JurisConsultus Law Offices C:\staging\43E1D7C6-7053-287809\in\43E1D7C6-7053-287809.doc
Η
«
ΦΟΝΙΣΣΑ
»
ΤΟΥ
ΠΑΠΑ∆ΙΑΜΑΝΤΗ
Μια
εγκλη
µ
ατολογική
και
ποινική
προσέγγιση
*
του
Νέστορα
.
Ε
.
Κουράκη
Καθηγητή
Νο
µ
ικής
Πανεπιστη
µ
ίου
Αθηνών
(
Το
µ
έας
Ποινικών
Επιστη
µ
ών
)
Ι
.
Σκιάθος
και
«
Φόνισσα
».
1.
Το
καλοκαίρι
του
2004
είχα
την
ευκαιρία
να
επισκεφθώ
τη
Σκιάθο
και
να
γνωρίσω
από
κοντά
όχι
µ
όνο
το
σπίτι
,
όπου
µ
εγάλωσε
και
πέθανε
ο
Αλέξανδρος
Παπαδια
µ
άντης
,
αλλά
και
ορισ
µ
ένες
από
τις
περιοχές
,
όπου
εκτυλίσσονται
τα
περισσότερα
διηγή
µ
ατά
του
,
τα
λεγό
µ
ενα
«
σκιαθίτικα
».
Ό
µ
ως
η
Σκιάθος
,
όπως
είναι
γνωστό
,
αποτελεί
και
το
πεδίο
δράσης
για
το
κορυφαίο
έργο
του
Παπαδια
µ
άντη
,
τη
«
Φόνισσα
», µ
ια
τραγωδία
(µ
ε
την
αριστοτελική
έννοια
του
όρου
)
1
,
που
έχει
µ
άλιστα
και
τον
χαρακτηριστικό
υπότιτλο
«
Κοινωνικόν
Μυθιστόρη
µ
α
» (1903).
Ακό
µ
η
και
σή
µ
ερα
ένας
επισκέπτης
του
νησιού
,
έχοντας
ως
οδηγούς
το
παλαιότερο
σύντο
µ
ο
έργο
του
Ανδρέα
Έρσελ
µ
αν
(1954)
2
και
,
ιδίως
,
το
πολύτι
µ
ο
οδοιπορικό
του
Φώτη
∆η
µ
ητρακόπουλου
και
του
Γιάννη
Μάγγου
(2001)
3
, µ
πορεί
να
ακολουθήσει
τα
βή
µ
ατα
της
ηρωίδας
του
έργου
,
της
γραίας
Χαδούλας
ή
Φραγκογιαννούς
(
της
γυναίκας
,
δηλ
.,
του
*
Ιδιαίτερες
ευχαριστίες
και
από
τη
θέση
αυτή
οφείλονται
στον
κ
.
Κώστα
Σολδάτο
,
Καθηγητή
Ψυχιατρικής
του
Πανεπιστη
µ
ίου
Αθηνών
,
και
στους
συνεργάτες
του
κ
.
κ
.
Ι
.
Ζέρβα
,
Επίκ
.
Καθηγητή
Ψυχιατρικής
,
και
Αθ
.
∆ουζένη
,
Λέκτορα
Ψυχιατροδικαστικής
,
καθώς
και
στη
συνάδελφο
κ
.
Αγλαΐα
Λιούρδη
,
Λέκτορα
στη
Νο
µ
ική
Σχολή
Αθηνών
µ
ε
ειδίκευση
στο
(
Ψυχ
)
ιατρικό
∆ίκαιο
,
για
τις
ση
µ
αντικές
επιση
µ
άνσεις
τους
όσον
αφορά
την
ψυχο
(
παθο
)
λογική
προσέγγιση
της
«
Φόνισσας
»,
επίσης
,
δε
,
στους
κ
.
κ
Κωνστ
.
Κερα
µ
έα
,
ο
µ.
Καθηγητή
Πολιτικής
∆ικονο
µ
ίας
Πανεπιστη
µ
ίου
Αθηνών
,
I
ωάννη
Παπακώστα
,
Καθηγητή
Νέας
Ελληνικής
Φιλολογίας
Πανεπιστη
µ
ίου
Αθηνών
,
Σταυρούλα
Ντόγκα
,
∆ικηγόρο
και
∆ιπλω
µ
ατούχο
Μ
.
Κ
.
Σ
.
Ποινικών
Επιστη
µ
ών
Πανεπιστη
µ
ίου
Αθηνών
(
ειδίκευση
:
Εγκλη
µ
ατολογία
),
Ιωάννα
Μανωλαράκη
,
ιατρό
και
πτυχιούχο
Ιατρικής
Σχολής
Πανεπιστη
µ
ίου
Μιλάνου
και
∆η
µ
ήτρη
Ραπτάκη
,
Τελειόφοιτο
Νο
µ
ικής
Πανεπιστη
µ
ίου
Αθηνών
,
για
το
πολύτι
µ
ο
βιβλιογραφικό
υλικό
που
είχαν
την
καλωσύνη
να
θέσουν
υπόψη
µ
ου
.
1
Πρβλ
.
Ν
.
Καλοσπύρου
,
Η
αρχαιογνωσία
του
Αλέξανδρου
Παπαδια
µ
άντη
,
Αθήνα
:
∆ό
µ
ος
, 2002,
σελ
.185
επ
.
2
Ανδρ
.
∆
.
Έρσελ
µ
αν
,
Σκιάθος
,
Το
Νησί
του
Παπαδια
µ
άντη
,
Αθήναι
:
Μ
.
Σαλίβερος
,
Ιούνιος
1954.
2
Γιάννη
Φράγκου
ή
Φραγκογιάννη
)
και
να
περιπλανηθεί
στις
περιοχές
που
περιγράφονται
µ
ε
τόση
παραστατικότητα
:
Πρώτα
στη
νοτιοδυτική
πλευρά
(
τ
’
Αχειλά
το
ρέ
µµ
α
,
του
Κονό
µ
ου
τα
ρόγγια
,
Αι
-
Γιάννης
ο
Κρυφός
,
κ
.
λπ
.:
κεφ
.
Η΄
,
σελ
. 65
επ
.
στην
έκδ
. «
Γαλαξία
»,1963, =
Άπαντα
Αλ
.
Παπαδια
µ
άντη
,
Κριτική
έκδ
.
Ν
.
∆
.
Τριανταφυλλόπουλου
,
τ
.
ΙΙΙ
,
Αθήνα
:
∆ό
µ
ος
1989
2
(1984
1
), 417-520(
Φόνισσα
),
σελ
. 457
επ
.,
εφεξής
θα
παραπέ
µ
πεται
µ
ε
ένδειξη
τό
µ
ου
[
λατινική
αρίθ
µ
ηση
]
και
σελίδα
)
και
έπειτα
,
κατά
µ
ήκος
της
ανατολικής
και
βόρειας
πλευράς
του
νησιού
, µ
ε
τοποθεσίες
,
όπως
τα
Κοτρώνια
,
το
Λεχούνι
,
τα
Κα
µ
πιά
,
το
εκκλησάκι
της
Ζωοδόχου
Πηγής
και
το
παραδίπλα
Μοναστήρι
του
Ευαγγελισ
µ
ού
,
το
Κακόρε
µ
α
,
το
Κουρούπι
,
το
Κλή
µ
α
και
,
τέλος
,
ο
Αι
-
Σώστης
,
όπου
και
το
τέλος
,
αντίστοιχα
,
της
Φραγκογιαννούς
(
κεφ
.
ΙΒ΄
,
σελ
105
επ
.=
ΙΙΙ
, 484
επ
.)
4
.
Εύλογα
λοιπόν
, µ
ετά
από
ένα
τέτοιο
οδοιπορικό
,
δη
µ
ιουργείται
η
επιθυ
µ
ία
στον
καθένα
,
αλλά
πιο
πολύ
σε
όποιον
ασχολείται
µ
ε
την
εγκλη
µ
ατολογία
,
να
ε
µ
βαθύνει
περισσότερο
στην
προσωπικότητα
της
«
Φόνισσας
»
˙
και
να
αξιολογήσει
νο
µ
ικά
την
εγκλη
µ
ατική
δραστηριότητα
αυτής
της
γυναίκας
,
που
σκότωνε
µ
ικρά
κοριτσάκια
για
να
τα
γλυτώσει
,
όπως
πίστευε
,
από
τα
µ
ελλοντικά
τους
βάσανα
,
λόγω
των
πράγ
µ
ατι
καταπιεστικών
τότε
για
τη
γυναίκα
βιοτικών
συνθηκών
και
ιδίως
λόγω
της
ανάγκης
για
εξασφάλιση
«
γερής
»
προίκας
στις
κοπέλες
εκείνης
της
εποχής
(
τέλη
του
19
ου
αι
.).
Ερωτάται
δηλ
.:
Είχε
η
Φραγκογιαννού
κάποια
συγκεκρι
µ
ένη
ψυχική
διαταραχή
ή
διαταραχή
της
συ
µ
περιφοράς
της
;
Και
πώς
θα
µ
πορούσε
να
κριθεί
η
εγκλη
µ
ατική
δραστηριότητά
της
,
σε
επίπεδο
ενοχής
και
ποινής
,
από
ένα
δικαστήριο
µ
ε
βάση
την
ισχύουσα
σή
µ
ερα
,
έστω
,
νο
µ
οθεσία
και
νο
µ
ολογία
;
ΙΙ
.
Ψυχοπαθολογική
προσέγγιση
της
«
Φόνισσας
».
3
Φώτη
∆η
µ
ητρακόπουλου
,
Εισαγωγή
-
Επι
µ
έλεια
στο
έργο
«
Η
Φόνισσα
»
του
Αλ
.
Παπαδια
µ
άντη
, µ
ε
φωτογραφικό
Οδοιπορικό
του
Γιάννη
Μάγγου
,
Αθήνα
:
εκδ
. Ergo, 2001.
4
Πρβλ
.
Ξ
.
Α
.
Κοκόλη
,
Για
τη
«
Φόνισσα
»
του
Παπαδια
µ
άντη
-
∆ύο
µ
ελετή
µ
ατα
,
Θεσσαλονίκη
:University Studio Press, 1993 (1984
1
),
σελ
. 24-25.
3
2.
Όσο
και
αν
έψαξα
στην
πλουσιότατη
βιβλιογραφία
για
τον
Παπαδια
µ
άντη
και
τη
«
Φόνισσα
»,
ελάχιστα
στοιχεία
βρήκα
που
να
απαντούν
σε
αυτά
τα
ερωτή
µ
ατα
.
Οι
περισσότεροι
συγγραφείς
,
όταν
τύχει
να
ασχοληθούν
µ
ε
το
ενλόγω
ζήτη
µ
α
,
το
αντι
µ
ετωπίζουν
κατά
τρόπο
παρε
µ
πίπτοντα
και
χωρίς
ειδική
θε
µ
ελίωση
.
Έτσι
,
ορισ
µ
ένοι
κάνουν
λόγο
για
«
παράνοια
»,
που
θα
οδηγούσε
τη
Φραγκογιαννού
σε
απαλλαγή
5
,
ενώ
άλλοι
θεωρούν
ότι
πρόκειται
για
«
ψυχαναγκαστική
παρόρ
µ
ηση
[
της
ηρωίδας
του
έργου
]
να
σκοτώνει
»
6
και
ότι
η
γυναίκα
είναι
«
νευρωτική
»
7
ή
,
πιο
αόριστα
,
ότι
η
Φραγκογιαννού
«
πνίγει
σχεδόν
ακαταλόγιστα
»
8
.
Ωστόσο
, µ
ε
το
θέ
µ
α
ασχολήθηκαν
ήδη
και
δύο
επιστή
µ
ονες
µ
ε
ειδικές
γνώσεις
,
δηλ
.
δύο
ψυχιατροδικαστές
.3.
Ο
πρώτος
από
αυτούς
,
ο
υφηγητής
Φ
.
Σκούρας
,
είχε
παρακληθεί
να
γνω
µ
ατεύσει
για
το
θέ
µ
α
αυτό
από
τον
δικηγόρο
Γιώργο
Ι
.
Ρου
µ
άνη
,
εν
όψει
µ
ελέτης
του
τελευταίου
που
δη
µ
οσιεύθηκε
µ
ε
τον
τίτλο
«
Αν
δικαζόταν
η
’’
Φόνισσα
’’
του
Παπαδια
µ
άντη
.
Μία
φιλολογική
δίκη
».
Στη
γνω
µ
άτευσή
του
αυτή
,
της
οποίας
µ
ικρό
απόσπασ
µ
α
µ
όνο
παρατίθεται
στη
µ
ελέτη
του
Ρου
µ
άνη
9
,
ση
µ
ειώνονται
και
τα
ακόλουθα
:
«
Σαν
άλλος
ήρωας
της
Αρχαίας
Τραγωδίας
η
Φραγκογιαννού
πραγ
µ
ατοποίησε
τις
βαθύτερες
επιταγές
του
ο
µ
αδικού
υποσυνείδητου
και
κατά
τούτο
ακριβώς
έχει
ιδιαίτερη
αξία
:
ότι
σαν
ηρωικά
ξέχωρη
φυσιογνω
µ
ία
µ
όνη
αυτή
σήκωσε
στους
ώ
µ
ους
της
το
βάρος
µ
ιας
ευθύνης
που
έπρεπε
να
βαραίνει
όχι
µ
ονάχα
αυτή
αλλά
,
το
σύνολο
.
Ο
ίδιος
άλλωστε
ο
συγγραφεύς
,
σαν
να
προσπαθή
να
τη
5
Βλ
.
∆
.
Καρά
µ
βαλη
,
Η
κοινωνική
διάσταση
στη
«
Φόνισσα
»
του
Παπαδια
µ
άντη
,
εις
:
Η
κοινωνική
διάσταση
του
έργου
του
Αλέξανδρου
Παπαδια
µ
άντη
,
Αθήνα
:
Οδυσσέας
, 2000,
σελ
. 14
και
150.
6
Βλ
.
Guy (Michel) Saunier
,
Εωσφόρος
και
άβυσσος
.
Ο
προσωπικός
µ
ύθος
του
Παπαδια
µ
άντη
,
Αθήνα
:
Άγρα
, 2001,
σελ
. 253.
7
Βλ
.
Ιω
.
Παπαδη
µ
ητρίου
,
Η
«
Φόνισσα
του
Παπαδια
µ
άντη
.
Εγκλη
µ
ατικότης
και
ψυχολογία
της
«
Φόνισσας
»,
εις
:
Εργασίαι
τεταρτοετών
φοιτητών
εις
τας
φροντιστηριάκας
ασκήσεις
του
Καθηγητού
κ
.
∆η
µ.
Καρανίκα
,
τχ
.
Β΄
,
Θεσσαλονίκη
:
Α
.
Π
.
Θ
, 1968,
σελ
. 44.
8
Βλ
.
Τέλλου
Άγρα
,
Πώς
βλέπου
µ
ε
σή
µ
ερα
τον
Παπαδια
µ
άντη
(1936
1
)
εις
:
Ν
.
∆
.
Τριανταφυλλόπουλου
(
επι
µ.),
Αλέξανδρος
Παπαδια
µ
άντης
, 21
Κεί
µ
ενα
,
Αθήνα
:
Οι
εκδόσεις
των
Φίλων
, 1979,
σελ
. 167.
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
Αν Δικαζόταν Σήμερα Η Φόνισσα Του Παπαδιαμάντη
Αν Δικαζόταν Σήμερα Η Φόνισσα Του Παπαδιαμάντη (Ν. Κουράκης)
2.0K
Reads
6
Readcasts
0
Embed Views
Recommended
More From This User
Notes
Load more
