Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
3Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Voltaire-Candide Yada Iyimserlik Uzerine

Voltaire-Candide Yada Iyimserlik Uzerine

Ratings: (0)|Views: 257|Likes:
Published by kharpet

More info:

Published by: kharpet on Sep 10, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as TXT, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/12/2014

pdf

text

original

 
Bu kitabýn hazýrlanmasýnda, CANDIDE'in MEB Fransýz Klasikleri dizisinde 1959'da yayýnlananikinci baskýsý temel alýnmýþ ve çeviri dili günümüz Türkçesine uyarlanmýþtýr. V O L T A I R ECANDIDEya daÝyimserlik Üzerine Fehmi Baldaþ tarafýndan Fransýzca'dan çevrilmiþtir. ÖNSÖZ"Candide", Voltaire'in Klasikler dizisinde çýkan üçüncü kitabýdýr. Bundan önce "Safoðlan"n "Ingenu" ile "Felsefe Sözlüðü" diye çevrilen "Le Dictionnaire philosophique" adýndaki yaarý, Voltaire'i, iki yönüyle Türk okuyuculara tanýtmýþtý: Biri hikâyeci, diðeri filozof Voandide", Voltaire'in bu iki yönünü birden açýklayan bir hikâyedir.Bu hikâyesinde Voltaire, genç ve her þeyden habersiz Candide'e, Alman düþünürü Leibniz'inesini temsil eden Pangloss ve saðduyunun temsilcisi olan filozof Martin'le birlikte bütün dünyayý dolaþtýrýr. Almanya'dan Hollanda'ya, Ýtalya'ya ve sonunda Türkiye'ye gidee, bu gezileri sýrasýnda bin bir felaketle karþýlaþýr. Almanya'da asker olur. Hollanda'dabüyük aþaðýlamalara uðrar, öðretmeni Pangloss'u amansýz bir hastalýða yakalanmýþ olarak bubir engizisyon mahkemesinde acýmasýz bir cezaya çarptýrýlýr; adam öldürür, Amerika'da yaliler tarafýndan yenilmek üzere iken son anda kurtulur; Fransa'da tuzaða düþer ve paralarýdýrýr; Ýtalya'da taçlarýný, tahtlarýný yitirmiþ altý kralýn serüvenlerini dinler ve sonundmanýn ne demek olduðunu öðrenir. Baþýndan geçen onca olaya raðmen filozof Pangloss'un dedie uyarak her þeyin "iyi" olduðuna inanýr ve bu düþüncesinden ancak Türkiye'de vazgeçer. Oamacýný, yaþamýn anlamýný Türkiye'de tanýdýðý bir derviþin "bahçemizi yetiþtirelim" sözübunca zamanýný boþuna geçirdiðini anlar, bin bir felaketten sonra bir araya toplanan hikâyin kahramanlarýna birer iþ verir, hepsini bir uðraþa kavuþturur ve bahçesini yetiþtirir.Hikâyeci Voltaire'in asýl karakterini açýða vuran bu kitabýdýr. Burada alay son sýnýrýna u, krallarýn, uluslarýn âdetleri, gelenekleriyle, insanlarýn karakteriyle alay eden filozof iðnesini saplamak için en zayýf yanlarý bulmakta güçlük çekmiyor. Örneðin engizisyonlaiçin gerçek bir olayý ele alýyor. 1756 yýlýnda Lizbon'da yaþanan bir yer sarsýntýsýný önlgizisyon, ayný kentte iki Yahudiyi yakmaya karar verdiði sýrada yeniden þiddetli bir yersarsýntýsýnýn olduðunu aktarýyor. Böylece XVI. ve XVII. yüzyýllarda yok yere engizisyonunmeslektaþlarýnýn intikamýný almýþ oluyor.Bu alay biçiminin dilini burada anlatmak oldukça güç bir iþ. Yalnýzca þunu söyleyelim ki Fnýn baþka bir adý da "Voltaire'in dili"dir. Bu dil kývraktýr; cümleler, sözcükler anlatýlmen olaylara uyumludur.. Ne klasiklerin aðýr ve kuru dili, ne de romantiklerin uzun ve süslü cümleleri Voltaire'in diliyle karþýlaþtýrýlabilir. Onun heykelini görenler ince duda ve iri göz bebeklerinde insaný çýldýrtan bir alaycýlýðý sezmekte güçlük çekmezler. Onunve dudaklarda ima edilen alayýn kâðýda dökülmesidir.. Bu anlatým biçiminden tat almamak ol. Ýnsana kendi öz varlýðýnýn acý ve iyi yanlarýný gösterdiði içindir ki bu dil yýlan gibiete saplanan bir iðne etkisi yapar. Ýnsanlýðýn olduðu kadar toplumun da iyi ve kötü yanlaroliere kadar güldüren, Racine kadar aðlatan Voltaire, "Candide"i tam altmýþ beþ yaþýnda yaki en olgun çaðýnda yazdýðý bu yapýt eðlence olsun diye yazýlan yapýtlarýndan çok farklýdýbelki eskimiþtir, tiyatro oyunlarý artýk oynanmayacak kadar bayatlamýþtýr, fakat Candide,ltaire'nin modasý hiç geçmeyecek bir yapýtýdýr. Bugün hiç kimse,Candide'i okumadan, dünya
 
hakkýnda her aydýnýn edinmesi gereken bilgiye sahip olduðunu söyleyemez. Daha ileri gidecez, "Candide" her aydýnýn, Fransýzlarýn "livre de chevet" dedikleri, yani yatarken karýþtýrbirkaç sayfa okuyacaðý bir baþucu kitabý olmalýdýr. CANDIDE CANDIDE (1)ya daÝyimserlik Üzerine (2) Doktor Ralph'ýn Almanca yazdýðý kitaptan çevrilmiþtir. Bundan baþka 1759 yýlýnda Minden'dektorun cebinden çýkan ekler de kitapta yer almaktadýr BÝRÝNCÝ BÖLÜM Candide güzel bir þatoda nasýl yetiþti ve oradannasýl kovuldu. Vestfalya'da, Baron Thunder-ten-Tronckh'un þatosunda, yaradýlýþtan yumuþak huylu bir delikanlý vardý. Yüzünden ruhu okunurdu. Basit bir zekâsý, oldukça doðru bir akýl yürütme yetisandide adýnýn verilmesi de sanýrým bundandý. Evin emekli hizmetçileri onun, Baron'un kýzkale yakýnlarda oturan iyi, kibar bir soylunun çocuðu olduðundan kuþku duyarlardý. Denildiðie Baron'un kýzkardeþi bu soylu kiþiyle evlenmek istememiþti. Çünkü o soylu, atalarýný ancairinci göbeðe kadar sayabilmiþ, soyaðacýnýn kalan bölümü zamanýn içinde yitip gitmiþti.Baron, Vestfalya'nýn en güçlü derebeylerinden biriydi. Çünkü þatosunun kapýsý ve pencereletta þatonun büyük salonu, güzel duvar halýlarýyla süslüydü. Avludaki köpeklerini, gerekinceyislerine de it uþaklýðý yaptýrýrdý. Köyün papazý, Baron'un özel papazlýðýný yapardý. Herr, hikâyeler anlattýðý zaman da gülerdi.Madama la Baronne üç yüz elli libre aðýrlýðýyla çevresindekilerin büyük saygýsýný kazanmýþsaygýdeðer kýlan bir incelikle konuklarýný aðýrlardý. On yedi yaþlarýndaki kýzý Cunégonde,dolgun, iþtah uyandýran bir kýzdý. Baron'un oðluysa görünüþüyle her bakýmdan babasýnýn oðmeni Pangloss, þatonun akýl hocasýydý. O küçük Candide de onun derslerini, yaþýnýn ve huyudinlerdi.Pangloss, Métaphysico - Théologo - Cosmolo - Nigologie (3) öðretirdi. Nedensiz sonuç olamayacaðýný, olabilecek dünyalarýn en iyisinde, þatolarýn en iyisinin Baron'un þatosu, Madammadamlarýn en iyisi olduðunu eksiksiz bir biçimde kanýtlardý.
 
"Olaylarýn baþka türlü olamayacaðý kanýtlanmýþtýr, çünkü her þeyin bir amacý vardýr; o haliçin olduðu kaçýnýlmaz bir gerçektir. Burun, gözlük takmak için yaratýlmýþtýr. Bunun içindz. Bacaklar dizlik giymek için yaratýlmýþtýr. Onun için dizlik kullanýyoruz. Taþlar yontulþato yapýlmak için oluþturulmuþtur. Onun için de Monseigneur'ün gayet güzel bir þatosu vaen büyük Baronu en iyi yerde oturmalý deðil mi ? Domuzlar da yenmek için yaratýldýðýndan,bütün yýl domuz yeriz. Böylece her þeyin iyi olduðunu söyleyenler aptalca bir söz etmiþleren iyidir demek gerekirdi."Candide, Pangloss'u dikkatle dinler ve safça inanýrdý; çünkü Matmazel Cunégonde'u çok güzeu; ama bunu bir türlü kendisine söyleyemezdi. Böylece þu sonuca varýrdý: Mutluluðun birincBaron Thunder- ten-Tronckh olarak doðmaktý; ikincisi Matmazel Cunégonde olmak; üçüncüsü ongün görmek; dördüncüsü de ülkenin, dolayýsýyla bütün dünyanýn en büyük filozofu olan üstat.Bir gün Cunégonde, þatonun yanýnda, park denen koruda gezinirken, çalýlarýn arasýnda Doktoloss'un, madame la Baronne'un güzel, uysal, esmer, küçük hizmetçisine deneysel fizik dersiverdiðini gördü. Matmazel Cunégonde'un bilimlere karþý büyük bir yatkýnlýðý vardý. O yüzdalmadan izledi. Doktor Pangloss'un "yeter sebebi"ni, sonuçlarýný ve nedenlerini açýkça gHeyecanlý ve düþünceli, bir gün bilgin olmak isteðiyle taþarak geri döndü. Genç Candide'ineter sebebi", delikanlýnýn ise kendisinin "yeter sebebi" olabileceðini düþündü.Þatoya dönerken Candide'le karþýlaþtý ve kýzardý. Candide de kýzardý. Cunégonde ona buðulunjour" dedi. Candide de ona bir þeyler söyledi ama ne söylediðini bilmiyordu. Ertesi gün akþam yemeðinden sonra sofradan kalkýldýðýnda, Cunégonde ile Candide bir paravananýn arkasýular. Cunégonde mendilini yere düþürdü. Candide onu yerden aldý. Cunégonde, Candide'nin elmasumca tuttu. Delikanlý da genç kýzýn elini ayný duyguyla, fakat kendine özgü bir sertlikr duyarlýk ve incelikle öptü. Dudaklarý birleþti, gözleri alevlendi, dizleri titredi, ellesapýttý. Baron Thunder- ten-Tronckh paravananýn yanýndan geçti ve olup biteni görünce Can'in kýçýna bir tekme atarak onu þatodan kovdu. Cunégonde bayýldý. Kendine gelince Madame lronne'dan bir tokat yedi. Böylece mümkün olan þatolarýn en güzel ve en sevimlisinde neþedekalmadý. ÝKÝNCÝ BÖLÜM Bulgarlar arasýnda Candide'in baþýna gelenler. Cennetten kovulan Candide, nereye gittiðini bilmeden, aðlayýp sýzlayarak, gözlerini bazangöðe kaldýrarak, bazan Baron kýzlarýnýn en güzelinin bulunduðu þatolarýn en güzeline çeviryol aldý. Tarlalarda iki sapan izi arasýnda bomboþ bir mideyle yattý. Lapa lapa kar yaðýydu. Ertesi gün Candide, soðuktan donmuþ, açlýktan ve yorgunluktan bitkin bir halde bacaklarýný sürüyerek Veldberghoff Tararbk Dikdorff adýndaki komþu kente kadar yürüdü. Cebinde betu. Boynunu bükerek bir meyhane kapýsýnýn önünde durdu. Mavi elbiseli (4) iki kiþi delikaBiri ötekine, "Arkadaþ" dedi. "Ýþte yakýþýklý bir delikanlý. Boyu da tam aradýðýmýz gibi"dide'e doðru yürüyüp büyük bir nezaketle delikanlýyý yemeðe davet ettiler. Candide de onlali bir alçak gönüllülükle, "Baylar" dedi, "Ýltifatýnýza teþekkür ederim. Ama yemekten payýparam yok." Mavililerden biri, "Ah bayým", dedi. "Sizin görünüþünüzde ve deðerinizde olanler hiçbir þey için para vermezler. Boyunuz beþ ayak ve beþ parmak deðil mi?". Candide eðik, "Evet efendiler, boyum bu kadardýr" dedi. "Aman bayým lütfen buyurunuz. Yemek paranýzýemek þöyle dursun, sizin gibi bir insanýn parasýz kalmasýna bile katlanamayýz. Ýnsanlar bilerine yardým için yaratýlmýþlardýr". Candide, "Hakkýnýz var" dedi, "Üstat Pangloss da bane söylerdi. Ben de þimdi her þeyin en iyi olduðunu görüyorum". Adamlar birkaç akça vermekcada bulundular. Candide parayý aldý ve karþýlýðýnda bir senet vermek istedi. Mavililer alr. Hep birlikte sofraya oturuldu. Candide'e sordular, "Ýçtenlikle seviyor musunuz?"

Activity (3)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads
UniversalMaster liked this

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->