KHI NÀO NGHĨ ĐẾN ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ?
TS. Lê Thống Nhất
Đạo hàm là một khái niệm rất quan trọng của Giải tích lớp 12. Trong các đề thituyển sinh Đại học và Cao đẳng thường xuyên xuất hiện các bài toán được giải nhờ ứngdụng
đạo hàm. Bài viết này giúp các bạn nắm vững các loại toán sử dụng đạo hàm như làmột công cụ hữu hiệu.
1. Xét
nghiệm phương trình.
Trong các bài toán về nghiệm của phương trình mà tham số độc lập với ẩn hoặc biến đổi phương trình, đặt ẩn phụ để đạt được điều này thì các bạn hãy nghĩ đến việc sửdụng đạo hàm.
Thí dụ 1.1. (Khối A –
2008)
Tìm các giá trị của tham số m để phương trình sau có đúng 2 nghiệm phân biệt:
44
2 2 2 6 2 6
x x
x x m
Giải:
Gọi vế trái là f(x) thì tập xác định của f(x) là x
[0 ; 6]. Ta có:
f’(x) =
3 344
1 1 1 12 62 22 6
x x( x)x
=
4 4 4 44
1 1 1 1 1 1 12 2
x 2 2x(6 x) 2 6 x6 x 6 x2x 2x
Từ đó xét dấu của f’(x) theo
4 4
1 16 x2x
ta có bảng biến thiên của f(x):
Do đó phương trình có đúng 2 nghiệm
4
2 6 2 6 m 3 2 6
Thí dụ 1.2. (Khối A –
2007)
Tìm m để phương trình sau có nghiệm thực:
42
3 x 1 m x 1 2 x 1
Giải:
Có thể thấy phương trình có dạng đẳng cấp bậc hai. Với điều kiện x 1, chia hai vế cho
x 1
> 0 ta được phương trình tương đương
:
4
x 1 x 13 m 2x 1 x 1
Đặt
4 4
x 1 2t 1x 1 x 1
, ta có 0 t < 1.
Phương trình trên trở thành:
3t
2
+ m = 2t m = -3t
2
+ 2t (*)
Phương trình đã cho có nghiệm phương trình (*) có nghiệm thỏa mãn
0 t < 1.Xét f(t) = -3t
2
+ 2t thì f’(t) =
-6t + 2.
Ta có bảng biến thiên của f(t) với t
0;1
là:
Từ đó ta có kết quả
- 1 < m
13
Thí dụ 1.3 ( Khối B –
2007).
Chứng minh với mọi
giá
trị dương của tham số m, phương trình sau có hai nghiệm thực phân biệt:
x
2
+ 2x
–
8 =
m(x 2)
Giải.
Điều kiện căn thức có nghĩa x 2. Khi đó bình phương hai vế ta có:
(x
2
+ 2x
–
8)
2
= m(x
–
2)(x
–
2) [(x
–
2) (x + 4)
2
–
m ] = 0
2
x 2(x 2)(x 4) m (*)
Xét f(x) = (x
–
2) (x + 4)
2
với x > 2 ta có:
f’(x) = 3x
2
+ 12x > 0 , x > 2.
Lập bảng biến thiên:
Chứng tỏ
với m > 0 thì (*) luôn có đúng 1 nghiệm x > 2
t
ức là phương trình đã cho luôn cóđúng 2 nghiệm
2. Tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất.
Để tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của hàm số trên một miền nào đó mà có thể dùngđạo hàm để xét chiều biến thiên của hàm số đó thì đạo hàm là một công cụ tốt. Thậm chí cónhững hàm số mà sau phép biến đổi biến số đưa về hàm số đơn giản hơn cũng có thể sửdụng đạo hàm để tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất.
Thí dụ 2.1. (khối D –
2003)
Tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của hàm số y =
2
x 1x 1
trên đoạn [
-1; 2].
Giải.
Ta có
y’ =
3
2
2
1 xx 1
. Ta xét bảng biến thiên của y với x
[-1; 2]
Từ đó, với x
[-
1 ; 2] thì y đạt giá trị lớn
nhất là
2
(khi x = 1) và đạt giá trị nhỏ nhất là
0(khi x = -1)
Thí dụ 2.2. (Khối B –
2003)
Tìm giá trị lớn nhất và nhỏ nhất của hàm số y = x +
2
4 x
Giải.
Tập xác định là x
[-2 ; 2]
Ta có: y’ = 1
-
2
x4 x
=
22
4 x x4 x
.
Vì y’ =0
22 2
x 04 x x x 24 x x
.
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
More From This User
Notes
Load more
