avc
ı
veDere, 2002), bu sayede kavram edinimi daha çabuk gerçekle
ş
mektedir.Okul öncesindeki çocuklar 
ı
n ö
ğ
renmesi gereken evrensel standartlar aras
ı
ndamatematik ile ilgili tan
ı
mlanan beceriler; say
ı
kavram
ı
, modele bakarak yapmak veili
ş
kilendirmek, geometri, ölçme, bilgi toplama, organize etme ve ifade etmedir (Polat Unutkan, 2007). Kavram geli
ş
imi bebeklikte ba
ş
lamakta ve bebekler  büyürken kavram bilgileri de geli
ş
mektedir. Bebeklikte ö
ğ
renme sezgisel olup(Güven, 2002) onlar, daha çok küçükken karma
ş
ı
k 
ş
eyleri ö
ğ
renme yetenekleri degeli
ş
mektedir. Buna ba
ğ
l
ı
olarak 
ş
ekil ve büyüklü
ğ
ün alg
ı
lanmas
ı
erken ya
ş
larda ba
ş
lar. Model olu
ş
turma, gözlem yapma, ölçme, k 
ı
yaslama, benzer ve farkl
ı
olan
ı
  bulma, e
ş
le
ş
tirme yapma gibi etkinlikler matematik kavramlar 
ı
n
ı
n geli
ş
mesineyard
ı
mc
ı
olur (Metin, 1992’den akt. Dere ve Ömero
ğ
lu, 2001; Akta
ş
Arnas, 2006).Çocuklar nesneleri adland
ı
rmay
ı
ö
ğ
renmeden önce, onlar 
ı
n
ş
ekillerini kavrar.Matematiksel kavramlar önce çocuklar taraf 
ı
ndan yaln
ı
z olaylar ve nesneler sonucuolu
ş
turulur. Çevrelerindeki dünyay
ı
tan
ı
mak için yapt
ı
klar 
ı
gözlemleri, obje veolaylar 
ı
n bir yönünde odakla
ş
makta ve bu bak 
ı
mdan s
ı
n
ı
flama e
ğ
ilimindedirler.Daha sonra ise objelerin, olaylar 
ı
n çok çe
ş
itli yönlerini ve daha karma
ş
ı
k özelliklerini de gözleyebilmekte ve gruplamaktad
ı
rlar. Sonra i
ş
aretleri kullan
ı
rlar ve böylece çocuklar sonraki okul y
ı
llar 
ı
nda çokça me
ş
gul olacaklar 
ı
say
ı
larlatan
ı
ş
m
ı
ş
olurlar. Bu
ş
ekilde, kavramlar 
ı
n ve say
ı
kavram
ı
n
ı
n geli
ş
imi tamamlan
ı
r.Kazan
ı
lan bu kavramlar, onlar 
ı
n dünyay
ı
anlamalar 
ı
na ve zihinsel geli
ş
imlerineyard
ı
m etmektedir (Dere ve Ömero
ğ
lu, 2001; Senemo
ğ
lu, 1994; Akta
ş
Arnas,2006).
Search
Search History:
Searching...
Result 00 of 00
00 results for result for
  • p.
    • Notes
    Load more