Read without ads and support Scribd by becoming a Scribd Premium Reader.
See Premium Plans
 
KRIVIČNO PROCESNO PRAVO
KNJIGA PRVAProf. Dr. Miodrag Simović
POJAM I PREDMET KRIVICNOG POSTUPKA I KRIVICNOG PROCESNOG PRAVA
Krivicno procesno pravo je grana krivicnopravnih nauka koja se odnosi na krivicni postupak.Prema tome, krivicni postupak (krivicni proces) je predmet (objekt) krivicnog procesnog
 
prava. U krivicnom postupku drzava, preko drzavnih organa i nekih drugih lica, preduzima naodgovarajuci nacin cijeli niz radnji da bi u konkretnom slucaju, ako postoji sumnja da jeizvrseno krivicno djelo, primijenila odredbe materijalnog krivicnog prava.
POJAM KRIVICNOG POSTUPKA
U teoriji krivicnog procesnog prava postoje tri shvatanja o odredivanju pojma
 
krivicnogpostupka.Prvo shvatanje se zasniva na davanju primata krivicnoprocesnoj radnji koja se shvata kaorealni (fizicki) fenomen, zbog cega se ovaj pojam krivicnog postupka naziva
realistickim.
Drugo shvatanje se zasniva na davanju primata krivicnoprocesnom odnosu koji se shvata kaocisto pravni fenomen,
 
zbog cega se ovaj pojam krivicnog postupka naziva
pravnim(juristickim).
Najzad, susrecemo i tzv
realisticko-pravno (realisticko-juristicko)
odredenje pojmakrivicnog postupka, gdje se, u sustini, radi o jednom kompromisu u kome se krivicni postupaknastoji sagledati kompleksno i sa spoljasnje strane, polazeci od krivicnoprocesne radnje i saunutrasnje, polazeci od krivicnoprocesnog odnosa. Za objasnjenje sustine posebno suznacajna dva pojma krivicnog postupka, i to realisticki i pravni.
Realisticni pojam kricvicnog postupka
Krivicni postupak, posmatran u svojoj spoljnoj manifestaciji,
kao fizicki fenomen,
 jesteskup krivicnoprocesnih radnji procesnih subjekata: suda i stranaka (tuzioca i osumnjicenog,odnosno optuzenog), regulisanih procesnim propisima i upravljenih na postizanje sudskeodluke po obvinjenju za krivicno djelo ili odluke o drugim procesnim odnosima koji su u vezi sakrivicnim djelom, a zahtijevaju ucesce i odluku suda.
 
Krivicni postupak je, dakle, skupzakonom uredenih procesnih radnji procesnih subjekata, koje u odredenom procesnomcilju preduzimaju procesni subjekti.
Pravni pojam krivicnog postupka
Izvrsenjem krivicnog djela stvara se izmedu drzave i izvrsioca djela jedan materijamopravniodnos. Za drzavu se stvara pravo i duznost da prema izvrsiocu, cija odgovornost budeutvrdena, primijeni krivicni zakon. Za osumnjicenog, odnosno optuzenog istovremeno,rada se odgovarajuce pravo da njegova krivicna odgovornost bude utvrdena i sankcijaeventualno odredena i izvrsena pod pretpostavkom i u granicama odredenim zakonom.Odnos koji tako nastaje izmedu drzave i osumnjicenog, odnosno optuzenog, pravni jeodnos, jer je regulisan pravom i ustanovljava pravo i obaveze za obje strane.Materijalnopravni odnos je sustinski i konkretan, ali je hipotetican, jer njegovo stvarnopostojanje i obim tek treba da se utvrde i to se raspravljanje i utvrdivanje vrsi u krivicnompostupku.Krivicni postupak, posmatran po svojoj unutrasnjoj strani (po pravnoj prirodi, juristicki),takode je pravni odnos, nezavisan od materijalnopravnog odnosa, procesnopravni odnos.Krivicni postupak je pravni odnos jer je regulisan pravom, a procesne radnje su takopostavljene da se sa pravnog gledista javljaju kao vrsenje prava ili ispunjenje duznostiprocesnih subjekata.Krivicni procesni odnos razvija se izmedu suda, osumnjicenog, odnosno optuzenog ituzioca (procesnih subjekata): sud ima odredena prava i duznosti prema strankama(osumnjicenom, odnosno optuzenom i tuziocu), a stranke odredena prava i duznosti premasudu i izmedu sebe, tj. pravni odnos je trostran. Obaveze jednog subjekta su, po pravilu,pravaza drugog, pored toga sto postoje i samostalna prava i obaveze pojedinihsubjekata.Uodnosu izmedu stranaka i suda, sud ima opstu duznost da im pruzi pravnu zastitu:obavezan je da primi tuzbu, da o postavljenom zahtjevu donese odluku u skladu sazakonom i da radi toga obavi sve procesne radnje koje se pokazu potrebnim. Osumnjiceni,odnosno optuzeni ima opstu duznost da stupi u otpoceti proces i da podnosi, trpi proces,bez obaveze na neko cinjenje, sem obaveze odazivanja pozivu
 
suda, a, pored toga, ima iniz prava koja omogucavaju njegovu odbranu i zastitu njegove licnosti. Opsta duznosttuzioca je zasnivanje procesnopravnog odnosa, u cemu je tuzilac, vise ili manje, vezan uodlucivanju, u smislu da li je pokretanje postupka zasnovano na nacelu legaliteta ili nanacelu oportuniteta. Za odnos izmedu stranaka karakteristicno je da je tuzilac obavezan
2
 
da gonjenje vrsi objektivno, cemu odgovara pravo osumnjicenog, odnosno optuzenog da,u protivnom, trazi njegovo izuzece.
Karakteristike krivicnog postupka
Krivicni postunajc ima sljedece karakteristike:1) Krivicni postupak je
prinudan
odnos za stranke i za sud, jer je ureden prinudnimpravom
(ius cogens).
 Tuzilac odlucuje o pokretanju postupka, ali je obavezan da gapokrene i vodi ukoliko su uslovi za vodenje postupka ispunjeni. Osumnjiceni, odnosnooptuzeni se sa svoje strane mora upustiti u procesnopravni odnos i dopustiti da se protivnjega otvori i vodi postupak, a od njegove volje zavisi jedino davanje iskaza ipreduzimanje radnji odbrane. Sud je duzan, ako su ispunjene zakonske pretpostavke, dapostupi po tuzbi.
14
Iz prinudnog svojstva krivicnog postupka proizilazi i njegov javnopravni karakter.2)
 
Postupak je, u isto vrijeme, instrumentalan (formalan), jer nije sam sebi cilj, vec'sluziutvrdivanju jednog drugog odnosa (materijalnopravnog i eventualnih koneksnih nekrivicnihodnosa). On je, dakle, sredstvo ill instrument za ozivotvprenje krivicnog zakona3) Postupak je
sekurTdarnog karaktera:
zasniva se na pretpostavci prethodog postojanjamaterijalnopravnog odnosa izmedu drzave i osumnjicenog, odnosno optuzenog, a ima za cilj dautvrdi postojanje ili nepostojanje tog drugog odnosa i, u slucaju postojanja, da ga raspravi. Ukrivicnom postupku treba nastojati da bude kaznjen svaki poznati ucinilac krivicnog djela ili,drugim rijecima, da nijedan poznati krivicno odgovorni ucinilac ne izbjegne krivicni postupak ine ostane bez krivicne sajikcije. To je primarni cilj zastite interesa pojedinca i drustvenezajednice kao cjeline.4) Krivicni procesnopravni odnos je
trostran,
 jer se zasniva i tece izmedu tri procesnasubjekta: suda, tuzioca i osumnjicenog, odnosno optuzenog - u fazi presudivanja obavezno, au fazi prethodnog postupka ponekad, i samo izmedu dva subjekta. Od sva tri subjekta, jedinotuzilac stupa dobrovoljno u taj odnos, zasnivajuci ga, u stvari, podnosenjem optuzbe. Sadrzinuprocesnopravnog odnosa tako cine tri posebno regulisana procesnopravna odnosa, tj. trigrupe prava i duznosti: odnos izmedu tuzioca i suda, odnos izmedu osumnjicenog, odnosnooptuzenog i suda i medusobni odnos izmedu tuzioca i osumnjicenog, odnosno optuzenogpdnos se ne moze zamisliti samo kao odnos izmedu tuzioca i osumnjicenog, odnosnooptuzenog, tako da sud bude van procesnog odnosa, niti samo kao odnos izmeduosumnjicenog, odnosno optuzenog i suda ili tuzioca i suda, tako da ne bi bilo odnosa izmedutuzioca i osumnjicenog, odnosno optuzenog.5) Krivicni procesnopravni odnos je
 jedinstven,
 jer se, dinamicki posmatrano, jedinstveno formira od svih medusobnih odnosa procesnih subjekata, ali je, u isto vrijeme, i
slozen, kompleksan.
Procesnopravni odnos je jedinstven, jer prolazi kroz razne faze istepene, sa istim subjektima i predmetom odnosa. Procesnopravni odnos je i slozen, jerobuhvata niz pravnih odnosa koje procesni subjekti vrse preko procesnih radnji.Podjela procesa na stadijume moze biti razlicito postavljena u zakonu. U nasemzakonodavstvu krivicni postupak ima
dva stadijuma: prethodni postupak i glavnipostupak 
(po pravilu, sa podjelom svakog od ovih stadijuma na pojedine
faze).
Stadijum prethodnog postupka sluzi pripremanju sudenja o samoj stvari (glavnog' pretresa) iraspravljanju pitanja da li jedna krivicna stvar treba da izade na sudenje ili postupak trebaobustaviti bez izlazenja na sudenje. Ovaj postupak obuhvata
istragu i stavljanjeosumnjicenog pod optuzbu.Stadijum glavnog postupka,
koji slijedi nakon prethodnog postupka, predstavlja diopostupka u kome se krivicna stvar konacno raspravlja. Ovaj stadijum obuhvata:
a)glavni pretres;
 b)
donosenje i objavljivanje presude (sve ovo predstavlja postupak u prvojnstepenu)
c)
postupak po pravnim lijekovima (postupak pred visim sudom).
6) Krivicni postupak mora bid tako organizovan da obezbjeduje
pravicno sudenje.
Pravona pravicno sudenje je bitna odrednica kvaliteta pojma vladavine prava i zbog toga je odposebnog znacaja da se to pravo u praksi realizuje sto je moguce vise. Postupak morabiti pravican, odnosno odvijati se u razumnom vremenskom roku I zadovoljavati odredenezahtjeve koji se ticu razmatranja spora i saopstavanja presude.
3
Search
Search History:
Searching...
Result 00 of 00
00 results for result for
  • p.
    • Notes
    Load more