Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
4Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
ΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ

ΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ

Ratings: (0)|Views: 64 |Likes:
Published by nikos
Eνα ενδιαφερον δοκιμιο και για αλλες πνευματικες ασκησεις
Eνα ενδιαφερον δοκιμιο και για αλλες πνευματικες ασκησεις

More info:

Published by: nikos on Jul 23, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/17/2010

pdf

text

original

 
ΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ
(Δοκίμια)
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΓιώργου Βαμβαλί]
ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ
ΒΕΡΝΕΡ ΧΟΦΜΑΝ
Εξαθλίωση
Από μια ερευνα τϊ|ς εφημερίδας του Ντόρτμουντ «Βεστφαλική Επιθεώρηση» για το πώς φαντάζονται σημερινοί μαθητές τη ζωή τους στο 27ο έτος της ηλικίας τους:Τα κορίτσια επιθυμουσαν εκτός από λίγες εξαιρέσεις να είναι «νοικοκυρές καΐ μητέρες», εναςδεκατετράχρονος νεαρός ήθελε «σε πρώτη γραμμή να αγοράσει ενα ΒΜW 2800 CS» καΐ μιαεννιάχρονη κοπέλα ήλπιζε να εχει τότε στίς διαταγές της ενα μάγειρο για αυτή και τα έξη σκυλιά της: «θα μαγειρεύει για τα σκυλιά μεζεδάκια γαρνιρισμένα με μαϊντανό καΐ για μένα θαψήνει μπριτζόλες με μανιτάρια.»'(Κατα το περιοδικό «Der Spiegel» τευχος 20, 1973, σελ. 67.)Γ. Β.
 Ή λεγόμενη θεωρία της εξαθλίωσης του Μαρξ εχει κατά κυριολεκτικάχαρακτηριστικό τρόπο προσκρούσει σε οπαδούς κα αντίπαλους του μαρξισμού σεεκείνη την παρεξήγηση, στην οποία υπόκειται σήμερα οχι μόνο ή θεωρία του Μαρξ,αλλά και τα αντικείμενα του στο μεταξύ παγκόσμιου αγώνα των ιδεών. Από το έναμέρος επικρατεί ή παρεξήγηση εξαιτίας ελλιπούς γνώσης. Εδώ ή εξαθλίωσηερμηνεύεται σα γενική και άμεση μισθολογική εξα-θλίωση' καί ή θριαμβευτικήκραυγή, οτι μια τέτοια δεν μπορεί να αποδειχτεί πια κάτω από τους ορους της«κοινωνίας της ευημερίας», συνοδεύεται από την κρυφή απαίτηση να πεταχτεί μαζί με τη θεωρία της εξαθλίωσης στον κάλαθο των αχρήστων καΐ ή θεωρία τουκαπιταλισμού, της «εκμετάλλευσης» καί της «υπεραξίας». Από το άλλο μέρος οί ορ-κισμένοι οπαδοί μιας στο μεταξύ σταθεροποιημένης μαρξιστικής θεωρητικήςπαράδοσης εχουν στην κατοχή τους την παραδομένη διδασκαλία πού τηνακολουθούν κατά γράμμα" καί για τη διατήρηση δογμάτων άμαρτάνουν απέναντι στοπνεύμα του Μαρξ, στον οποΐο ή ουσία του πράγματος προηγόταν πάντα από τηδήλωση, καΐ απέναντι στο δικό τους δηλωμένο διαλεκτικό αξίωμα, σύμφωνα με τοοποΐο τα κοινωνικά φαινόμενα πρέπει να παρατηρούνται κάτω από τις ιστορικάορισμένες καί μεταβαλλόμενες συνθήκες τους. Ό φόβος από το «ρεβιζιονισμό»οδηγεί στο δογματισμό. Ανάμεσα τους υπάρχει βέβαια αυτό πού θεωρείται επιβεβλημένο τώρα καί από πολλούς μαρξιστές: ή κριτική καί αμερόληπτηεπανεξέταση της κληρονομιάς του Μαρξ πάνω στή νέα πραγματικότητα.
Α Ό ρόλος της θεωρίας της εξαθλίωσης στο σύστημα του Μαρξ
Μια τέτοια εξέταση θα πρέπει να αναφερθεί αρχικά στο ποια σημασία, ποια αξίααποδίδεται πραγματικά στη θεωρία της εξαθλίωσης μέσα στην οικονομική θεωρίατου Μαρξ. Είναι ή θεωρία της εξαθλίωσης απαραίτητο ή περιττό μέρος στη θεωρίατου καπιταλισμού καί των τάσεων του;Για τον Μαρξ ή απειλή μιας αυξανόμενης φτώχειας, πού την Eβλεπε να έγκειται στοεμπορικό οικονομικό σύστημα, εχει μια σπουδαία δεικτική λειτουργία: κάνει άμεσα
 
αισθητή τη βασική σχέση της εκμετάλλευσης σ' αυτούς πού πλήττει. Με την εμπειρίαμιας κατάστασης, πού αδιόρθωτη θα έπρεπε να γίνεται ολο καί πιο ανυπόφορη, τοπρολεταριάτο συνειδητοποιεί μια αντικειμενική συνθήκη πού βρίσκεται βαθύτερα"από το βίωμα της κατάστασης προχωρεί στην ταξική συνε,ί-δ η σ η καί στην ταξικήενέργεια. Στή ν τάση για εξαθλίωση μετατρέπεται δηλαδή κατά τον Μαρξ ή βασικήσχέση της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης σε συνειδητοποίηση της καλεσμένης γιαιστορική πράξη τάξης.Άπ' αυτό προκύπτει:
1.
Ή βασική σχέση της εκμετάλλευσης γίνεται βέβαια, κατά τον Μαρξ, στη· μορφήτης εξαθλίωσης χειροπιαστή από τους ιστορικούς φορείς" αλλά αυτή ή συνθήκη θα υπήρχε προφανώς ακόμη και αν — προσωρινά ή διαρκώς, για μερικές χώρες ή γιαδλες μαζί — δεν υπήρχε εξαθλίωση. Ή ουσιαστική κατάσταση της καπιταλιστικήςκοινωνίας συνεχίζει, κατά τον Μαρξ, να υπάρχει, ακόμη καί οταν οι λεπτομέρειες ήοί ξεχωριστές τάσεις της θα μεταβάλλονταν. Μόνο με τη θεωρία της εξαθλίωσης δεθα μπορούσε δηλαδή κατά κανέναν τρόπο να απορριφθεί ή μαρξική θεωρία για τονκαπιταλισμό. Ή επικρατούσα άποψη για το τέλος της εξαθλίωσης είναι τόσοδιαδομένη, επειδή φαίνεται πώς μαρτυρά ενάντια στη συνέχιση ενός συστήματος, τοόποιο δεν ερμηνεύεται παρά μόνο άπο τη θέση της ηθικής καΐ το οποίο θεωρείται πώςανήκει πια στα περασμένα, άφοϋ εχει εξαλειφθεί αυτό πού το εκανε ανήθικο.
2
. Οί εργαζόμενοι οφείλουν κατά τον Μαρξ να οδηγηθοΰν άπο το βίωμα τηςκατάστασης της αθλιότητας τους σε επίγνωση της ταξικής τους κατάστασης. "Ετσι ήανάπτυξη μιας πραγματικά ταξικής συνείδησης είναι μεσολαβητική διαδικασία. Ήεξαθλίωση είναι μ ι ά άπο τις μεσολαβήσεις, οχι οπωσδήποτε ή μοναδική. Διόρασηστην ταξική κατάσταση — πού προφανώς είναι κάτι παραπάνω άπο το άμεσο βίωματης κατάστασης των ατόμων — μπορεί να αποκτηθεί καΐ με άλλον τρόπο, οχι μόνομε προσωπικές εμπειρίες ή με παρατήρηση των φαινομένων της εξαθλίωσης στηνκοινωνία. Καΐ πράγματι: "Οταν τον τελευταίο καιρο μέλη ακριβώς των ανώτερωνκοινωνικών στρωμάτων, καΐ ιδιαίτερα της ίντελλιγκέντσιας, ξεφεύγουν ολοένα άποτην κοινωνική τους σφαίρα καΐ κάνουν δικό τους το ζήτημα των εργαζόμενων, αύτογίνεται σίγουρα οχι μόνο εξαιτίας της διόρασής τους στίς συνθήκες ζωής των μαζών,αλλά κυρίως άπο κατ' αρχήν κοινωνικούς υπολογισμούς. Ή τάση για εξαθλίωση, πού απέδωσε ο Μαρξ στο οίκονομικο σύστημα της εποχήςτου, δεν είναι δηλαδή ουτε συστατική για τη σχέση του κεφαλαίου, ουτεαναγκαστικό, απαραίτητο στοιχείο της μαρξιστικής θεωρίας για την προλεταρικήταξική δράση. Στήν τάση για εξαθλίωση δείχνει βέβαια το σύστημα ολοφάνερα τηναντίφαση πού αναγνώρισε ο Μαρξ ανάμεσα στίς ανθρώπινες δυνατότητες, τις οποΐ-εςανοίγει ή εξέλιξη των παραγωγικών δυνάμεων, καΐ στίς κοινωνικές μορφές τηςαξιοποίησης τους, οι οποΐες αποκλείουν τη μάζα των παραγωγών ακριβώς άπ' αυτέςτις δυνατότητες. 'Αλλά προφανώς αυτή ή αντίφαση μπορεί να παρατηρηθεί καΐ εκεί πού δεν μπορεί να αποδειχτεί πώς υπάρχει τάση για οίκονομική εξαθλίωση.
Β Το περιεχόμενο της θεωρίας της εξαθλίωσης του Μαρξ
"Αν παρατηρήσουμε πώς ο Μαρξ, ο οποΐος μπόρεσε να στηριχτεί σε μια τεράστιαβιβλιογραφία για την εξαθλίωση της εποχής του, είδε τις συνθήκες καΐ τιςμελλοντικές προοπτικές των εργαζόμενων, φαίνεται οτι: Από την αρχή ο Μαρξκαταλήγει πέρα από την απλή αποψη της καθαρής μ ι σθολογικής εξαθλίωσης" ήδιαδικασία της εξαθλίωσης του εργαζόμενου λάου είναι γι' αυτόν πλατύτερηςκοινωνικής φύσης.
 
Ι Ή εξαθλίωση σαν προλεταρικοποίηση
Παρατηρημένη από ιστορική άποψη «εξαθλίωση» σημαίνει αρχικά οτι οί συνθήκεςζωής του προλεταριάτου, ή υποταγή των εργαζόμενων κάτω από τίς συνθήκες καΐ τίςμεταβολές της αξιοποίησης του κεφαλαίου, γίνονται χαρακτηριστικές για εναδιαρκώς αυξανόμενο μέρος του πληθυσμού καί τελικά γενική τύχη των μαζών.«Θεωρία της εξαθλίωσης» σημαίνει εδώ: θεωρία της ιστορικής διαμόρφωσης προ-λεταρικών συνθηκών αθλιότητας σα συνοδευτικό φαινόμενο της γενικήςκαπιταλιστικής διαμόρφωσης της κοινωνίας.Σέ αυτή την εννο'ια πρέπει να εννοήσουμε αυτο πού εγραψε ο Μαρξ το 1847 στογαλλικά γραμμένο καί ενάντια στον Προυντόν απευθυνόμενο σύγγραμμα «Ήαθλιότητα της φιλοσοφίας» : «Από μέρα σε μέρα (...) γίνεται φανερότερο οτι οί συνθήκες παραγωγής, στίς οποΐες κινείται ή μπουρ-ζουαζία, δεν εχουν ενιαίο, απλόχαρακτήρα, αλλά διφορούμενο* στίς ίδιες συνθήκες, πού παράγεται ο πλούτος,παράγεται καί ή αθλιότητα" στίς ίδιες συνθήκες, πού λαμβάνει χώρα ή εξέλιξη τωνπαραγωγικών δυνάμεων, αναπτύσσεται μια καταπιεστική δύναμη" αυτές οί συνθήκεςπαράγουν μόνο τον ά σ τ ι κ ό π λ ο υ τ ο, δηλαδή τον πλοΰτο της μπουρζουαζίας,κάτω από διαρκή καταστροφή του πλούτου ξεχωριστών μελών αυτής της τάξης καΐ κάτω άπο τη δημιουργία ένος διαρκώς αυξανόμενου προλεταριάτου.»1Στήν ϊδια ίννοια γράφει ο Μαρξ στο προσχέδιο τουGRUNDRISSE DER KRITIK DER POLITISCHEN OEKONOMIC (Σύνοψη της κριτικης της πολιτικήςοίκονομίας, 1857/1858, πρωτοδημοσιεύτηκε στη Μόσχα το 1939/1941) για τηναλλοτριωμένη άπο τα παραγωγικά της μέσα ανθρώπινη εργασία, οτι είναι «[...] ήαπόλυτη φτώχεια: ή φτώχεια, οχι σαν Ελλειψη, αλλά σαν ολοκληρωτικοςάποκλεισμος του αντικειμενικου πλούτου»*, σαν «απόλυτος διαχωρισμος ανάμεσαστην ιδιοκτησία καΐ την εργασία, ανάμεσα στη ζωντανή εργατική δύναμη καΐ τιςσυνθήκες της πραγματοποίησης της».* «Εδώ φαίνεται , πόσο προοδευτικάεπεκτείνεται ο άντικειμενικος κόσμος του πλούτου με την εργασία σαν ξένη δύναμηαπέναντι του καΐ παίρνει ολο καΐ πιο ολοκληρωμένη υπόσταση, ώστε σε σχέση προςτις παραγμένες αξίες ή τους πραγματικούς ορους της δημιουργίας της αξίας ή πενιχρή ΰποκειμενικότητα της ζωντανής εργατικής δύναμης αποτελεί ολο καΐ πιο χτυπητήαντίθεση.»* «Μόνο στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής ή φτώχεια φαίνεται σαναποτέλεσμα της ιδιας της εργασίας, της εξέλιξης της παραγωγικής δύναμης τηςεργασίας.»*"Ετσι «εξαθλίωση» δε σημαίνει ήδη εξαθλίωση μέσα στο σύστημα, αλλά δημιουργίατου ϊδιου του συστήματος, μέσα στο οποϊο διαδραματίζεται ή τύχη τουπρολεταριάτου.
II Μισθολογική εξαθλίωση
"Ενα βήμα παραπέρα προχωρεί ή θεωρία για την αυξανόμενη πίεση πάνω στονέργατικο μισθό. Σέ αυτή αναζητείται ακόμη μέχρι σήμερα το κύριο περιεχόμενο τηςθεωρίας της εξαθλίωσης του Μαρξ. Καΐ ομως εδώ ακριβώς πρέπει να κάνουμεμεγάλη διάκριση ανάμεσα στην αποψη του πρώιμου καΐ του οψιμου Μαρξ. Ό Μαρξκατάληξε στη θεωρία του της υπεραξίας για πρώτη φορά κατά τη δεκαετία τουπενήντα του 19ου αιώνα" καΐ άπ' αυτό δεν μπορουσε να μείνει άθικτη ή άποψη γιατον εργατικό μισθό.Το κομμουνιστικό κίνημα κουβαλάει μέχρι σήμερα στο μόνιμο περιεχόμενο τουκομματικού μαρξισμου του τη θεωρία για την «απόλυτη» καΐ τη «σχετική»

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->