Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
4Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Trudnoća i začeće

Trudnoća i začeće

Ratings: (0)|Views: 2,386|Likes:
Published by Trudnoca
Trudnoca i zacece
Trudnoca i zacece

More info:

Published by: Trudnoca on Sep 29, 2010
Copyright:Public Domain

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/29/2012

pdf

text

original

 
1
Trudnoća i zračenje
 Pregnancy and Radiation
D. Trokić
1
*, A. Drljević
1
, A. Beganović
2
, A. Skopljak-
Beganović
3
, M. Gazdić
-
Šantić
2
1.
 
Institut za
onkologiju, Klinički centar Univerziteta Sarajevo, Bolnička 25, 71000 Sarajevo,
Bosna i HercegovinaInstitute of Oncology, Clinical Centre,
University of Sarajevo, Bolnička 25, 71000 Sarajevo,
Bosnia and Herzegovina2.
 
Institut za
radiologiju, Klinički centar Univerziteta Sarajevo, Bolnička 25, 71000 Sarajevo, BiH
 
Institute of Radiology, Clinical Centre, University of Sarajevo, Bolnička 25, 7100
0 Sarajevo,Bosnia and Herzegovina3.
 
Institut za
nuklearnu medicinu, Klinički centar Univerziteta Sarajevo, Bolnička 25, 71000
Sarajevo, BiH
Institute of Nuclear Medicine, Clinical Centre, University of Sarajevo, Bolnička 25, 71000
Sarajevo, Bosnia and Herzegovina*Kontakt autor
Corresponding author
Sažetak
 
Mnoge trudnice bivaju izložene
 
 jonizirajućem zračenju, bilo u okviru dijagnostičkih ili terapijskih
procedura, bilo na radnom mjestu kao profesionalci. Nedostatak informacija o riziku izaziva strah kodtrudnice i njene okoline i
često dovodi do nepotrebnih pobačaja.
Ovaj rad prvenstveno je namijenjen
medicinskim profesionalcima, koji bi, kada postoji mogućnost da trudnice budu izložene zračenju,trebali voditi računa o sljedećem:
Iradijacija gonada bilo kojeg od rod
itelja prije začeća ne uzrokujepovećanje incidence kancera ili malformacije kod
djece;
Kod najvećeg dijela dijagnostičkih procedura
doze na plod nisu toliko visoke da bi mogle izazvati prenatalnu smrt, malformacije ili mentalnuretardaciju;
Više doze, kao što su doze od terapijskih procedura mogu izazvati veoma štetne efekte pai smrt fetusa, pa se preporučuje obavezno testiranje žena na trudnoću prije propisivanja ovih procedura
;
Žene koje jesu ili mogu biti trudne
moraju biti upoznate sa
štetnim efektima zračenja, te dati pristanakda se isto provede u dijagnostičke ili terapijske svrhe.
 
Prilikom upućivanja na medicinske procedurekoje uključuju izloženost zračenju mora se provjeriti da li je žena
trudna, te to uzeti u obzir prilikomprocj
ene opravdanosti procedure, a kod njenog provođenja treba što je više moguće proceduruoptimizirati tj. poduzeti sve da se željeni dijagnostički ili terapijski postupak postigne uz minimalnu
dozuna plod.
Za trudnice koje su profesionalno izložene zračenju
mora se osigurati da apsorbirana doza
ploda ne smije biti veća od 1
 
mGy , što j
e
granična
doza
za opću populaciju
. Odluka o eventualnom
pobačaju nakon što trudnica primi određenu dozu zračenja je individualna i
 
ovisi o nizu sociološk
ih,ekonomskih, vjerskih i drugih faktora. No, medicinski gledano,
nema indikacije za pobačaj ukoliko je
fetalna doza manja od 100 mGy.
Ključne riječi
:
 
trudnoća, zračenje, zaštita, fetalna doza, pobačaj
 
Summary
Many pregnant women are exposed to ionising radiation whether as a patient during diagnostic andtherapeutic procedures or as radiation workers. Lack of information concerning the risk of ionisingradiation is responsible for anxiety of pregnant women and frequent unnecessary termination ofpregnancies. Target group of this article are medical professionals who, in case when there is aprobability of exposure of pregnant women to ionising radiation, should take care about the following:Pre-conception irradiation of either parent
’s
gonads has not shown to result in the increased cancer or
 
2malformation for the children. Prenatal doses from most diagnostic procedures present no measurableincreased risk of prenatal death, malformation, or mental retardation. Higher doses, such as thoseinvolved in therapeutic procedures, can result in significant foetal harm including foetal death, sopregnancy test is recommended before the prescription of such a procedure. Pregnant or potentiallypregnant women must be informed about the radiation risk from diagnostic and therapeutic procedures,and they need to give consent for performing such a procedure. During the prescription of a medicalprocedure which includes exposure to ionising radiation it must be checked whether the woman ispregnant, which needs to be one of the factors for estimation of procedure justification, and during theprocedure the most important is the optimisation; to perform all possible efforts to get the desireddiagnostic or therapeutic effect with minimal foetal dose. For occupationally exposed pregnant womenactions must be taken that the dose to the foetus does not exceed 1 mGy, which is the dose limit for thepopulation at whole. Decision about termination of pregnancy after prenatal irradiation is individual anddepends on social, economic, religious and other factors. For foetal doses bellow 100 mGy there is nomedical justification for termination of pregnancy because of radiation exposure.
Key words:
pregnancy, radiation, protection, foetal dose, termination
1
 
Uvod
Korištenje jonizirajućeg zračenja je dovelo do zadivljujućih rezultata u dijagnostici i liječenju bolesti,međutim ono može izazvati i štetne efekte. Zbog toga se populacija mora zaštititi od neopravdanog iliprevelikog izlaganja jonizirajućem zračenju.
 
Naročito je bitno da se prilikom izlaganja zračenju trudnica ili potencijalnih trudnica dijagnostičke iterapijske procedure provode uz najveće moguće mjere zaštite.
 
Štetni efekti izlaganja zračenju
 
se dijele na determinističke i stohastičke.
 1.
 
Deterministički efekti
 
nastaju ukoliko intenzitet zračenja pređe određeni prag. Njihova ozbiljnostzavisi od primljene doze. Primjeri za ove efekte u slučaju izlaganja zračenju trudnica su
malformacije organa, mentalna retardacija i smrt ploda.2.
 
Stohastički efekti
nemaju prag do
ze, vjerovatnoća njihovog nastanka je proporcionalnaprimljenoj dozi, a njihova ozbiljnost ne zavisi od veličine doze. Primjeri ovih efekata su nastanak
kancera i hereditarni efekti.
Svjesna problema da se mnoge trudnice izlažu, ponekad i nepotrebno, jonizirajućem zračenju u svrhudijagnostike ili terapije Međunarodna komisija za zaštitu od zračenja (ICRP) je izdala brošuru
ICRP Publication 84: Pregnancy and Medical Radiation 
 
u kojoj je dala preporuke za optimizaciju zaštite
trudnica (1).
Cilj ovog rada je da onima koji su na bilo koji način involvirani u procedure u kojima su trudnice izloženezračenju približe
 
navedene preporuke Međunarodne komisije za zaštitu od zračenja, dopunjene sarezultatima mjerenja na Kliničkom centru U
niverziteta u Sarajevu (KCUS).
Pošto je za ovaj rad značajna doza na plod tj. srednja količina energije koja se apsorbira u masi
ploda,
uglavnom su korištene jedinice
apsorbirane doze 
 
Gy ili mGy
(grej, prema fizičaru Louisu Haroldu
Grayu).
U radiološkoj zaštiti se koriste još i
ekvivalentna doza 
(apsorbirana doza na organ,
T,R 
,
pomnožena sa težinskim faktorom zračenja,
), te
efektivna doza 
 
(zbir umnožaka ekvivalentne doze i
faktora osjetljivosti za pojedina tkiva
),
čije su jedinice Sv ili mSv (sivert, prema medicinskom fizičaru
Rolfu Sievertu).
 
3Efektivna doza je mjera
rizika od štetnih efekata jonizirajuće
g
zračenj
a. Granice efektivne doze za
stanovništvo i populaciju date s
u u tabelama(Tabela 1iTabela 2)(2). Kako je
težinski faktor zračenja
 
za jonizirajuća zračenja koja se koriste u medicini (osim vrlo rijetkih slučajeva) jednak jedinici, onda je
apsorbirana doza u mGy jednaka ekvivalentnoj dozi u mSv za problematiku koja se razmatra u ovomradu.
Tabela 1
. Granice doza za lica koja rade sa izvorima jonizujućih zračenja
(2)
Radijaciona veličina
Granice doza (mSv/godina)Efektivna doza 20
Ekvivalentna doza za očno sočivo
150
Ekvivalentna doza za kožu
500
Ekvivalentna doza za ruke, podlaktice, stopala i članke
500
Tabela 2
. Granice doza za stanovništvo
(2)
Radijaciona veličina
Granice doza (mSv/godina)Efektivna doza 1
Ekvivalentna doza za očno sočivo
15
Ekvivalentna doza za kožu
50
2
 
Efekti zračenja in utero
 
Iradijacija gonada bilo kojeg od
roditelja prije začeća ne uzrokuje povećanje incidence kan
cera ilimalformacije kod djece (1).Razvoj ploda se odvija u tri faze:
I
 
Preimplantacijska faza.
 
To je period od momenta začeća do implantacije. Ako je plod izloženzračenju u ovoj fazi može se desiti da dođe do nedetektabilne smrti ploda, dok je veoma malavjerovatnost da dođe do drugih štetnih efekata.
 II
 
Faza organogeneze.
 
Ona traje od 3. do približn
o 8. postkoncepcijske sedmice. U ovoj fazi
izlaganje zračenju može dovesti do m
alformacija, osobito organa koji se razvijaju u periodu
izloženosti zračenju, a ozbiljnost efekta je proporcionalna dozi.
 III
 
Faza razvoja fetusa.
Ona traje od 9. postkoncepcijske s
edmice do rođenja (razvoj CNS
-a traje od
8. do 25. sedmice). Izloženost zračenju u ovoj fazi (naročito u periodu od 8. do 15. sedmice) možedovesti do mentalne retardacije čija je ozbiljnost proporcionalna primljenoj dozi (1).
 
U 2
. i 3. fazi može doći do indukcije stohastičih efekata (nastanak kancera), koji se manifestira u periodu od 1. do 19. godine života djeteta(
Tabela 3)i hereditarnih efekata.
Deterministički efekti (malformacije, smanjen kvocijent inteligencije i mentalna retardacija) nastajusamo za fetalne doze veće od 100
mGy. To je doza koje se ne dos
tiže u većini dijagnostičkih procedura
u radiologiji i nuklearnoj medicini. Npr. fetalna doza od 100 mGy ne bi se dostigla s 3 CT-a zdjelice,niti s 20 konvencionalnih snimaka abdomena ili zdjelice (1).
 
Tabela 3. Vjerovatnost
rađanja zdravog djeteta u funkciji doze zračenja
(1)
Apsorbirana doza u plodu bez
Vjerovatnost da neće biti Vjerovatnost da neće razviti

Activity (4)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
Damir Rondic liked this
Manojlovic Vaso liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->