1
EEN DUURZAME KETEN, VAN BOER TOT SUPERMARKT
Bedrijven dragen cruciale verantwoordelijkheid in oplossenvoedselcrisis
Meer en meer kiezen bedrijven voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dit is eenbeloftevolle weg die ook perspectief opent op een duurzame voedsel- en landbouwproduc-tie. Want, wanneer vandaag bedrijven als Unilever en Carrefour echt de hand willen reikenaan de honderden miljoenen familiale landbouwers in de wereld, kunnen ze samen eenduurzame uitweg uit de voedselcrisis vinden.
We vertrekken van een doorslaggevende vaststelling. De familiale boeren in de wereld zijn per-fect in staat om de wereld van voldoende voedsel te voorzien, én ze kunnen dat beter dan deindustriële landbouw. Maar dan moeten ze daar wel de kansen toe krijgen. (1)Ze moeten kunnen beschikken over voldoende goede grond en over de nodige middelen om teinvesteren in een productieve landbouw.Ze moeten kunnen rekenen op overheden, zowel mondiaal, regionaal als nationaal, die voluitde kaart trekken van die familiale landbouw.En ze moeten tot een goed en eerlijk samenspel komen met de bedrijven die actief zijn in delandbouw, de voedselverwerking en de distributie.
Boeren gekneld tussen leveranciers en afnemers
Voedsel wordt niet enkel gekweekt, het moet ook verwerkt en verkocht raken. Dat is niet enkel een zaak van boeren, het is een lange economische keten. En de plaats van de boeren daarinis vandaag allesbehalve rooskleurig.‘
Wij helpen boeren succesvol te zijn
.’ (website Monsanto)Multinationals afficheren graag dergelijke ambities of principes. Maar de feitenvertellen ons dat de één miljard driehonderdvijftig miljoen boeren meestal gekneld raken tus-sen hun leveranciers en hun afnemers. Dat is het resultaat van twee belangrijke veranderin-gen.Ten eerste maakt de evolutie naar industrialisering de landbouwers meer afhankelijk van debuitenwereld. Ze raken eraan vastgeketend want ze telen geen eigen zaad meer en verkopenniet langer rechtstreeks aan consumenten. En ten tweede worden ze dan geconfronteerd metbedrijven die almaar meer economische macht verwerven. Die mikken voluit op groei, ze kopenandere bedrijven over, ze gaan fusies aan, alles doen ze om meer marktaandeel te verwervenen de markt te domineren.Laten we enkele cijfers spreken.
•
Eenennegentig procent van de genetisch gewijzigde sojabonen die boeren gebruiken,en zelfs zevenennegentig procent van de genetisch gewijzigde maïs, komen van éénbedrijf, Monsanto.
•
Eén kwart van de volledige voeding- en drankverkoop in de wereld is in handen vanamper tien bedrijven, met Nestlé als grootste.
2
•
Van alles wat mensen in de hele wereld kopen in winkels, wordt ruim acht procentaangekocht in een winkel van éénzelfde supermarktketen, Wal-Mart. Dit Amerikaansebedrijf is dan ook veruit de grootste distributiereus.
•
In vele landen zijn de vijf grootste distributiebedrijven goed voor zestig tot zelfs tach-tig procent van de distributie.
•
Er wordt geschat dat in Europa nog slechts een 110 aankoopverantwoordelijken vansupermarktketens optreden als tussenpersonen tussen 3.2 miljoen landbouwers en 160miljoen consumenten.Het zijn die multinationals van de input en de output die de boeren nu platwalsen. Ze gebrui-ken hun economische macht om de marges te vergroten ten nadele van de afhankelijk ge-maakte boeren die geen kant op kunnen. De leveranciers verhogen hun prijzen. En deafnemers verlagen hun prijzen, ze drukken op de verkoopsprijzen die de boeren kunnen krij-gen. Het trieste resultaat is dat de boeren de zeggenschapover hun bestaan, over hun leven verliezen. Je zult maar landbouwer zijn in de eenentwintig-ste eeuw.
Toch kan het andersEen duurzame voedselketen, van boer tot supermarkt
Het is zonneklaar dat ook de bedrijven een cruciale verantwoordelijkheid dragen in het totstand brengen van een leefbare landbouw. Dat geldt zowel voor de toeleveranciers en degroothandelaars als voor de verwerkingsindustrie en de grootdistributeurs die vandaag we-reldwijd sterk oprukken.Als ze werkelijk maatschappelijk verantwoord willen ondernemen, zullen die bedrijven natuur-lijk financieel winstgevend moeten zijn. Maar evengoed zullen ze mee moeten waken over eensociaal en ecologisch duurzame landbouw. Dat is hun beste en op lange termijn zelfs enigemanier om zelf economisch te kunnen overleven.Essentieel is dat de boeren, die helemaal vooraan in de keten het voedsel voortbrengen, hunrechtmatige plaats krijgen. Bedrijven moeten er mee over waken dat landbouwers loon naarwerken krijgen en in goede omstandigheden kunnen boeren.Natuurlijk is dit een gedeelde verantwoordelijkheid. Uitgebreid studiewerk leert dat wanneerfamiliale boeren moeten opboksen tegen een te sterke agro-industrie die geen rekening houdtmet duurzaamheid, hun toekomst er slecht uitziet. Wanneer ze daarentegen de markt domine-ren, zoals nu nog het geval is in vele landen en regio’s, verwerven ze veel makkelijker hunplaats in de lange voedselketen. Dergelijke inclusie is fundamenteel een samenspel van vierpartners:
•
De verwerkingsindustrie en meer nog de distributiebedrijven moeten het zien zitten, enervoor kiezen om met de familiale boeren in zee te gaan.
•
De boeren en hun organisaties moeten zich engageren om te voldoen aan de verant-woorde noden van de moderne voedselmarkten en de bedrijven die daarin actief zijn.
•
De overheid moet een stimulerend beleid voeren dat daar op gericht is.
•
Als consument en als burger kunnen wij ons allemaal uitspreken voor en daadwerkelijkkiezen voor duurzame voedselketens.Twee antwoorden zijn dan broodnodig om de kloof tussen familiale boeren en de modernevoedselmarkt te overbruggen.
3
Bedrijven, boeren én overheden, en zo mogelijk ook de burgers-consumenten, moeten nieuwevormen van samenwerking exploreren en bewandelen, en elkaar daarin vinden.Om de kloof tussen familiale boeren en de bedrijven te overbruggen komt het erop aan eenzakelijke aanpak te combineren met een ontwikkelingspolitiek. Zowel overheden kunnen daarineen spelen alsook bv. universiteiten en niet-gouvernementele organisaties met een stevigeexpertise op beide terreinen en vooral op de combinatie ervan.
Koplopers tonen de weg.
Zo sluit Alpro, een bedrijf uit de Vandemoortele groep, lange termijnovereenkomsten met zijnsojaboeren. Bovendien staat Alpro hen bij in hun productieproces en zorgt voor een vergoe-ding wanneer de oogst mislukt.Enkele jaren geleden besliste Chiquita dat zijn bananen duurzaam geproduceerd moeten zijn.Het bedrijf ging daarvoor in zee met Rainforest Alliance dat de bananen van Chiquita certifi-ceert. Die koersverandering leidde intussen al tot merkwaardige gevolgen. Zo getuigt GilbertJiménez, leider van de vakbond van bananenarbeiders in het Midden-Amerikaanse land CostaRica: ‘Tien jaar geleden streden wij met onze vakbonden tegen Chiquita om een menswaardigloon, vandaag gaan we samen met Chiquita lobbyen bij de supermarkten in Europa opdat zegenoeg betalen zodat Chiquita ons een fatsoenlijk loon kan betalen.’De NGO Vredeseilanden en supermarktketen Colruyt werken al een aantal jaren samen. Bij destart gaat het om een (co)financiering van ontwikkelingsprogramma’s in Indonesië en Benin.In 2006 wordt het voor beide partijen veel boeiender. Dan komt het tot een concrete samen-werking rond de productie en de verkoop van rijst in Benin, in de eerste plaats voor de lokalemarkt. Dit gezamenlijke project is gericht op de verbetering van het inkomen en het welzijnvan boeren en boerinnen. Colruyt brengt zijn expertise in rond kwaliteitsverbetering en com-mercialisering. Zo kan deze rijstteelt een hefboom voor ontwikkeling worden.Zowel Vredeseilanden als Colruyt willen samen leren over hoe tot ‘duurzame handelsrelaties’komen tussen enerzijds familiale landbouwers en anderzijds een supermarktketen. Zo willen zekennis en ervaring opdoen inzake het uitbouwen van een duurzame voedselketen.Een aantal kleine boeren in Indonesië krijgen van Unilever een hogere prijs dan de marktprijs.Daar is een goede reden voor want het bedrijf zit dringend verlegen om meer en betere zwartesojabonen, een ingrediënt van de succesvolle zoete saus Kecap Bango. Daarom koopt Unileverrechtstreeks in bij de boeren om de kwaliteit te verbeteren, de productie te verhogen en deaanvoer te verzekeren. Die boeren profiteren mee: doordat de tussenhandelaars wegvallen krij-gen ze een prijs die tien à vijftien procent hoger ligt. En zo verwerven ze een betere plaats inde productieketen.We zijn niet naïef. Natuurlijk willen ook deze bedrijven financiële winst blijven maken. Enmoeten we kritisch blijven kijken of ze daarbij geen scheve schaats rijden. Denk bv. aan dekritiek die Unilever en zijn palmolieleveranciers in Indonesië krijgen. De winning van diepalmolie zou niet duurzaam zijn.Dus blijven we kritisch. Maar als deze bedrijven én winst maken én boeren daarbij een plaatsonder de zon kunnen geven, schieten we in elk geval toch een eind op.
Vredeseilanden
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
Boeren redden de wereld - Een duurzame keten, van boer tot supermarkt
Bedrijven dragen een cruciale verantwoordelijkheid bij het oplossen van de voedselcrisis.
1.1K
Reads
0
Readcasts
1
Embed Views
Get Scribd Mobile
To get Scribd mobile enter your number and we'll send you a link to the Scribd app for iPhone & Android.We've sent a link to the Scribd app. If you didn't receive it, try again.
We'll never share your phone number.
More From This User
Notes
Load more
