Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
9Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
ALIMLAMA ARAŞTIRMALARI ve KÜLTÜREL ÇALIŞMALAR GELENEĞİNİN KATKISI

ALIMLAMA ARAŞTIRMALARI ve KÜLTÜREL ÇALIŞMALAR GELENEĞİNİN KATKISI

Ratings: (0)|Views: 318 |Likes:
Published by kronikasistan

More info:

Published by: kronikasistan on Aug 01, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/19/2013

pdf

text

original

 
 
  
stanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Yıl:6 Sayı:11 Bahar 2007/2 s.119-131
 
ALIMLAMA ARA
Ş
TIRMALARI VE KÜLTÜRELÇALI
Ş
MALAR GELENE
Ğ
N
N KATKISI
Oya
Ş
AKI AYDIN
 
ÖZET
 
  
leti
 ş
im alanında izleyici odaklı ara
 ş
tırmalar arasında “alımlama” çalı
 ş
maları önemli bir yer kaplamaktadır.
  
 zleyicinin aktif bir süreç içinde oldu
 ğ 
unu öngören ara
 ş
tırmacılar, bu izleyicilerintelevizyonu kendi ihtiyaçları ve istekleri do
 ğ 
rultusunda kullandıklarını dü
 ş
ünmektedirler. Kültürelçalı
 ş
malar gelene
 ğ 
i etrafındaki ara
 ş
tırmacılar ise, izleyicinin televizyon mesajlarını farklı
 ş
ekillerde yorumlayabilecekleri
 ş
üncesinden hareketle çe
 ş
itli ara
 ş
tırmalar yapmı
 ş
lardır. Bu noktadan hareketle,medya mesajları birer metin olarak de
 ğ 
erlendirilir ve izleyicinin farklı okumalar yapabilece
 ğ 
i dü
 ş
ünülür.Örne
 ğ 
in Stuart Hall’un modelinde, anlamlı bir söylem olan televizyon metni, bir de
 ğ 
i
 ş
toku
 ş
sürecininsonunda gerçekle
 ş
ir. Mesajın tartı
 ş
malı biçimi, ileti
 ş
imsel de
 ğ 
i
 ş
toku
 ş
ta, görece özerk olmasa daayrıcalıklı bir yere sahiptir. Kodlama ve kodaçımlama dakikaları belirli zamanlardır. Bu ön bilgiler ı
 ş
ı
 ğ 
ında bu çalı
 ş
ma kapsamında, izleyicinin sorunsalla
 ş
tırıldı
 ğ 
ı ileti
 ş
im çalı
 ş
maları incelenecektir.Özellikle de alımlama (reception) çalı
 ş
maları olarak adlandırılan çalı
 ş
malar ve Kültürel Çalı
 ş
malar ekolünün katkıları ara
 ş
tırılacaktır. Anahtar Kelimeler 
: Alımlama,
  
 zleyici, Kodaçımlama, Kültürel Çalı
 ş
 malar.
RECEPTION STUDIES AND THE CONTRIBUTION OF
CULTURALSTUDIES
TRADITION
ABSTRACT
 
Reception studies occupy a huge place within audience-centered studies. Researchers who consideraudiences as active elements of the communication process, try to introduce the forms of activespectator-ship. They also suggest that active audiences use these television messages for their own good.Researchers from
Cultural Studies
tradition, carried out their studies with the thought of possible differentincoding and decoding of media messages. The aim of these studies is to comprehend the unknownspectator. Media messages are considered to be texts and audiences are able to read these texts indifferent ways. For example when we look at Stuart Hall’s model, television text appears only after anexchange process. The polemical form of this message has a privileged place in this communicativeexchange. The moments of coding and decoding are said to be specific times. In the light of thisinformation, within this article we will be analysing audience reception in communication studies.
Keywords:
Reception, Audience, Decoding, Cultural Studies.
 
 Ara
 ş
tırma Görevlisi,
  
stanbul Ticaret Üniversitesi,
  
leti
 ş
im Fakültesi, Medya ve
  
leti
 ş
im Sistemleri Bölümü, Üsküdar-
  
STANBUL.
 
 Oya
Ş 
 AKI AYDIN 
 
120
1. G
R
Ş
 
Dominique Pasquier, alımlama çalı
ş
malarının (
reception studies
) farklı ara
ş
tırmageleneklerinin iç içe geçti
ğ
i ve kayna
ş
ğ
ı bir alan oldu
ğ
unu ifade etmektedir. Bualanda, içerik ve izleyiciler üzerine çalı
ş
maların ikiye bölünmesi söz konusudur.Alımlama çalı
ş
maları açısından özellikle üç gelene
ğ
in bir araya geldi
ğ
i söylenebilir.Birincisi edebiyat çalı
ş
malarıdır. Metin ve okuma kavramlarının çıkı
ş
noktası daburada yatmaktadır. Edebi eserin anlamı okuyucuların deneyimleriyle
ş
ekillenir vedolayısıyla ki
ş
iden ki
ş
iye de
ğ
i
ş
ebilir. Kültürel Çalı
ş
malar Gelene
ğ
i’nin alımlamaçalı
ş
malarına katkısı ise, bir metnin kodlanmı
ş
oldu
ğ
unu ve de
ğ
i
ş
ik kodaçımlarınınmevcut oldu
ğ
unu önermesi noktasında ortaya çıkar. Birmingham’da ara
ş
tırmalaryürüten akademisyenler kitle ileti
ş
im çalı
ş
malarına yapısalcılı
ğ
ı tanı
ş
tırmı
ş
lardır.Ayrıca Roland Barthes’in semiyolojisiyle birlikte mesajların yapısına yerle
ş
tirilenegemen ideoloji anlayı
ş
ını da benimsemi
ş
lerdir. Ve son olarak da “
Kullanımlar ve Doyumlar 
” yakla
ş
ımı, alımlama çalı
ş
maları etkileyen bir gelenek olmu
ş
tur. Buradada, medya mesajlarını kendi yararına, kendisi için kullanan aktif izleyici dü
ş
üncesihakimdir (Pasquier,1997) .Bu çalı
ş
malar farklı ara
ş
tırma geleneklerinden beslenmekle birlikte, ileti
ş
imara
ş
tırmaları açısından ba
ş
ka bir ayrıcalı
ğ
ı daha ta
ş
ımaktadırlar. Bilinmeyenizleyiciyi, bilinir kılmak. 1960’lardan bu yana kitle haberle
ş
mesinin ve özellikletelevizyon yayıncılı
ğ
ının tanımlanmayan, belirsiz ve isimsiz bir
kitleye
yayın yaptı
ğ
ı
ş
ünülürse, kitlenin, belli bir programın
izleyicisine
dönü
ş
türülmesi birçok açıdanfaydalar ta
ş
ımaktadır. Elbette, faydadan kasıt, hedefkitle mantı
ğ
ıyla, reklamverenlerin ya da dizi senaristlerinin i
ş
inin kolayla
ş
tırılması de
ğ
ildir. Popüler kültürürünlerinin nasıl ve kimler tarafından tüketildi
ğ
inin bilinmesi ve bu izleyicilerinsadece izlemekle kalmayıp, ele
ş
tirel yorumlamalara giri
ş
tiklerinin ortaya çıkması,popüler kültüre ili
ş
kin a
ş
ırı karamsar bakı
ş
açılarını de
ğ
i
ş
tirmi
ş
tir. Belki de, IenAng’in ifade etti
ğ
i gibi, medya alanında daha tutarlı çalı
ş
malar yapabilmek için sıksık sözünü etti
ğ
imiz izleyicilerin, homojen bir bütün oldu
ğ
u
ş
üncesindenvazgeçip, “izleyicinin sonsuz sayıda deneyim ve pratikten olu
ş
an bir evren”oldu
ğ
unu kabul etmek gerekmektedir (Ang, 1996: 17-56).
2.
ZLEY
C
ODAKLI
LET
Ş
M ÇALI
Ş
MALARI
Televizyon izleme sürecinde izleyicinin edilgin bir alıcı oldu
ğ
u
ş
üncesi1960’lardan sonra de
ğ
i
ş
meye ba
ş
lamı
ş
tır.
zleyicilerin kitle ileti
ş
im araçlarını etkinbir
ş
ekilde kullandı
ğ
ını iddia eden ‘
Kullanımlar ve Doyumlar’
yakla
ş
ımı i
ş
levselciperspektiften bakarak izleyicilerin televizyonu neden izledikleri sorusuna cevaparamaktadır. Bu soruya verilen cevapta, izleyicilerin televizyonu bazı ihtiyaçlarınıtatmin etmek yani bir fayda sa
ğ
lamak amacıyla kullandıkları ifade edilmektedir. Buyakla
ş
ımın önde gelen isimlerinden McQuail ve arkada
ş
larının yaptıkları çalı
ş
malarsonucunda televizyonun ‘faal’ izleyicilerinin araç sayesinde kar
ş
ıladıkları ihtiyaçlarıa
ş
a
ğ
ıdaki
ş
ekilde sınıflanmı
ş
tır:1.
 
Oyalanma, kaçı
ş
; günlük hayatın sıkıntılarından uzakla
ş
ma, e
ğ
lenme,
katharsis
sa
ğ
lama.
 
  Alımlama Ara
 ş
tırmaları ve Kültürel Çalı
 ş
malar Gelene
 ğ 
inin Katkısı
1212.
 
Ki
ş
isel ili
ş
kiler yani; televizyon dolayımıyla ba
ş
kalarıyla ili
ş
ki kurmak,yalnızlık duygusunun hafiflemesi.3.
 
Ki
ş
isel kimlik; Program içeri
ğ
iyle izleyicinin kendi ya
ş
amı arasında ba
ğ
 kurması, olası sorunlarla ilgili bilgi edinme ve varolan de
ğ
erlerinpeki
ş
tirilmesi.4.
 
Gözetim altına alma, dünya olaylarından haberdar olma, bilgilenme.(Mutlu, 1999: 81-85).Bernard Berelson, aynı yakla
ş
ımla yaptı
ğ
ı ara
ş
tırmasında, gazetenin kullanımnedenlerini ara
ş
tırmı
ş
tır. Yaptı
ğ
ı ara
ş
tırma sonucunda, Berelson gazete kullanımsebeplerini rasyonel ve rasyonel olamayan kullanımlar olarak iki gruptatoplamaktadır. Rasyonel kullanımlar, gazetenin, kamu i
ş
leri hakkında bilgi edinmeve günlük ya
ş
amı kolayla
ş
tıran bir araç olarak i
ş
lev görmesi, rasyonel olmayankullanımlar, dinlendirici bir araç, sosyal prestij kayna
ğ
ı, sosyal temas sa
ğ
layıcıolarak kullanılmasıdır (Oskay, 1992: 137-156).Bu yakla
ş
ıma yapılan en temel ele
ş
tirilerde, ‘
Kullanımlar ve Doyumlar’
 yakla
ş
ımının etkiler yakla
ş
ımının basitçe ters çevrilmi
ş
bir versiyonu oldu
ğ
u ifadeedilmi
ş
tir. Böyle bir çizgisel modele dayandı
ğ
ı için etki modelinin dü
ş
ğ
ü hataya
ş
erek, her
ş
eye egemen bir izleyici portresi çizmektedir (Oskay, 1992: 155-156).Kullanımlar ve doyumlar yakla
ş
ımıyla çok sayıda ampirik ara
ş
tırma yapan yazarlar,iyimser bir yakla
ş
ımla kitle ileti
ş
im araçlarında yer alan içeri
ğ
in izleyicilertarafından belirlendi
ğ
ini söylemektedirler. Oysa, kitle ileti
ş
im araçlarına bireylerindo
ğ
rudan katılımı birçok ara
ş
tırmacı tarafından olanaksız olarak tanımlanmaktadır(Oskay, 1992).
‘Kullanımlar ve Doyumlar’
yakla
ş
ımının da temelinde yatan entemel dü
ş
ünce, ‘kaçı
ş
’ kavramıdır. Kitle ileti
ş
im ara
ş
tırmalarının önde gelenisimlerinden, Merton ve Lazarsfeld’in bu araçların etkilerine yönelik olarak ortayaattıkları
‘uyu
 ş
turma etkisi’
 
(narcotizing dysfunction)
kavramı, izleyici kitlesinintoplumsal sorunlara tepki vermek ve müdahale etmek yerine, uyu
ş
mu
ş
ve tepkisizolması anlamına gelmektedir. Burada da suç kitle ileti
ş
im araçlarına atılmaktadır.Özellikle Marksist kuramcılar, kitle ileti
ş
im araçlarını insanları kaçı
ş
a yönelterekpasifle
ş
tirdikleri için ele
ş
tirmi
ş
lerdir (Mutlu, 1998: 194).
leti
ş
im çalı
ş
malarında ‘
üçüncü ki
 ş
i
 
etkisi’
olarak ifade edilen hipoteze göre ise,insanlar medya içeriklerinin di
ğ
er ki
ş
ileri kendilerinden daha fazla etkiledi
ğ
i
ş
üncesine sahiptirler. Bunun nedeni ki
ş
inin bu etkinin farkında olmasının, onunetki altında kalmasını engelleyece
ğ
i görü
ş
üdür. Bu hipotez, sansür uygulamalarınınniye desteklendi
ğ
ini açıklamaktadır. Bunun gibi Türkiye açısından bakarsak, AloRTÜK
ş
ikayet hattına her gün binlerce mesajın gelmesini de açıklayabilir. Ki
ş
ilerine
ğ
itim seviyesi arttıkça, di
ğ
erlerinin televizyon içeri
ğ
inden etkilendiklerine yönelikinançları da artmaktadır (Mutlu, 1999: 90). Televizyonun buna benzer etkilerindenbir ba
ş
kası ise, di
ğ
er ileti
ş
im araçlarıyla etkile
ş
ime girmesiyle ortaya çıkan ‘
törelürkü’ (moral panic)
’dir. Belli toplumsal gerilim dönemlerinde, belli bir grup ya dasorun medya tarafından odak haline getirilir, bu da dikkatin onun üzerindetoplanmasına neden olur. Medyanın bu tutumu, hükümet, polis ve mahkemelerin, omeseleye yönelik yeni uygulamalar geli
ş
tirmesine sebep olur (Mutlu, 1999: 90-92).

Activity (9)

You've already reviewed this. Edit your review.
Mehmet Aytekin added this note
Kitle iletişim araçlarının yaygınlaşmasıyla beraber, kültür incelemeleri kaçınılmaz bir biçimde tutucu bakış açısından sıyrılarak, günlük yaşamı da içine alır bir hale gelmiştir. Raymond Williams kültürün gündelik yaşama dair bir alan olduğunu vurgulamıştır. Kültür, bu yaklaşıma göre, hegemonya oluşturma çatışmalarının yaşandığı bir alan olarak ‘kültürel çatışma’alanıdır.
Mehmet Aytekin added this note
Raymond Williams ve Richard Hoggart’ın kültürel geleneğinde örneklendiği gibi ekonomik indirgemeciliğe karşı çıkarlar. Medya, çatışmalı ve karmaşık gerçeklik parçalarını bir araya getirerek ve gerekliyse onları uzlaştırarak bir toplumsal totaliteye dair anlayışın üretilmesine yardımcı olduğu için önemlidir. Kısacası medya çalışmaları insan pratiği konusu içinde yer alır.
Mehmet Aytekin added this note
Kullanımlar ve doyumlar yaklaşımıyla çok sayıda ampirik araştırma yapan yazarlar, iyimser bir yaklaşımla kitle iletişim araçlarında yer alan içeriğin izleyicilertarafından belirlendiğini söylemektedirler. Oysa, kitle iletişim araçlarına bireylerin doğrudan katılımı birçok araştırmacı tarafından olanaksız olarak tanımlanmaktadır.
Mehmet Aytekin added this note
Popüler kültür ürünlerinin nasıl ve kimler tarafından tüketildiğinin bilinmesi ve bu izleyicilerin sadece izlemekle kalmayıp, eleştirel yorumlamalara giriştiklerinin ortaya çıkması,popüler kültüre ilişkin aşırı karamsar bakış açılarını değiştirmiştir.
1 hundred reads
1 thousand reads
Gulsen Ulker liked this
mkaan liked this
zodiy liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->