Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
55Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Predavanja Pantic Istorija Knj.

Predavanja Pantic Istorija Knj.

Ratings: (0)|Views: 6,620 |Likes:
Published by Milos

More info:

Published by: Milos on Sep 03, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/07/2014

pdf

text

original

 
Srbi postaju srednjeevropski narod od 1690. posle seobe pa i književni sistem postajecentralnoevropski. Istoriografija – nauka koja se bavi književnom istorijom.Mora se vladati jezikom analize i interpretacije književnog dela. ______________________________________________________________________ PERIODIZACIJA I SISTEMATIZACIJA 29.10.02.Sistem jedne nacionalne književnosti, pitanje istorije, tradicije, povezanost sa opštomkulturom. I semestar uz istoriju srpske književnosti novog doba ide i kulturološki kontekst.Period novog doba je razdoblje gde se književnost javlja kao medijator svih kulturnih pravaca.Književnost intenzivno prati kultrunu transformaciju u našem društvu tako da je književnostslika duha naroda koji se ispoljava u jeziku. (narodna književnost + srednjevekovna+ istorijaknjiževnosti novog doba) NARODNA nepoznat autor, “dopisivanje”, sve do Vuka, nekodifikovana(nezapisana)SREDNJEVEKOVNA – suprotni elementi od narodne, na staroslovenskom jezikusrpske redakcije koje je bilo eltino i sakralno (sveštenstvo je jedino bilo pismeno). Imala poetiku koja je radikalno drugačija od narodne (profana jer obrađuje svakodnevni život uzepske detalje), srednjevekovna knj. je sakralna, izdvaja poseban svet –svet svetih ljudi, bogougodna kniževnost. Ima liturgijsku funkciju u crkvenim obredima i ritualima. Imakanalisanu i kodifikovanu funkciju. Ova literatura je dovršena je dovršena ali je prisutna utradiciji savremene književnosti.III celina – istorija srpske književnosti novog doba, početak je velika seoba Srba odArsom Čarnojevićem 1690. I premeštanje Srbalja u Južnu Ugarsku gde crkveni kler prvih 100-200 godina igra ulogu sve dok ne jača laicizam tj. svetovna dimenzija – 30000 srpskih porodicanaseljava teritoriju današnje Vojvodine. Tad se srpska kultura iz konteksta istrošenog iorijentalnog načina mišljenja preseljenjem 1690. Srpska kultura će promenti svoj kulturnimodel. U celom 18.v formira i prati evropsku kulturnu fizionomiju. Srpska književnost menjasvoj suštinski kvalitet. Nije više vezana za crkvu – laicizuje se.U 18. Veku formiraju obrazovano društvo – građanski stalež koji formira posebnukulturu pa i književnost sa odlikama evropskih država.To je period preispodobljavanja – saobražavanja evropskom kulturnom modelu. Ovo što Pantić predaje traje 300 godina. Nije protivurečan. Srpska književnost u svom razvoju zbog asimetričnosti svog razvoja (opštihsocijalnih istorijskih izvora)hronično trči za evropskom književnošću i za kratko vremenadoknađuje zaostatke.primer: roman je najvažnija književna vrsta od 16-17.veka kao rubna inedominantna knnjiževna forma još od antičke Grčke, ali tad bitniji bio ep. Od “Don Kihota”,evropska književnost postaje romancentrična.Evropska literatura lepa romansijerska dela u 16. I 17 veku. Naš prvi roman, 1801., kao poseban književni žanr kod nas star je samo 200 godina, za vreme kojih je srpski roman moraoda nadoknadi veliku razliku tj. Zadocnjenje u odnosu na evropsku kulturu, 1961, I.Andrićdobio Nobelovu nagradu za roman. Od 1801. Još 60 godina, puno neuspešnih pokušaja, a prvi pravi romasijer je J. Ignjatović, a pri pravi roman 1860, a do Iva Andrića 1961 tek za 100godina. Roman kao forma došao dotle i na goloj ledini nastao kao građevina.Onda ide dug period od 1690-1860 gde Srbi nemaju državu pa ni kulturnu instituciju pani mesta difuzije kulture pa nema mogućnosti kultivacije (unapređenja). Ta književnost nemani normiran jezik do 1868. Kad srpske prosvetne institucije prihvataju reformu Vuka. Kulturese međusobno takmiče, jedna od druge uzimaju, prepliću se, ali se i mere jedna sa drugom. Štaučiniti sa tih 300 godina? Kako ih podeliti? Književnost čak i kad nije nauka teži da budenauka, tj. Da sistematizuje književnu istoriju. Periodizacija i sistematizacija – šata sa tih 300godina da bi se isparcelisale da ih bolje razumemo. Kojom metodologijom da ih isparcelišemoda bi se lakše kretali? To je pitanje sa više aspekata. Postoji unutrašnji proces (koji nije bašzakonitost). Postoji neka dubinska zakonomernost, književnost je skup individualnih doprinosa.Mi želimo da se pitamo šta sve utiče na tu logiku promene književnosti. Jedan od takvih činova je periodizacija, da bismo sistematizacijom raznedrili, a kad ovladamo tim karakteristikama,onda će nam kretanje kroz književne tekstove biti dosta lakše.Kad znam opšte karakteristike epohe. Kad uđem u sistem neke epohe (romantizam ilirealizam) lakše ću interpretirati neki književni tekst. Dedukcija od opšteg ka posebnom – interes za neposrednu lokalnu stvarnost je realizam. Pop Ćira i pop Spira. Opšta karakteristika
1
 
svih realista (S.Matavulj napisao korpus pripovedaka sa crnogorskom tematikom sa svimkarakterističnim svojstvima tog društva tog vremena i lokacije).Ali i indukcija od pojedinačnog ka opštem. Od “Život i priključenija” – na osnovukoga idemo da objasnimo opšta svojstva racionalizma. Sistematizacija i periodizacija ni dodanas nije dobro rešena. Nije a opšte prihvaćen način urađena sistematizacja književnosti XXveka, nema instanci na taj vek, puno turbulencija, nagle i hirovite promene književne scene.1900-1914. – tad se Srbija dosta osamostalila i društveno i kulturno napreduje. To je jasno i odelito formulisan književni period – moderna1918. počinju rasprave je li to modernizam ili avangarda ili međuratna književnost.Hronično-međuratna književnost. Romani sa temama od hiperinteresovanja do rata uBiH tematski se književnost saobražavala tekućoj stvarnosti. Pitanje sistematizacije je uslovno,ali upravo zatio bitno. Ne može se reći od tad-do tad. 50 godina pre pojave realizma, imarealističkih tekstova, neke Sterijine drame ( a on je bio klasicista ) su realistične kao i II deo“Život i priključenija”.Sledećeg časa karakteristike svih ovih stilskih perioda.Skerlićeva podela i podela Dragiše Živkovića i Deretićeva podela. 1690-1783 – D.Obradović objavljuje I deo “Život i priključenija”, “Pismo Haralampiju”. Kad Srbi formirajunovo lice svoje kulture. 1783. U Lajpcigu I izdanje I-og dela naše knjige koja će najaviti epohu prosvetiteljstva=prosvećenosti sa racionalističkim elementima koji će smeniti barok. 1814 javlja se Vuk i onda period predromantizma= književnost Vukovog doba. Tu je Sterija(najobrazovanijii Srbin sbog vremena i pradstavnik vojvođanske građenske elite, ali sadrugačijom fizionomijom od Vuka, poliglota, univerzalni čovek) koji negira Vukove reforme pa ipak je najveći klasicistički srpski pisac. Ali i Vukova …P.P.Njegoš. Dositej umire 1818. I propada srpski ustanak. 1848. Evropska revolucija kojom se definitivno skida feudalni poredak, proces u kom Srbi dobijaju teriotrijalnu autonomiju, srpsko vojvodstvo ukida je 1916. 1848. Se javljaju književna dela pisana na književnom jeziku: ”Gorski vijenac”, “Vukov rat za srpski jezik i pravopis” – Đ. Daničića, “Pesme” – B. Radičevića, “Prijevod Novog zaveta”- VukaKaradžića. Srpski pokret=sa svojom književnošću koja liči na romantičarsku je buđenjenacionalne svesti jer je nacionalni identitet neraskidivo vezan za maternji jezik.Romantizam 1848-1870 – tad se težište kulturnog života seli u užu Srbiju. KnezMihajlo dobio od Turaka ključeve od gradova 1868. Tu imamo gradove (bolje reći palanke)gde i sama kultura dobija urbanu fizionomiju: u gradu: b-e, škole, štamparije, čitaonice i sveinstitucije kulture.1868. se ta promena oseća, srpska građanska klasa , sreski kapetani, učitelji (opisuju ihrealisti) svi deo 1898 – Bora Stanković objavio I svoje priče. Izlazi I srpski književni časopis – krajem veka. Navažniji srpski književni časopis: “Srpski književni glasnik” sa I polovine 19.veka 1901. Izlazio u kontinuitetu sve do II s.r. sem 1914-1918.Od 1901. Do II s.r. je moderna1918 do 1968_ period modernizma. 1968 o danas je postmodernizam (Pantić) periodsavremene književnosti. Skerlić je do njegovog doba podelio književnost na 5 delova 1900 – donjegovog vremena ( ono što danas zovemo moderna) on je taj period zvao “današnjim dobom”. ______________________________________________________________________ 5.XI 02.Korpus srpske književnosti čine 3 celine: narodna, srednjevekovna i srpska književnostnovog doba.J. Skerlić pa istoričari koji se bave parcijalnom (pojedinim periodima) istorijom srpskeknjiževnosti Nema opšte priznate periodizacije prošlog stoleća. Moderna = uvod u modernizamdo 1968.SRPSKA KNJIŽEVNOST 18. VEKASLEDEĆI ČAS: Dositej Obradović i autobiografsko štivo “Život i priključenija”Književnost= kod Srba u 18 veku – ovo nisu problemi trenutka već se mogu sagledatikroz dijahronijsku perspektivu (pogled uzduž vremena) da bismo uvideli uztoke(etiologija=uzročno posledna veza). U srpskoj kulturi vidimo iz tipa narodne isrednjevekovne da nisu sintetičke kao doanašnja književnost. U njima dominira samo ponekoliko duhovnih aspekata. Srednjevekovna književnost je funkcionalna- usredsređena je na jedan aspekt: glorifikaciju boga. Narodna književnost –svakidašnjica i heroizovana prošlost je
2
 
sav iskustveni horizont ove 2 književnosti. Književnosti ovde ima specifičnu ulogu: narodnamemoriše bitne sadržaje za narodni život i prenosi poruke bitne za kolektiv u formi estetski prihvatljivim za dati kolektiv. Sadržaj u stihu da se bolje pamti i da se kaže na određen način.Književnost (danas)= posebna umetnost reči/jezika koja po pravilu fikcije imaginiračovekovo iskustvo- sintetička umetnost (sve karakteristike ispoljavanja ljudske duhovnosti i pokriva svekoliki prostor čovekove misli). Sve iz života, psotoji u književnosti, ali svedoči oljudskom iskustvu na alegorijsli, posredan način. Tu je antropologija, metafizika, politika,religija, mitologija.Pisci nisu isto što i istoriografi u bukvalnom znanju već iz tog izvode univerzalnismisao radi pobuđivanja estetičkog efekta ("“Lepo"”) kad svedoči o istoriji književnik to nečini kao i istoriograf već po principu jezičke transpozicije (proniče u dublji smisao istorije)Mora se zasnovati studija za koju mora postojati naučna institucija= filološki fakultet.1690. Srbi menjaju kulturni model unutar zajednice u kojoj je crkva jedina institucijakroz koju srbi prepoznaju posebnost svog identiteta. Svest o jeziku još nije na pomolu. 1690. Iz jednog kulturnog areala Srbi se sele u II – bliži zapadnoevropskom kulturnom modelu i takosami transformišu svoju kuluru. Evropa u 18 veku se alazi u feudalizmu. Feudalna klasa =elitnaklasa sa specifičnom elitnom kulturom, a Srbi nemaju razvijenu feudalnu klasu – ostala usećanju a srpski srednji vek, ali nemamo plemićku elitu koja može konstituisati određenikultrni milje (svetovnu)već samo crkvenu. Toga u 18. Veku nema više. Srbi se identifikujukroz crkvu i svoju kulturu u usmenoj književnosti gaje u crkvenim institucijama i to ceo18.vek. svi pisci tog veka su crkvena lica – bili prinuđeni kroz isti model obrazovanja +malonešto memeoaristike kod Srba koji su živeli u drugim sredinama; npr.: memoari generelaSimeona Pišćevića (proveo život u Rusiji –važna knjiga kao i početak srpske memoaristike. Taknjiga se produžava i kroz “Seobe” M. Crnjanskog (II i III knjiga) . tu se oslanja na memoareS.Piščevića.U konfesionalnom znaku je srpska kultura (crkva je bila jedina profilisana kulturnainstutucija)školstvo, škole ne postoje u užoj Srbiji. One se otvaraju pri crkvama. Sremsko-Karlovačka gimnazija – to su buduća sveštena lica, učitelj=pop: “Pop-Ćira i Pop-Spira”.Književnost tokom prve polovine 18 veka je u čvrstoj vezi sa crkvom. Sve liberalne ideje(umetnički individualizam) se javlja upravo ovde, ali i književnost ne postoji kao fikcionalnaodelita umetnost. Ima poezije, memoara, religioznih spisa koji nisu književnost u čistom vidu.Pod književnošću se u 18. veku podrazumevaju svi oblici pismovnosti – sve manifestacije pisanog vida se tretiraju kao književnost: htonike, pravni spisis, “Veseli podrumar”=priručnik za uspešno pravljenje vina. Pismenost -znak kulturne emancipacije. Svako ko piše –može sesmatrati književnikom.!!!1. ne postoji svetovna/građanska književnost koja sve do Dositeja i nekihmemoarista nije individualizovana.!!!2. pojam književnosti je daleko širi tj. relativnije od današnjeg pojma. Smatraju da jesve što je napisano – književnost. Nije estetički izdiferencirana. Da mora pobuditi lepotu.Važno je da je kulturni dokument o tom vremenu.Srbi prešavši u Evropu (nov kulturni model daleko ispred nas posle naših Osmanlija što je II tip kulture jer su nas Turci naučili da se kupamo, kulturna jela (mnoga jela su turska:sarma i pasulj). Srbi u Vojvodini menjaju ustrojstvo svakodnevnog života. Crkva sve do 18 i19. veka zadržava nesporan autoritet u organizaciji svakodnevnog života. Stojan Novaković365 – skoro pola dana Srbi praznuju kao svece-svaki 2,3 dan je svetac.Prelaskom Srba na teritoriju Vojvodine pa sve do Rusije i uspostavljanjem kulturneekspoziture: kolonija bogatih Srba u Beču, Trstu (srpski trgovci – elitne građanske porodice saelitnim kulturnim prohtevima – odatle je Dositej)III aspekt važan za srpsku književnostu u 18. Veku. Književnost postepeno počinje dase laicizuje postaje sve više građanska. Mi smo granični narod –tampon između tuskog iaustrogugarskog carstva. Od Zadra – dotle Turci najdublje došli, Lika, Slavonija – tu je srpskiživalj. 1861. Ukinuta vojna krajina, a tad i srpsko vojvodstvo ukinuto. Tu islam grčki -islamturski - Vladan Desnica . To je veoma važna geo-strateška pozicija Srba pa dobijaju prava naveroispovesti i školovanje (jozefinizam=prosvećeni apsolutizam). Vojni stalež (“Seobe”)veoma razvijen (Krleža):”Lički Srbi su dali preko 200 generala austrijskom dvoru”. Srbi počinju da konstituišu svetovnu elitu, general, lekar, advokat= svetovna elita. Tu je i prostor za
3

Activity (55)

You've already reviewed this. Edit your review.
Anica Arsenovic liked this
bojanacmm liked this
1 thousand reads
1 hundred reads
sporobic5519 liked this
Ana Mijailović liked this
DejlKuper liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->