Goienkaria 317

DENAKGUTXIAGO BALIO DU

www.euskoauto.toyota.es

Gidatu zurebarrenakeramaten zaituen lekuraino,13.910



-tik aurrera

AURKIBIDEA

Debagoiena

>04-08

Elkarrizketa

>09

Iritzia

>10-11

Gutunak

>12

Herriak

>15-39

Kirola

>40-42

Kultura

>45

Sailkatuak

>46

Eskelak

>47

Denbora-pasa

>48

Gazteak

>50

Komunikazioa

>51

Telebista-Irratia

>52

Non-zer

>54-55

Bailarako musikaeskolen saioaSoraluzen

>43-44

"Hasi ginen800 kiloplastiko biltzeneta egun 1.600batzen dugu"

Mari Karmen Iturbe

Landa Garapenerakobulegoko arduraduna>09

2008ko urtarrilaren 25a > Egubakoitza > VIII. urtea >317. zenbakia > Doan banatzekoa

www.goiena.net

TAXILARIAKIbarreko taxilari gehienak ez datozbat telefono bakarrarekin

>07

ARETXABALETAIndustria-mapa berrantolatzekoplana aztertzen hasi da Udala

>15

ARAMAIOUntzillako errota zahar batengeroa zalantzan, AHT dela-eta

>38

G2a

Aldaketak egingo dira ginekologiaazterketetan, zerbitzua arintzeko

EMAGINAK

Haiek egingodituzte ginekologia kontsultaarruntak eta gaixotasunik ezduten emakumeen zitologiak

GINEKOLOGOAK

Arazoren batduten emakumeak zuzeneanatendituko dituzte, gehienezhilabete baten buruan

URTE HASIERAN

Hilaren 7ansartu zen indarrean protokoloa,eta itxaron zerrendak murrizteada helburu nagusia

>02-03

OSASUNA

>OSAKIDETZAREN GINEKOLOGIA ZERBITZUA

Egun osokogrebaOsakidetzan

OSAKIDETZA

>GREBA

Hezur-muinaematekoekimenak

Mankomunitateak bere eginditu hezur-muina ematearenaldeko Iturrigorri elkarteakOsakidetzari egindako eska-era batzuk; batez ere, hezur-muin emateak bultzatzekobideak erraz ditzan. Udalek ereaztertuko dituzte eskaerok,eta hautetsiak emaile egitekoekimena ere abian da.

>07

OSASUNA

>EMATEAK

Langileek deitu dutemartitzenerako etaosasun etxe guztieieragingo die

>04

Autokarabanenbilkura

GIZARTEA

>AISIALDIA

Sorbeltz elkarteakdeituta 47 batukodira, Oñatin, gaurtikdomekara arte

>05

Josu Uribe: "Aitak erakutsi zigun herri haumaitatzen; hark bihotzean zuen Aretxabaleta"

ALAVES TALDEKO ENTRENATZAILEAREKIN JARDUN DUGU FUTBOLAZ ETA AITAREN JAIOTERRIAREKIN DUEN LOTURAZ> 40-41

XABIER URTZELAI

PLAZAN

Martitzen goizean izan zen Josu Uribe Aretxabaletan. Irudian, plazan egindako argazkia.

ASTEKO GAIA

02

GOIENKARIA

2008ko urtarrilaren 25a

egingo dituzte emakume osasun-tsuei egiten zaizkien aldirokoazterketak eta ginekologia kon-tsulta espezializatuak.Debagoieneko ospitalekoginekologo Maria Unamunorenesanetan, "emaginak ikusiko ditugaixotasunik ez duten emaku-meak edo lehenengo errebisioradatozenak. Emaginak zitologiaegingo dio eta arazoren bat suma-tuko balu ginekologoarenganabideratuko luke. Hori da bereiz-keta egiteko. Sintomarik ez dau-kan emakumea emaginarengana joan daiteke eta gugana etorrikoda arazoren bat duena, odoletandagoena, mina daukana...".Ginekologia kontsulta gehie-nak azterketa arruntak direlaadierazi digu Maria Unamunok.Hortaz, aldaketaren helburua dagaixo dauden edo arazo larriakdituzten emakumeei ahalik etalasterren arreta ematea.

EMAGINEK ZITOLOGIAK

Bestalde, umetokiaren lepokominbiziari aurre hartzeko egitendiren azterketez gain, emakume-ei zera gogorarazi nahi diete: adi-na gorabehera, edozein sintoma,

IRATI AGIRREAZALDEGI

>ARRASATE

Debagoieneko ospitaleak proto-kolo berria abiarazi du gineko-logia zerbitzuan. Helburua daginekologia azterketetarako itxa-ron zerrendak arintzea. Horreta-rako, ginekologia azterketaarruntak, aldioro egiten direnzitologiak, emaginek egingodituzte hemendik aurrera.Badira urte batzuk Osakide-tzak abian ipini zuela umetoki-ko lepoko minbizia arin antzema-teko programa. Sexualki aktibo-ak diren emakumeei egiten dieteazterketa zitologia bidez, eurakbaitira arriskua dutenak.Debagoieneko ospitalekoginekologia zerbitzuburu eta Eus-kal Antisorkuntza Elkarteko pre-sidente Joserra Serranok esandigu zerbitzuaren asistentzia-kalitatea hobetzeko asmozberrantolatu behar izan dutelaazterketak egiteko modua. "Oraingauza gehiago dakigu umetoki-ko lepoko minbiziari buruz. Bada-kigu nola maneiatu, teknikaberriak ditugu diagnosia egiteko;hortaz, emakumeak bahetik pasa-tzeko modua ere aldatuz doa nola-bait", azaldu digu.

"Ginekologiaarazoren bat dagoenkasuetan atzerapenahilabetetik gorakoaez izatea nahi dugu;izan ere, orain artepilatu egiten zirenkasuak, eta hori jasangaitza da"Emaginok zitologiateknikoak egingoditugu: emakumeeimostrahartualdiaegin zitologiarako.Hori aspaldikokontua da etaemakumeek badakitezertan datzan"

OSASUNA

>GINEKOLOGIA

GINEKOLOGIA ZERBITZUA

Maria Unamuno ginekol

Aldaketak egingodituzte ginekologiaazterketetan,prozesua arintzeko

EAEko ibar guztietan abianzen protokoloa orain ipini dutemartxan gurean eta hilabeterenburuan beste lekuetan moduanfuntzionatzea nahi dute. "Horrekahalbidetuko digu galbahea pasa-tzea modu egokiagoan eta gine-kologia zerbitzuan asistentzia-kalitatea hobetzea", dio Serranodoktoreak.Horretarako, langile eta kon-tsulta kopurua handitu egin dute-la jakinarazi digu. Hauxe diohark: "Atzerapena hilabetetikgorakoa ez izatea nahi dugu ara-zo ginekologikoren bat baldinbadago. Orain arte pilatu egitenziren kasuak, eta hori jasangai-tza zen", dio Joserra Serranok.

BEREIZKETAK AZTERKETAN

Protokolo horren arabera, urte-beteko tartean bi zitologia egineta emaitzak negatiboak badira,hortik aurrerako azterketak hiruurtean behin egingo dira. Horre-tarako, emakumeek dagokienosasun zentroko emaginarenga-na edo ginekologoarengana jobeharko dute. Debagoieneko ospi-talean eta ibarreko anbulatorio-etan, hemendik aurrera, bereiziondoez edo patologia susmorikizanez gero, familia medikuaren-gana joateko. Hark dagokion tra-tamendua emango dio, edo larri-tasunaren arabera ginekologoa-rengana bideratu.Protokolo horren harira, ema-ginek lan handiagoa egin behar-ko dute orain. Arrasaten beste

EMAGINAK

Emaginek egingodituzte aldiroko ginekologiakontsulta arruntak etagaixotasunik ez dutenemakumeen zitologiak

GINEKOLOGOAK

Arazoren batdaukaten emakumeakzuzenean atendituko dituzteginekologoek: odoletandaudenak, mina daukatenak...

ZERBITZUA

Debagoienekoospitalean langile eta kontsultagehiago ipini dituzte, bainaibarreko anbulatorio gehienetanorain artekoan mantenduko dira

Debagoienekoospitalean jakinara-zi digutenez, urteko 4.100ginekologia azterketa arruntegiten da gutxi gorabehera.Emakume horiek lirateke gineko-logia arazorik ez daukatenak.Bestalde, urtean Debagoiene-ko ospitalean egiten den zitologiakopurua 3.000 da. Zitologia daemakumeei hainbat gaitz diagnos-tikatzeko proba. Zitologiak 18urtetik aurrera egiten dira, eta 75urtera arte.

Ohikoazterketaketa zitologiak

Debagoienekoospitaleko ginekolo-gia zerbitzuan zazpi ginekologokdihardute lanean eta bederatziemaginek. Azken horiek erditzee-tan eta haurdunaldi kontroletan jarduten dute. Ginekologoekibarreko anbulatorioetan ereegiten dituzte kontsultak. Horietanlau emagin daude: Ana AiastuiBergara, Antzuola eta Elgetarako;Txaro Arregi Arrasaterako (lagun-tzailearekin), Elena GaritanoOñatin eta Blanca Barrios Leintzen.

Bederatzi ginekologoospitalean

Umetokiaren lepoko minbiziarensortzaile papiloma birusa dela jakinda, horren aurkako txertoaatera da. Osakidetzak txertoaipiniko die 14 urteko neskatoeieskoletan, hepatitisaren aurkakotxertoarekin batera. Gainontzekoekere har dezakete nahi badute, bainaeuren kontura izango da. Hemendikurte batzuetara ikusiko da txertoa-ren eragina. Lau birusen aurkakoada eta, beharbada, etorkizunean ezdugu zitologiarik egin beharko.

Papiloma birusarenaurkako txertoa

Bularreko minbizia antzematzekokanpaina berezia dauka Osakide-tzak. 50 eta 69 urte arteko emaku-meei etxera deitzen diete eta biurtean behin mamografia egitenzaie. Adin horretatik beherakoenkasuan, familian minbizi kasuren batizan bada gomendatzen diete aurrezegiteko. Gauza bera egiten duteginekologoek edo emaginek zerbaitsumatuz gero azterketa egiterakoan.Arazoren bat badago nahiko arinibiltzen dira antzematerakoan.

Bularreko minbiziaantzemateko probak

Eusko Jaurlaritzako OsasunSailak

Emakumea eta osasuna

izenburupean programa berriaipini du abian. Programarenbitartez, 25 urtetik gorakoemakumeen ginekologia azterke-tak bultzatu eta horien gainekoinformazioa emango die eurei.Horretaz gain, haurdunaldikozaintza, erditze, bularreko minbizieta menopausia gaietan mailagorena mantendu nahi duteosasun arloan gurean.

'Emakumea etaosasuna' programa

ASTEKO GAIA

03

GOIENKARIA

2008ko urtarrilaren 25a

ETXE-ALDAKETAKEtxe-aldaketa osoak

Altzariak eta materialaigotzeko karga-jasogailualokairua gidariarekin.Enpresa eta partikularrentzat

Tel.: 695 71 05 61

www.gorabera.com

SSANGYONG

ACTYON 4x4 BERRIA

2 2 . 9 6 0



- t i ka u r r e r a

Mercedes-Benz Motorrarekin: 200 Xdi 141 ZP

Olaso pol. 27 - ELGOIBARTel.: 943 74 41 10Frantzia pas. 14 - DONOSTIATel.: 943 29 22 66Sarroeta pas. 13 - MARTUTENETel.: 943 46 92 99

goa, Joserra Serrano zerbitzuburua eta Txaro Arregi emagina Arrasateko anbulatorioan.

IRATI AGIRREAZALDEGI

PROTOKOLOA

>URTE HASIERATIK

Beste leku batzuetan orain delaasko hasi ziren arren, gureibarrean urtarrilaren 7an sartuzen indarrean protokoloa.Minbiziaren Euskadiko Aholkulari-tza Kontseiluak ezarritakopausoak jarraitzen ditu. Horrek,era berean, Minbiziaren Preben-tziorako Europar BatasunekoBatzordearen aholkuei etaEspainiako Osasun Sistemakminbiziaren gainean dituenestrategiei erreparatzen die.

>HIRU URTEAN BEHIN

Urtebeteko tartean bi zitologiaegin eta emaitzak negatiboakbadira, hau da, gaitzik antzematenez bada, programa jarraitukodute. Baina zitologien arteko epeaarrisku faktoreen arabera hiru etabost urte artekoa izango da. Orainarte epeak zehaztu gabe zeudenzitologiak egiteko.

>EMAGINEN LANA

Orain arte ez bezala, emaginekere egingo dituzte zitologiakhemendik aurrera. Gaixotasunikez duten emakumeei zitologiaegiteko mostrak hartzeaz ardura-tuko dira. Hortaz, ginekologiaazterketa arruntak edo umetokia-ren lepoko minbizia goiz sumatze-ko zitologiak emaginek egingodituzte; ginekologoek, berriz,kontsulta espezializatuak. Halaere, horrek ez du eraginik izangoemaginek orain arte eskainidituzten zerbitzuetan; haurdundauden emakumeen atentzioan,esaterako. Horretarako, Arrasatenemagin bat gehiago hartu duteegun erdirako, baina gainontzeanezdute oraingoz gehiago kontra-tatuko. Oporretan edo norbaitfalta denean ibarreko gainontzekoherrietara jo behar du emaginenbeharra duenak.

>PROZESUA BIZKORTU

Itxaron zerrendak murriztea daprotokoloaren helburuetariko bat.Gaixo dagoen emakume batekgehienez hamar egunen buruanginekologoarekin txanda izangodu. Azterketa edo kontsultaarrunten kasuan 15 egun etahilabeteko tartea itxaron beharkoda gehienez emagina bisitatzeko.Horrela lortu nahi da, besteakbeste, gazteengana errazagoiristea. Antisorgailuen ingurukoinformazioa nahi duten gazteekedo pilula hartzen hasi nahidutenek, esaterako, emaginaazkarrago ikusi ahal izango dute.

emagin bat ipini dute, egun erdiz,lan handia dagoen egunetarako.Bergarako, Oñatiko eta Aretxa-baletako emaginek, berriz, orain-goz ez dute laguntzarik jasoko.Arrasateko anbulatoriokoemagina da Txaro Arregi: "Ema-ginok zitologia teknikoak egingoditugu, eta hori erraza da. Zitolo-giak ez badira normalak, orduanbideratuko ditugu ginekologoa-rengana. Gure lana izango da ema-kumeei mostra hartualdia egiteazitologiarako; hori aspaldiko kon-tua da, eta emakumeek badakitezertan datzan. Ospitalean bertanorain dela 65 urte hasi ziren zito-logiak egiten. Aldatu dena da orainarte ginekologoek bakarrik egitenzituztela zitologiak, eta orain gukere egin beharko ditugu; bestalde,epeetan ere egon da aldaketa",esan digu.Lan handiagoa izango dutengaldetuta, hau azaldu digu: "Arra-saten orain arte ni bakarrik nen-goen, eta, Arrasatek bizilagunasko dituenez, beste emagin bathasi da egun batzuetan egunerdiz, arratsaldez". Lan handia-goa izateak ez du eragingo gainon-tzeko emakumeen atentzioan:"Emaginok zitologiak egin arren,haurdun dauden emakumeen jarraipenean horrek ez du eragi-nik izango. Horretarako, behardugun egunetan etorriko da bes-te emagin bat egun erdiz. Ibarre-ko gainontzeko anbulatorioetandauden emaginek ere orain artemoduan jarraituko dute lanean".

ITXARON ZERRENDAK ARINDU

Serrano doktorearen esanetan,ginekologia zerbitzuak herritarre-kiko duen konpromisoa da arazoginekologikoren bat duten emaku-meak ahalik eta arinen atenditzea:"Larrialdiren bat izanez gero,larrialdi zerbitzua dago egunero 24orduan; lehentasunez tratatu beha-rreko gaia bada, hamar egunenbarruan emango dira hitzorduak;eta bestelako arazorik izanez gero,hilabete baten buruan ikusiko duginekologoak gaixoa. Horretarako,agendak izan behar ditugu zerbi-tzu hori esan bezala eskaintzekomodukoak. Betiere, gainontzeanzerbitzua kaltetu gabe".Aldaketak aldaketa, ospitaletikgogorarazi dute ginekologia zerbi-tzuan emakumeenganako gertuta-sunak izango duela garrantzia.