Sagardo

Nat

Asociación de Sidra Natural de Gipuzkoa

2 0 0 7 k o e k a i n a

Gipuzkoako Sagardogileen Elkartea

J.A. Gaztañaga

Gipuzkoako Sagardogileen Elkarteko zuzendaria

Aitor Etxeandia

Nekazal Ingeniero Teknikoa

Laburrak

Breves

Calidad

en el sector alimentario¿Sabemos de qué estamos hablando?

Cursillos

para difundirEl conocimiento de la sidra

| |

S a g a r d o

N a t

0 1

e k a i n a 2 0 0 7 j u n i o

G i p u z k o a k o S a g a r d o g i l e e n E l k a r t e a

A s o c i a c i ó n d e S i d r a N a t u r a l d e G i p u z k o a

| |

S a g a r d o

N a t

0 1

j u n i o 2 0 0 7 e k a i n a

G i p u z k o a k o S a g a r d o g i l e e n E l k a r t e a

A s o c i a c i ó n d e S i d r a N a t u r a l d e G i p u z k o a

Txotx denboraldia amaitu berritan, zein dazure balantzea?

Denboraldia ondo joan den arren, astean zehar jende gutxiago ibili dela nabarmendu behar da.Hau agian, jendearen ohitura aldaketa dela eta,alkoholemiak direla, gida baimenaren puntu ken-tzeak direla eta izan liteke. Egia esan, asteburutanoso ondo lan egin dela ere esan behar da.Orokorrean beraz, jende ugari bildu du txotxgaraiak, baina joera aldaketa batekin, asteburuaktope, eta asteguna berriz, baxuago.Produktuaridagokionez, aurtengo sagardoak, orain bi urtekoa-ren antzeko maila izango luke, honek noski, loturazuzena dauka bertako sagarraren uzta onarekin.

Sagardogileen iritziz zein neurri hartu behardira txotx garaiko gertaera txarrenak zuzen-tzeko?

Txotx garaiko masifikazioak aste buruetan sortudituen arazoei jarraiki, esan genezake sagardote-gietan bederen jendearen jarrera urtetik urterahobea dela. Sagardogileek hartu behar dugunlana sagardotegi barruan dago, gure produktuaribehar den balioa ematen, eta sagardoaren dasta-ketan hezitzen, gure ateetatik kanpora gertatzendiren gertaeren erantzule gizarte osoak beharluke, dagoen heziketa falta (batzuen aldetik) osonabarmena delako. Denen elkarlanarekin konpon-du beharreko arazoa da hau, eta noski sagardogi-leak badu zeresanik, baina baita beste gizarte arlobatzuek ere: hostalariek, udalek, etab.

Esan al daiteke, garai berri bat datorrelasagardo naturalentzat?

Garai berria bertako sagarraren eta lehengaiarenarazoa saihesten denean iritsiko da. Etorkizunaikuspegi horretatik hartu beharko litzateke.Produktuak behar bezalako etorkizuna izan dezan,lehengaiak ez du arazorik suposatu behar. Gauregun, bertako sagarrak ez duela behar adinakouztarik ematen da gertatzen dena, eta gainera,urte batzuetan oso uzta eskasa ematen duela.Sagarra izango da sagardogilearen erronkarik zai-lenetarikoa.

Zein dira erronka nagusienak sagardogile-entzat?

Aurreko galderan erantzundakoaren arian, erronkanagusiak honako hauek izango lirateke sektorea-rentzat: lehengaia edo bertako sagarra, produk-

J.A. Gaztañaga

JOXE ANJEL GAZTAÑAGAGipuzkoako SagardogileenElkarteko zuzendaria

batik bat sagardogileari lana erraztuko dion metodoa,eta sagardoari kalitatea gehituko diona. Honela,azken urte hauetan, edozein sagardotegietan ikuslitezke prentsa neumatikoak, botilaratze planta ikara-garriak, inoxidablezko upelak, hotz sistemak, etab.Honek, sagardogileari lana errazteaz gain, produktua-ri ere bere kalitatea hobetzen lagundu dio. Hala ere,oraindik ere lan handia egin behar da bai lehengaia-ren eta baita produktuaren kalitatearen inguruan.

Lau urte egin dituzu Gipuzkoako Sagardogileenzuzendaritzan. Aurten erreleboa iritsiko da. Zeinda zure balantzea?

Balorazioa oso ona da. Ordu asko inbertitu dira baiElkarteko proietuak aurrera ateratzeko eta baitaElkartezgaindiko proiektuak ere aurrera ateratzeko.Ordu guzti hauek bere saria izan dute aurrerago aipa-tuko ditudan lorpenetan. Hori baino lehen ordea,benetan eskertu nahiko nuke lau urte luze hauetanasko lagundu nauten juntakideei, haiek gabe, egungure elkarteak duen errealitatea ez bait litzateke posi-ble izango. Egia esan, babes handia jaso dut juntakie-engandik eta eskertzekoa da hauek egin duten lanaeta sartu dituzten ordu mordoa. Hau aipatuta, elkarriz-keta lau urte hauetan abian jarri diren proiektuengarrantzitsuenen berri emanez bukatu nahiko nuke:lehenik eta behin, sektorearentzako oso garrantzitsuaizan den eta izango den Plan Sektoriala martxan jar-tzea, naiz eta ez den Elkartearen lan soila izan, elkar-tekide askok lan egin dute hau habian jartzeko.Bigarrenik, Hernaniko SagardoGunea, oraindik ereproiektua den arren, Elkarteak babes osoa eman diozentru honi, eta lan handia suposatu du ere elkarteki-de batzurentzat. Hirugarren proiektu garrantzitsubezala, produktuaren dibulgazioa izan da, estatu mai-lako feriatan partehartzearekin batera. Hala ere,Elkartearentzako azken urteetako lorpenik garrantzi-tsuena egoitza berria erostearena izan da. OrainElkartekideek eta bertara gerturatzen den edonork,elkartzeko leku bat dauka.

e l k a r r i z k e t

tuaren kalitatea eta prezioa. Lehengaiaren inguruanaurretik esandakoa errepikatuko nuke, garrantzia han-dia eman behar zaio lehengaiari, sagarra baita sagar-doaren funtsa. Kalitateari dagokionez, sagardoarenkalitate maila eta normalizazio maila hobetzeko lane-tan gabiltza. Erronka honek produktuari bestelakobalorazio bat emateko ardatza behar du izan, kalita-tezko produktua. Azken ardatza, prezioarena izangolitzateke, aurrekoekin estu-estu lotuta, eta kalitatemailak eta bertako sagarraren bultzakadak produk-tuan eragin positiboa izango luke eta honek noski pre-zioan izango luke islada. Sagardoa oso produktu mer-kea izaki, ezin ditu beste produktu garestiago batzukeman ditzazkeen aurrerapausuak eman, lehengaiagehiago baloratzeko kasuan adibidez, ez duelakomarjin handiarekin jokatzen.

Noiz izango dugu sagardoaren kalitatezkomarka edo antzeko zerbait?

2005ean abian jarri zen sagardoaren Plan Sektorialaoraindik ere hasierako pausuetan dago. Aurten jarridira lehenengo proietuak martxan, besteak beste,bertako sagarraren egoeraren balorazioa, upeltegienegoera baloratzea eta merkatu azterketa bat egitea.Azken honek komertzializazio alorra ukitzen duen hei-nean, kalitatezko marka baten sorrera bultzatuko du.Oraindik ere 2007. urtea oso goiz da marka bat aipa-tzeko. Agian, 2008ak ekarriko ditu arlo honetakolehenengo pausoak.

Horretarako zein izango dira funtsezko zutabeak?

Funtsezko zutabeak, lehen aipatu bezala, lehengaiaedo bertako sagarra, upeltegiaren egokitzea eta pro-duktuaren komertzializazioa dira. Bertako sagarrareninguruan, egungo sagastien diagnostiko bat egingoda, arazoak baloratu, homologatu, sagasti eredu batdiseinatu eta honekin batera sagasti esperimentalakbultzatu. Guzti hau, nekazal munduari bultzada emate-ra bideratua egongo da. Upeltegien inguruan esanliteke ere, balorazio bat egin behar dela, homologaziosistema bat ezarri eta upeltegiek dituzten arazoeiaurre hartu, formakuntza eta teknologia berrien uztar-tzearekin batera. Azkenik, komertzializazioaren zuta-beak, merkatuaren azterketa, produktuaren arauketa,Kontseilu Erregulatzaile baten sorrera, marka batensorrera eta marketing plan estrategiko bat izangolituzke bere baitan.

Tradizioa eta modernitatea bateraezinak aldira Euskal Herriko sagardo naturalarentzat?

Tradizioa eta modernitatea ez daude borrokatuak,sagardoa gure produktu tradizionalenetakoa izanik,modernizatze mailari ere eutsi dio. Bertako sagardo-gintzan teknologia aurreratuenak erabiltzen direnarren, metodo tradizionalei egokitutako teknikak dira,

“Sagardoaren kalitatea hobetzea eta ondokomertzializatzea funtsezko bi erronka dira”

au urte daramatza Joxe Anjel Gaztañagak Gipuzkoako SagardogileenElekartearen zuzendaritzan. Aurten erreleboa iritsiko zaio. Beraz, uneegokia da urteotako balantzea egiteko eta sagardo sektorearen egoeraeta funtsezko erronkak ezagutzeko.

Juntakideetako batzuk

| |

S a g a r d o

N a t

0 1

j u n i o 2 0 0 7 e k a i n a

G i p u z k o a k o S a g a r d o g i l e e n E l k a r t e a

A s o c i a c i ó n d e S i d r a N a t u r a l d e G i p u z k o a

| |

S a g a r d o

N a t

0 1

e k a i n a 2 0 0 7 j u n i o

G i p u z k o a k o S a g a r d o g i l e e n E l k a r t e a

A s o c i a c i ó n d e S i d r a N a t u r a l d e G i p u z k o a

Inausketa, ongarriaren lehen ematea eta lehenengotratamendu prebentiboak burutu egin dira jada. Orainloraldia ere atzean geratu da eta urteko nitrogenoekarpenaren beste erdia –lehenengoa loraldia bainolehen egiten da- botatzeko unea iritsi da. Une honetanindar asko behar du arbolak eta nitrogenoa faltadenean fruitu asko lurrera erortzen dira. Baina, kontuz,beranduegi, abuztuan adibidez, edo nitrogeno gehiegibotatzen bada, kaltegarria izan daiteke sagardoarentzateta kontutan hartu behar da klima honetan osagai horiedonon aurkitzen dela, besteak beste simaurreanadibidez. Nitrogeno gehiegi botatzeak mota guztietakoaldaketak eragiten ditu sagardoan.Lur-analisia egitea ere komenigarria da, lau urteanbehin esaterako, eta baita fruituen potentzialaezagutzea. Fruitu gutxi dagoenean zuhaitzetan ez dahainbeste nitrogeno bota behar, egurretara joangobaita eta ez fruituetara. Eta kontuz ere txankro arazoaduten sagastietan, nitrogenaren ematea gutxitzea osogarrantzitsua baita.Sagarrak jasotzeko garaian heldutasun maila kontutanhartu beharko da eta horretarako analisi bat egindaiteke, oso azkarra eta arrunta dena. Horrez gain,belarra moztu egin behar da (urtean hiru aldizgutxienez komeni da). Belarra moztuta berakongarritzen baitu lurra.

Sagastiak

hobeto zaindu behar dira

e l k a r r i z k e t

SAGARRONDOENARAZOAK

Udaberrian zenbait arazo aurki daitezke sagarrondoe-tan, besteak beste, txankroa, monilia, zorriak, sagarharra (carpocapasa) eta azken urteotan fitoplasmabat ( virosis de la proliferación edo escoba de brujas)zuhaitz gazteetan. Beraz, tratamendu batzuk gauzatubehar dira. Sagar jasoaldia bukatuta, negua hasibaino lehen, alegia, txankro eta moniliaren aurkakobrea botatzen da eta baita negu bukaeran ere.Horrekin, arboletan ateratzen diren onddoak erretzendira. Badaude kobre ekologikoa (caldo bordelesa) etaez ekologikoa (kobre hidroxidoa).Loraldia pasa ondoren, zenbait tratamendu fitosanita-rioekin hasi behar da, esaterako, zorrien aurka, arbolagazteetan, eta gehienbat, sagar harraren kontra. Gauregun sagar harra da arazo nagusietako bat. Horriaurre egiteko, feromona tranpak jartzen dira har-txime-letak noiz azaltzen diren jakiteko. Horrela jakingo dugutratamendua egiteko une egokiena noiz den. Sagarharrak gero eta gehiago aurkitzen dira sagastietan etaizurri arriskua egongo da erremediorik ez bada jartzen.Azken urteotan, pixkanaka bada ere, bere kopuruaigotzen ari da eta erremediorik jartzen ez bada, harra-ren presentzia gero eta handiago izango da, horrekdakartzan kalteekin. Badirudi, gehienbat udaran paira-tzen dela arazo hau, baina irailean ere aurki daiteke,batez ere klima bero eta lehorra suertatzen bada.Intsektu honen eragina ezagutzeko azken urteotanazterketa bat burutu da eta emaitzak oso esangura-tsuak izan dira. Adibidez, 2000. urtean, tratamendurikgabeko sagastietan, sagarren %8ak zeukan harra.2006. urtean aldiz, sagastien fruituetatik %40a kalte-tu zela jakin dugu. Bestalde, tranpekin (feromonak)tratatutako sagastietan, 2006. urtean sagarren %4abakarrik kaltetatu zen. Diferentzia nabarmena da.Galdutako fruituen portzentaia jeistea lortzen badugu,bertako sagar askoz gehiago izango dugu eta, aregehiago, sagastiak ondo antolatzen baditugu.Errentagarritasuna argi eta garbi igoko dela uste dut”,dio fruituen aholkulariak.Denok dakigu harraren presentziagatik sagarrak askozaurrerago erortzen direla lurrera. Neurri eraginkorrekinsagarraren ekoizpen handiagoa lortuko da eta hori,sagardogileen helburu estrategikoetako bat da.Neurri guzti hauek aurrera eramatea beharrezkoa dasagastiak egoera onenean mantentzeko eta hori, gauregun, bertako lurretan ikusten diren sagastietakoerrealitatea oso bestelakoa da, kasu askotan behin-tzat. Sagasti anitz erdi utzita daude edo gutxienez ezdaude ondo zainduta. Hau da, garai bakoitzari dagoz-kion lanak egin gabe egon ohi dira eta sagarrondo etasagarrek gaitz asko izaten dituzte, azken finean, egoe-ra txarrean mantentzen dira. Horren ondorioz, sagarekoizpen gutxiago lortzen da urtero eta horrek, kanpo-ko sagar gehiago ekartzea behartzen du.Sagardo sagarraren arloan profesionalen falta sufri-tzen da. Gure baserrietan, kasu askotan gutxienez,sagastiak ez dira baserritarraren lehentasuna etaberaz, ez daude lursail onenetan eta ez dute beharbezalako zainketa izaten. Gaur egun, sagastiak base-rriko ekonomiaren osagai bat besterik ez dira.

daberrian erabat murgildutagaude eta urte sasoi honetanarazo fitosanitario gehienakazaltzen dira gure sagastietan. Unegarrantzitsua da, are gehiago,sagarrondo bakoitzean fruitu kopuruaere erabakitzen delako. Beraz,sagastiak bisitatzea eta kontrolakegitea komeni da, iraila eta urrianlortuko dugun ekoizpen kalitateahobetzeko. Aitor Etxeandiak, NekazalIngeniero Teknikoak, zenbait aholkueskeintzen dizkigu.

Aitor Etxeandia

NEKAZALINGENIEROTEKNIKOA