- InformatieProfessional |

05 / 2008

KNOWLEDGE CAFÉS

Karolien Selhorst

Hoe moedig ik mijn medewerkers aan tot kennis delen? Wat is kennis-management 2.0? Dit is slechts een greep uit de vele vragen die DavidGurteen, oprichter van de Gurteen Knowledge Community én inspiratorvan de wereldwijd georganiseerde ‘knowledge cafés’, dagelijks de revueziet passeren. InformatieProfessional had een exclusief gesprek metdeze inspirerende persoonlijkheid in Londen.

Vijftien jaar geleden begon David Gur-teen (1948) als zelfstandig ‘knowledgeconsultant’. In het begin adviseerde hijvooral bedrijven over het gebruik vanLotus Notes. Gaandeweg ontdekte hij datveel problemen met deze software funda-menteel te maken hadden met mensen enniet met de technologie op zich. Je kuntnog zulke mooie systemen bouwen, maardat betekent nog niet dat niet iedereengeprikkeld is om ze te gebruiken.Met de opkomst van internet, intranet enkennismanagement begon hij zich stilaanmeer te focussen op de mens achter demachine en minder op de technologie. In1999 bouwde hij zijn eigen website, die inde eerste plaats bedoeld was als een leer-tool voor hemzelf, maar ook voor ande-ren. Al snel ontdekte hij dat als je bezoe-kers naar je site wilt trekken, het niet vol-doende is om alleen maar aan zoekmachi-neoptimalisatiete doen. En dus lanceerdehij een nieuwsbrief, de

Gurteen Know-ledge Letter

. Zelf beschouwt Gurteendeze nieuwsbrief, waarvan inmiddelsnummer 93 verschenen is, als een voorlo-per van zijn huidige blog.Ging de

Gurteen Knowledge Letter

in2000 naar een hondertal leden, acht jaarlater is het aantal abonnees gegroeid totmeer dan 15.000 in 154 landen. ‘Dat isde essentie van mijn community,’ ver-klaart Gurteen. ‘Eigenlijk is het meer eennetwerk. De leden hebben contact metmij, maar er is niet noodzakelijkerwijsveel interactie tussen de mensen onder-ling. Om dat proces te stimuleren, heb ikeen Google discussieforum ingericht opmijn website, er is een groep op Facebooken LinkedIn, en mensen kunnen elkaarontmoeten tijdens mijn open “knowledgecafés”.’

Je bent vooral bekend door de ‘know-ledge cafés’, die je organiseert. Hoe ben jeop dat idee gekomen?

‘In september 2002 heb ik voor het eersteen “knowledge café” georganiseerd.Voor die tijd ging ik steevast naar “TheCoffeemachine”, een reeks lezingen ge-organiseerd door de Cass Business Schoolin Londen. Het lastige was steeds weerdat de sprekers er over hun tijd gingen, zehadden massa’s slides, er was geen tijdvoor vragen van de toehoorders, er wasgeen interactie met het publiek, enzo-voort. Het beste gedeelte van de avondbestond uit de gesprekken achteraf.’‘Dat heeft me aangemoedigd om zelf eenreeks evenementen rond kennismanage-ment te organiseren in Londen. Hierbijwilde ik vooral focussen op de gesprek-ken tussen de deelnemers. Ik zei steedstegen de sprekers: “Je hebt vijf minutenvoor je uiteenzetting en je mag géén slidesgebruiken.” De bedoeling was immersdat hun spreektijd beperkt was en dat detoehoorders achteraf zouden discussiërenover het centrale thema, veeleer dan datze overdonderd werden door slides.’

Inmiddels organiseer je deze ‘knowledgecafés’ overal ter wereld?

‘Dat klopt. Ik heb er heel wat in Londengedaan (ongeveer zes per jaar) en gaande-weg wilden ook meer mensen zelf “knowledge cafés” organiseren: in NewYork, in Adelaide, enzovoort. Toen ik alsconsultant meer begon te reizen, deed ikvoor elk vertrek een oproep aan de ledenvan de plaatselijke community: is er

******************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************

Minder slides,meer gesprekken

‘De filosofie vanknowledge cafésis het voerenvan face-to-facegesprekken’

05 / 2008

| InformatieProfessional -

iemand bereid een gratis en open “know-ledge café” te hosten. Zo heb ik de afge-lopen maanden bijeenkomsten georgani-seerd in Singapore, Kuala Lumpur, Hong-kong, enzovoort.’

Over welke thema’s wordt zoal kennisuitgewisseld?

‘Heel wat deelnemers zijn géén kennisma-nagers. Over het algemeen zijn demeesten gewoon geïnteresseerd in kennis,in leren en in creativiteit. De thema’s dieaan bod komen zijn dus zeer breed. Eenvan de populairste gespreksonderwerpenis hoe je de barrières voor kennis delen ineen organisatie kunt overwinnen. Ieder-een kan zich daarin herkennen. Ook deimpact van

social tools

is een veelbespro-ken item tegenwoordig. De bijeenkomstdie ik binnenkort in Phoenix organiseer,gaat over hoe de lokale bedrijven kunnenbijdragen aan het imago van Phoenix alskennisstad. Je hoeft zelfs niets over ken-nismanagement weten om op een zinnigemanier aan deze discussie te kunnen deel-nemen.’

Welke filosofie gaat schuil achter de‘knowledge cafés’?

‘Dat is een interessante vraag. Heel watmensen komen de laatste tijd naar me toemet de vraag of ze ook online een “café”wat de belangrijkste maatschappelijkeverandering geweest is in de afgelopentwintig à dertig jaar. Volgens hem is dathet feit dat voor de eerste keer in degeschiedenis mannen en vrouwen een dia-loog met elkaar aangaan.’

Een van de meeste gestelde vragen doorkennismanagers is natuurlijk: wat zijn dehindernissen die mensen in organisatiesbeletten hun kennis met anderen te delenen hoe overwin je die?

‘Er zijn ongelooflijk veel barrières, waar-van sommige reëel zijn en andere eenfabeltje. Enkele voorbeelden: de bedrijfs-cultuur en het kennis-is-macht-syndroom(ik geef mijn kennis niet weg, want ze zal

************

kunnen organiseren en/of ze een schrifte-lijk verslag van zo’n bijeenkomst kunnenmaken. Beide activiteiten druisen in tegende filosofie van de “knowledge cafés”,namelijk het voeren van interessante

face-to-face

gesprekken. Bijgevolg raad ik allesaf wat het vrije verloop van de gesprek-ken in de weg staat. Ik zeg altijd: “Laat jeleiden door het gesprek.” De échtewaarde en de basisfilosofie van een “café”is niet wat mensen noteren, maar wat zemeenemen in hun hoofd. En welk soortkennis iemand verwerft, zal voor iedereenverschillend zijn. De deelnemers komennu eenmaal van overal ter wereld en heb-ben allen een andere achtergrond.’

Zijn er bepaalde mensen of zaken die jewerk als kennismanager inspireren?

‘Een van de boeken die mij heel sterkgeboeid hebben is

The Cluetrain Mani-festo

. Op een bepaald moment definieerteen van de auteurs, David Weinberger, dekenniswerker als iemand wiens werkbestaat uit het hebben van interessantegesprekken. Dát vind ik een interessantuitgangspunt.’‘Andere auteurs zijn David Bohm en The-odore Zeldin, de historicus uit Oxford.Vooral die laatste heeft heel wat geschre-ven over het onderwerp “gesprekken”.Op een bepaald moment vraagt hij zich af

**************************************************************************************************************************

F o t o : K a r o l i e n S e l h o r s t

************

‘Kennismanagement moet waarde voor het bedrijf opleveren’

David Gurteen

12_selhorst2.qxd 21-04-2008 13:28 Pagina 13

****************************************************************************

Wat is de meest effectievemanier van kennis delen?

****************************************************************************

De Amerikaanse socioloog Cass R. Sun-stein bekritiseerde als een van de eerstende maatschappelijke implicaties vaninternet. In

Republic.com

(2001) weeshij op de isolerende werking van ‘com-munities’, niches waar mensen alleennog met gelijkgestemden in aanrakingkomen. Zijn nieuwe boek

Infotopia

(2006) gaat over kennis delen. Over datonderwerp wordt vanuit verschillendeinvalshoeken geschreven. De organisa-tiekundigen hebben hun steentje bijge-dragen, de ict’ers ook. Het bijzonderevan Sunstein is dat hij in zijn boek devraag naar de effectiviteit op dit gebiedzowel sociaal-psychologisch als econo-misch benadert.Hoe kun je de ideeën en inzichten vanveel afzonderlijke individuen bijeen-brengen en omzetten in betrouwbare,bruikbare kennis? Sunstein beschrijft enevalueert een serie mogelijkheden. Jekunt onderzoek doen, mensen bevragenen het statistisch meest frequent voor-komende antwoord beschouwen als hétantwoord op een bepaald probleem. Jekunt mensen om de tafel zetten ensamen in onderling overleg tot eenoplossing laten komen. Beide manierenhebben voor- en nadelen. Bij overleg iser bijvoorbeeld, zo leert de socialepsychologie, een grote kans dat de bij-drage van mensen vervormd wordtdoor allerlei sociale processen.Sunstein is erg gecharmeerd van de eco-nomische benadering, waarbij hij zichlaat inspireren door prijsvormingstheo-rieën. Als mensen met hun kennis geldkunnen inzetten én winnen, zoals op debeurs, dan zullen uiteindelijk de besteideeën, de beste voorspellingen bovenkomen drijven. Op internet worden tentijde van verkiezingen ‘prediction mar-kets’ gehouden waarbij mensen op kan-didaten kunnen inzetten. De veronder-stelling is dat als er maar genoeg men-sen meedoen, dit soort voorspellingenbetrouwbaarder zijn dan gewone opi-niepeilingen, omdat er een prijs aanvastzit. De inzet is minder vrijblijvendzou je kunnen zeggen. Zo zou eenbedrijf ook alle kennis van zijn mede-werkers (en klanten!) kunnen genererenop een ‘prediction market’ voor nieuweproducten of ontwerpen. Of het gokele-ment altijd tot de juiste beslissingen zalleiden, lijkt mij persoonlijk de vraag,maar deze benadering past zonder twij-fel goed in de hedendaagse ‘gamers’-cul-tuur.‘Prediction markets’ worden uitstekendgefaciliteerd door het tegenwoordigeinteractieve internet. Dat levert meernieuwe instrumenten voor kennis delen,zoals blogs en wiki’s. Sunstein wijst opeen belangrijk verschil tussen deze tweemiddelen. Met blogs kunnen mensen inde meeste gevallen binnen hun eigendomein, hun niche, blijven en zo hunstandpunt koesteren. Wiki’s zijn er juistop gebaseerd dat er input van buitenkomt. Dat de een de ander corrigeert enaanvult, en dat er gaandeweg een steedscompleter beeld wordt geschapen doorbijdragen van veel afzonderlijke mensendie allemaal iets in te brengen hebben.En dat blijkt in de praktijk heel goed tegaan, ook zonder prijsstelling. Daaromkan Wikipedia concurreren met debeste encyclopedie. Het is eigenlijkvreemd dat er in organisaties nog zoweinig gebruik gemaakt wordt van ditvoor de hand liggende instrument omeffectief kennis, inzicht en ervaringen tedelen.

Infotopia

is in zekere zin een meesle-pend boek. Sunstein beargumenteertuitvoerig alle manieren om kennis tedelen aan de hand van diverse weten-schappelijke inzichten. Je wordt meege-voerd in zijn heldere, aansprekenderedeneringen. En ook al volg je hem nietin al zijn conclusies, het scherpt je welin het denken over de effectiviteit vanhet omgaan met kennis in organisaties.

Jos van Dijk

****************************************************************************

‘Blogs en wiki’szijn in essentiekennisdelende tools’

- InformatieProfessional |

05 / 2008

tegen mij gebruikt worden). De échtereden waarom mensen hun kennis nietwillen delen met anderen, is vaak iets heelpersoonlijks, iets dat enorm beïnvloedwordt door cultuur. Neem bijvoorbeeldmensen die in een zeer competitieveomgeving werken, waar ze vaak beloondworden met allerlei

incentives

of met hetbehouden van hun baan. Deze groep zalminder snel geneigd zijn om kennis tedelen.’‘Overigens kun je niemand hiertoe dwin-gen. Men moet zelf de waarde van hetkennis delen inzien, en die is voor ieder-een verschillend. De enige manier waaropje dat volgens mij kunt doen, is mensenerover te laten nadenken én praten metanderen. Dat is ook de reden waarom ikmet deze “cafés” ben begonnen: om men-sen een andere visie op de dingen te bie-den. Mijn taak is niet om mensen te ver-tellen wat ze van iets moeten vinden. Het

12_selhorst2.qxd 21-04-2008 13:28 Pagina 14