Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
63Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
GRAĐANSKO PROCESNO PRAVO

GRAĐANSKO PROCESNO PRAVO

Ratings: (0)|Views: 14,014|Likes:
Published by Durakovic Mahir

More info:

Published by: Durakovic Mahir on Sep 22, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/03/2013

pdf

text

original

 
UVODNA RAZMATRANJA
1.POJAM I PREDMET GRAĐANSKOG PROCESNOG PRAVA
Građansko procesno pravo obuhvata 2 vrste procesnih normi: organizacione i funkcionalne. Organizacionim seustanovljavaju sudovi-organizacija, sastav i nadležnost. U funkcionalne spadaju pravila kojima se uređuje postupak. Prema tome GPP je samostalna pravna grana u koje spadaju pravila kojima se regulišu procesno- pravna djelatnost sudova i ostalih učesnika u ostvarivanju sudske finkcije.
 Izvori građanskog procesnog prava
mogu se podijeliti na formalne i faktičke. Formalni su ustav, zakoni i podzakonski akti. U faktičke spadaju sudska praksa (
iudicatura
) i pravna nauka (
iuris prudens
).
2.METODI OSTVARIVANJA GRAĐANSKOG PRAVOSUĐA
GPP je grana prava, a građanski postupak je njen predmet. Kao grana prava, GPP je skup normi, ustanova i propisa povezanih u jednu logičku cjelinu. Građanski postupak se sastoji od sistema radnji koje se nazivaju procesno-pravnim radnjama. Postoji više vrsta građanskih postupaka, od kojih su se neki razvili u samostalnegrađanske postupke. To su: parnični, vanparnični i izvršni postupak.Sadržaj sudske funkcije u parničnom postupku je u
odlučivanju
, koje se sastoji u tome da se na utvrđenočinjenično stanje primjenjuje odgovarajuća pravna norma sa ciljem zaštite ugroženog ili povrijeđenog prava. Uvanparničnom postupku sadržaj sudske funkcije primarno je u
uređivanju
 ,
stvaranju
i
mijenjanju
građanskopravnih odnosa. Sadržaj sudske funkcije u izvršnom postupku je u
egzekutivnom
postupanju suda kaodržavnog organa. Tu se postiže ostvarenje prava na način što se subjekt obaveze u propisanoj formi prisiljava daudovolji obavezi utvrđenoj u izvršnoj sudskoj odluci ili nekoj drugoj izvršnoj ispravi.
3.MJESTO GRAĐANSKOG PROCESNOG PRAVA U SISTEMU PRAVA
GPP je u najbližoj vezi sa ustavnim, građanskim materijalnim pravom, te krivičnim i upravnim pravom.
Odnos prema ustavnom pravu.
Ustavima se vršenje sudske funkcije povjerava redovnim sudovima, a utvrđujuse i osnovni principi organizacije sudova i sudske funkcije (zakonitost, sudska nezavisnost, zbornost,dvostepenost itd). Svi ovi principi se konkretiziraju kroz norme procesnog prava. Načelo sudske nepristrasnostii načelo kontradiktornosti su dva najvažnija principa koji su na nivou ustavnih načela, a zastupljeni su unormama organizacionog i funkcionalnog procesnog prava.
Odnos GPP prema materijalnom građanskom pravu.
Do odvajanja GPP od građanskog materijalnog pravadošlo je tek u 19.vijeku. Razlikovanje procesnog od materijalnog građanskog prava ima kako teorijski, tako i praktični značaj. Npr. procesne radnje se ne ispituju u pogledu njihove valjanosti kao poslovi građanskog prava,već u pogledu njihove dopuštenosti. Kad je procesna radnja dopuštena, ona neće uvijek samim svojim preduzimanjem proizvesti dejstvo. Osim toga, u pogledu teritorijalnog važenja normi procesnog prava uvijevaži načelo
lex
 
 fori
1
, a u pogledu važenja normi materijalnog prava načelo
lex causae.
Odnos građanskog postupka prema materijalnom pravu. Predmet materijalnog prava su norme kojima sereguliše nastanak, promjena i prestanak pravnih odnosa
. Predmet normi procesnog prava je utvrđivanjeorgana kojima se povjerava vršenje pravozaštitne funkcije i postupak u kome se ostvaruje ta funkcija. Obje vrstenormi imaju isti krajnji cilj: ostvarenje utvrđenog pravnog poretka u društvenim odnosima. Zato je postupak neodvojiv od materijalnog prava, čijem ostvarenju služi. Istovremeno, postupak posjeduje i relativnusamostalnost u odnosu na materijalno pravo, jer kao pravosudna institucija doprinosi ostvarivanju i daljemrazvoju postojećeg pravnog poretka, a time i ukupnih društvenih odnosa.
Forma i formalizam u postupku.
Pravu je svojstvena forma zbog toga što bez forme ne bi moglo ostvarivatisvoju osnovnu funkciju – obezbjeđenje stabilnosti i sigurnosti pravnog poretka. U procesnom pravu je pravnaforma još više izražena. Radnje kojima subjekti postupka ostvaruju svoja procesna prava i obaveze se preduzimaju u zakonom propisanim oblicima, tj. na području procesnog prava važi princip stroge forme. Sdruge strane, na području materijalnog prava važi princip slobodne forme.Princip stroge forme u parničnom postupku je u službi ostvarenja tri osnovna cilja:
 zakonitost, pravnasigurnost i efikasnost 
. Pravna forma prerasta u formalizam onda kad postane sama sebi svrhom, tj. kad prestaneslužiti naprijed navedenim ciljevima.
Odnos između GPP i upravnog prava.
Parnični postupak je najstarija pravna institucija, iz čijeg okvira seizdvojio prvo krivični, a u novije vrijeme i upravni postupak. U upravnom postupku prisutne su mnogeinstitucije koje se ne razlikuju od instituta građanskog postupka. Osim toga, nema jasnog razgraničenja između parničnog i upravnog postupka, kakvo npr.postoji između građanskog i krivičnog postupka zahvaljujući
1
Zakon domaćeg prava
 
određenosti krivično-pravnog predmeta. Neka obilježja na osnovu kojih se mogu uočiti razlike izmeđuupravnog i građanskog postupka su:1.Po jednom shvatanju, bitno obilježje građanskopravnog odnosa je u jednakosti subjekata, za razliku odupravnopravnog odnosa u kome je na jednoj strani državni organ kao nosilac vlasti kome je druga strana potčinjena. Ovaj kriterij se smatra nedovoljnim, jer se državni organi mogu pojaviti kao ravnopravnestranke u međusobnom odnosu, ali taj odnos neće samim tim biti građanskopravni. Po drugom shvatanju, bitan kriterij za razlikovanje građanskopravne od upravne stvari je u tome da li u konkretnom slučaju organdržavne vlasti vrši ovlaštenja koja su mu zakonom povjerena, ili se javlja kao nosilac prava i obaveza kojaima svaki drugi subjekt.
2.
Obzirom da ovi kriteriji nisu dovoljni za kategorijalno razlikovanje, pribjegava se kriteriju formalno- pravnog razgraničenja. Po formalno-pravnom kriteriju, građanskopravnim predmetima se smatraju oni začije su rješavanje nadležni sudovi u parničnom postupku, a upravnim oni koji se rješavaju u upravnom postupku.U savremenom pravu se upravna djelatnost i sudska funkcija međusobno približavaju u mnogim aspektima. Zadjelatnost upravnih organa, kao i za djelatnost sudova, važi načelo zakonitosti.Karakteristika odnosa između upravnog i sudskog postupka jeste i međusobno dejstvo akata, tj. dejstvo presudeu upravnom postupku i dejstvo upravnog akta u parničnom postupku. Ako se u parničnom postupku kao prethodno pitanje pojavi stvar koja je već pravnosnažno riješena u upravnom postupku, sud je vezan za odlukuupravnog organa u okviru njene pravosnažnosti. Važi i obrnuto. Ovaj princip vezanosti za akte drugog organa jeu funkciji očuvanja jedinstva pravnog poretka.Razgraničenje nadležnosti između sudova i upravnih organa vrši se po pravilima o apsolutnoj nadležnosti: ako je pokrenut parnični postupak, a radi se o upravnopravnoj stvari, sud će se oglasiti apsolutno nenadležnim iodbaciti tužbu. Važi i obrnuto.
Odnos građanskog procesnog prava i krivičnog procesnog prava Sličnosti i razlike.
Sličnosti su uslovljene time što i građansko i krivično pravosuđe vrše jedinstveni sudovi, arazlike time što se funkcija sudova u jednom i drugom postupku ostvaruje u različitim predmetima.Ono što je zajedničko za krivični i građanski postupak prvenstveno su ustavna načela na kojima je zasnovanoorganizacijsko i funkcionalno uređenje sudova: zakonitost, nezavisnost sudova, zbornost, dvostepenost itd.Takođe su im zajednička i načela kojima se osigurava pravilno ostvarenje sudske funkcije. To su načela:kontradiktornosti, usmenosti, javnosti, slobodne ocjene dokaza i materijalne istine.Razlike između krivičnog i građanskog postupka uslovljene su razlikama njihovih predmeta. Predmetgrađanskog postupka je raspravljanje i odlučivanje u sporovima iz građansko-pravnih odnosa, a predmetkrivičnog postupka je raspravljanje i odlučivanje o tome da li je učinjeno krivično djelo, da li postoji krivčnaodgovornost učinioca, te izricanje sankcije. Svojstvo krivično-pravne stvari ima samo ono djelo koje jezakonom utvrđeno kao krivično djelo.Osim toga, razlike između građanskog i krivičnog postupka manifestuju se i na području nekih načela. Načelodispozitivnosti i raspravno načelo su specifična načela parničnog postupka. Ona postoje i u krivičnom postupku,ali je njihov domet sasvim neznatan. Građanski postupak tužbom pokreće subjekt osporenog ili povrijeđenog prava, a krivični postupak pokreće javni tužilac po službenoj dužnosti. Ostvarenje krivičnopravnih normi postiže se samo u krivičnom postupku. S druge strane, pravna zaštita povodom povrijeđenog ili osporenog pravamože se postići i putem arbitraže. U krivičnom postupku ne postoje ustanove povlačenja tužbe, odricanja odtužbenog zahtjeva, sudskog poravnanja i druge ustanoev kojima se ostvaruje načelo dispozitivnosti u parničnom postupku.
-
Vezanost suda u građanskom postupku za presudu donesenu u krivičnom postupku.
Postoje 3 situacije ukojima je sud u građanskom postupku vezan za presudu donesenu u krivičnom postupku. To su slijedećesituacije:- kad je istom radnjom prouzrokovano krivično djelo i neka građanskopravna posljedica;- kad krivično djelo ima karakter prethodnog pitanja u parničnom postupku;- kad presuda donesena u krivičnom postupku ima karakter pravno relevantne činjenice građanskog prava.Ako ista radnja proizvodi i krivičnopravnu i građanskopravnu posljedicu, titular građanskopravnog ovlaštenjaima 2 alternativne mogućnosti:1. da raspravljanje i odlučivanje o građanskopravnom zahtjevu pridruži krivičnom postupku (adhezioni postupak);2. da pokrene samostalan građanski postupak.
GPP dr. Branko Čalija; dr. Sanjin Omanović 2
 
Ako ako sud u krivičnopravnoj stvari donese oslobađajuću presudu ili obustavi postupak, on ne može odbiti igrađanskopravni zahtjev stranke iz adhezionog postupka, već tu stranku upućuje na pokretanje parničnog postupka. Razlog tome je činjenica da je parnični postupak redovni način raspravljanja i odlučivanja ograđanskopravnim zahtjevima, pa se samo u tom postupku može donijeti odluka sa dejstvom
res iudicata.
Pravosnažna osuđujuća krivična presuda veže sud u parničnom postupku, koji ne može utvrđivati činjenice koje bi isključile odgovornost za štetu uzrokovanu umišljajnim krivičnim djelom. Tada se ne može umanjiti ninaknada štete zbog slabog imovinskog stanja štićenika.Građanska subjektivna odgovornost je strožija od krivične. U krivičnom pravu po pravilu se odgovara zaumišljaj, a izuzetno i za nehat. U građanskom pravu se odgovara za sve oblike krivice, zaključno saobjektivnom odgovornošću. Stoga, kad je sud u krivičnom postupku utvrdio postojanje krivičnog djela ikrivične odgovornosti, onda razlozi pravne sigurnosti i ekonomičnosti, kao i sama logika daju opravdanje zavezanost parničnog suda za činjenice utvrđene u krivičnom postupku. S druge strane, ako je pred krivičnimsudom donesena oslobađajuća presuda, parnični sud nije vezan za nju jer nepostojanje krivične odgovornosti neznači da istovremeno ne postoji ni građanska odgovornost.Ako se krivično djelo i krivična odgovornost javljaju u građanskom postupku kao prethodno pitanje, sud ugrađanskom postupku je vezan za odluku donesenu u krivičnom postupku i to bez obzira na to da li je ona presuđujuća ili oslobađajuća. Npr, nedostojnost za nasljeđivanje nastupa usljed određenih krivičnih djelanasljednika kao npr.umišljajno lišavanje života ostavioca, upotreba sile ili prijetnje u cilju sastavljanjatestamenta i sl.U određenim situacijama se pravosnažnoj presudi u krivičnom postupku daje karakter pravno relevantnečinjenice, za koju se veže nastanak određenih pravnih posljedica. Npr.pravosnažna presuda kojom je jedan bračni drug osuđen za krivično djelo kaznom zatvora duže od 3 godine, predstavlja pravno relevantnu činjenicuza koju porodično pravo vežu posljedicu - pravo drugog bračnog druga na razvod.
GPP dr. Branko Čalija; dr. Sanjin Omanović 3

Activity (63)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
Emina Che liked this
Eldin Provalic liked this
pfc141 liked this
naum1011 liked this
Edi Bastijanic liked this
bigiboy123 liked this
danijelisimus liked this

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->