Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
6Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Žan Bodrijar

Žan Bodrijar

Ratings: (0)|Views: 729 |Likes:
Published by Djordje Krsmanovic

More info:

Published by: Djordje Krsmanovic on Oct 17, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/26/2013

pdf

text

original

 
Žan Bodrijar( 1929-2007) je bio jedan od najbitnijih intelektualaca današnjice, i jedanizuzetno plodan pisac čiji rad predstavlja kombinaciju filozofije, socijalne teorije, i jedneidiosinkrastične metafizike koja odslikava ključne događaje i fenomene epohe. Oštromkritikom savremenog društva, kulture i misli, Bodrijar je zaradio naziv gurua Francuske postmoderne teorije, mada se on može čitati i kao mislilac koji kombinuje socijalnuteoriju i filozofiju na originalan i provokativan način i kao pisac koji je razvio sopstvenistil i formu pisanja. Bodrijar je bio izuzetno plodan pisac koji je objavio više od tridesetknjiga i komentarisao neke od najistaknutijih kulturnih i socijalnih fenomena savremeneere, uključujući brisanje razlika roda, rase i klase koje su restrukturirale moderna društvau nova postmoderna potrošačka, medijska i visoko tehnološka društva; mutirajuću uloguumetnosti i estetike; fundamentalne promene u politici, kulturi, i ljudskim bićima; iuticaju novih medija, informacija, i kibernetičke tehnologije u kreiranju kvalitativnodrugačijeg društva, obezbeđjujući fundamentalne promene u životu kako pojedinca, takoi društva u celini.
Već nekoliko godina kultna figura postmoderne teorije, Bodrijar jeprošao dug put transformacije postmodernog diskursa od ranih ’80-ih dodanas, i razvio visoko idiosinkrastičan modus filozofske i kulturneanalize. Ovaj rad se fokusira na Bodrijarov jedinstveni način mišljenjai kako se ono menjalo od socijalne teorije, preko postmoderne teorijedo provokativnog tipa filozofske analize. U retrospektivi, Bodrijar semože sagledati kao teoretičar koji je na originalan način ispitivaoživot znakova i uticaj tehnologije na društveni život, i koji jesistematski kritikovao glavne modele moderne misli, istovremenorazvijajući sopstvenu filozofsku perspektivu.
1.Rani radovi: Od “Sistema objekata” do “Ogledala produkcije”
Žan Bodrijar je rođen 1929. godine u gradu katedrala-Remsu. Ponjegovim rečima, baba i deda su bili seljaci, a roditelji su radili kaoslužbenici, tako da je on bio prvi u porodici koji je završiofakultet,pa da je to dovelo do jaza u kulturnom miljeu između njega injegovih roditelja. 1956 on počinje da radi kao profesor u gimnaziji iu ranim 60-im radi kao lektor za francuskog izdavača Seuil-a. Bodrijarje u početku bio germanista koji je objavljivao eseje o kniževnosti u‘Modernim vremenima’ (Las temps modernes) u periodu između 1962-1963 iprevodio dela Pitera Vajsa (Peter Waiss) i Bertolda Brehta na francuskijezik, a preveo je i knjigu o mesijanskim revolucionarnim pokretimakoju je napisao Vilhelm Mulman (Wilhelm Muehlmann). Tokom ovog perioda,on se susreće sa i bavi delom Henrija Lafebra (Henri Lafebvre), čije gakritike svakodnevnog života impresioniraju, kao i delom Rolana Barta(Roland Barthes), čije su semiološke analize savremenog života imaletrajan uticaj na njegov rad.1966. Bodrijar dolazi na Pariski Univerzitet u Nanteru (Nanterre), ipostaje Lafebrov asistent, istovremeno studirajući jezike, filozofiju,sociologiju i druge discipline. 1966-e brani doktorsku tezu ‘These duTroisieme Cycle’ (‘Teza o trećem krugu’) na katedri za sociologiju sadisertacijom ‘Le systeme des objects’ (‘Sistem objekata’) i počinje dapredaje sociologiju u oktobru te godine. Suprostavljajući se Francuskoji Američkoj intervenciji u Alžirskom i Vijetnamskom ratu, Bodrijar se
 
povezao sa francuskom levicom u 60.im. Nanter je tad bio centar zaradikalnu politiku i ‘Pokret 22.mart’ koji je bio povezan sa DanijelomKon-Benditom (Daniel Cohn-Bendit) i ‘pobesnelima’ (‘enragees’) jeosnovan na katedri za sociologiju. Bodrijar je kasnije rekao da jeučestvovao u Majskim zbivanjima 1968.e koji su doveli do masovnogstudentskog protesta i generalnog štrajka koji su skoro doveli do padavlade de Gola (de Gaulle). 
Tokom kasnih ‘60-ih Bodrijar počinje da izdaje seriju knjiga koje će ga na kraju učinitisvetski poznatim. Pod uticajem Lefebra, Barta, i niza drugih francuskih teoretičara,Bodrijar je ozbiljno radio na polju socijalne teorije, semiologije, i psihoanalize, da bi1968.e objavio svoju prvu knjigu ‘Sistem objekata’, i samo dve godine posle (1970.)drugu -‘Potrošačko društvo’ (‘The consumer society’), a zatim ‘Za kritiku političkeekonomije znaka’ (‘’For a critique of the Political Economy of the Sign) 1972 (drugoizdanje 1981). Ove rane publikacije predstavljaju pokušaj (unutar okvira socijalneteorije), kombinovanja studija o svakodnevnom životu koje je prve uveo Lefebr, sasocijalnom semiologijom koja se bavi životom znakova u socijalnom životu. Ovaj projekat se, pod uticajem Barta, fokusira na sistem objekata u potrošačkom drustvu (tema prve dve knjige) i interfejs između političke ekonomije i semiotike (jezgro treće knjige).Bodrijarovi rani radovi su jedni od prvih kojih su semiologiju “naterali” da analizira kakosu ustvari objekti enkodirani [obeleženi] sistemom znakova i značenja koji sačinjavajusavremena medijska i potrošačka društva. Kombinujući semiološke studije, marksističku političku ekonomiju i sociologiju potrošačkog društva, Bodrijar je započeo svoj životni projekat - istraživanje sistema objekata i znakova koji sačinjavaju naš svakodnevni život.
Rani Bodrijar opisuje značenja upisana u objekte svakodnevnog života(npr.osećaj moći koji prati vozače brzih, skupih automobila) istruktuiran sistem koji te objekte organizuje u novo moderno društvo(npr.prestiž iliti znak-vrednost novog sportskog automobila). U prvetri knjige Bodrijar tvrdi da klasična marksistička kritika političkeekonomije mora da se zameni semiološkim teorijama znaka koje artikulišurazličitost značenja koja označavaju različiti označitelji - kao jezikorganizovan u sistem značenja. Bodrijar je, prateći Barta i ostale,tvdio kako sport, moda, mediji i ostali modeli označavanja takođeproizvode sopstvene sisteme značenja, koji se artikulisu prekospecifičnih pravila, kodova (dress-code) i sopstvenu logiku (terminikoji su interpromenljivi unutar određenog sistema značenja tj. nisufiksirani). Postavljajući sopstvenu analizu znakova svakodnevnog životau istorijski okvir, Bodrijar tvrdi da je tranzicija od ranijeg dobakapitalizma otvorenog tržišta do sadašnjeg monopolističkogkapitalizma, zahtevala povećanje pažnje na upravljanje potražnjom, dabi ostvarila povećanu i bolje kontrolisanu potrošnju. U ovomistorijskom dobu, između 1920-ih i 1960-ih potreba za povećanjemzahteva potrošača zamenila je brigu o snižavanju troškova proizvodnjei povećanju proizvodnje. U ovoj eri kapitalističkog razvoja, ekonomskekoncentracije i razvoja novih tehnologija, ubrzanja kapaciteta zamasovnu produkciju i kapitalističke korporacije, fokus pažnje sepomera ka kontroli potrošnje i stvaranju potreba za nova prestižnadobra, na taj način proizvodeći režim onoga sto Bodrijar naziva znak-vrednost (sign-value). Prema Bodrijarovim analizama, reklamiranje,pakovanje, izgled, moda, ”emancipovana” seksualnost, masovni mediji(massmedia) i kultura, kao i umnožavanje proizvoda su multiplicirali
 
količinu znakova i odraza, i proizveli umnožavanje znak-vrednosti. Izovoga, tvrdi Bodrijar, proizvodi masovne potrošnje ne mogu prosto da sekarakterišu upotrebnom vrednošću i vrednošću razmene, kao u marksovojteoriji proizvoda, već ih odredjuje znak - vrednost - izraz i ‘marka’stila, prestiža, luksuza, moći,itd.-koji sve više postaje bitan iprepoznatljiv deo proizvoda i upotrebe istog. Iz ove perspektive, Bodrijar tvrdi da se proizvodi kupuju i izlažukako zbog svoje upotrebne vrednosti tako i zbog znak-vrednosti, kao ida je fenomen znak-vrednosti postao suštinski sadržilac proizvoda ipotrošnje u potrošačkom drustvu. Prema Bodrijaru, celo društvo jeorganizovano preko potrošnje i prikazivanja proizvoda kroz kojepojedinci zadobijaju prestiž, identitet. U ovom sistemu, što su nečijapotrošna dobra prestižnija (kuće, automobili, garderoba, nakititd.) to je veći položaj koji on zauzima u domenu vrednosti znaka.Dakle, kao što reči zadobijaju značenja u odnosu na mesto udiferencijalnom sistemu značenja, tako i znak-vrednosti zadobijajusvoja značenja u odnosu na mesto unutar diferencijalnog sistemaprestiža i statusa. U ‘Potrošačkom društvu’ Bodrijar na kraju svesnopriželjkuje neku vrstu preokreta, u smislu povećanja i širenjarazličitih formi odbijanja konzumerizma, socijalnih konvencija ikonformističkog stila mišljenja i ponašanja, koje sve obuhvata pojam”praksa radikalne promene”. Bodrijar ovde aludira na očekivane‘erupcije nasilja i iznenadne dezintegracije koji će doći, neizbežno isigurno kao što je bio maj ‘68-e, da razbiju ovu belu masu[potrošnje]’. S druge strane, Bodrijar opisuje situaciju u kojoj jeotuđenje toliko potpuno da se ne može prevazići jer je ‘postalo samastruktura tržišnog društva’. Njegov argument je da u društvu gde je svestvar koja može da se proda i kupi, otuđenje je potpuno. I zaista,termin ‘otuđen/o’ početno je označen kao ‘prodat/o’, u jednom totalnopotrošačkom društvu gde je sve proizvod,a otuđenje je sveprisutno. Štaviše, Bodrijar postavlja “kraj transcedencije” (fraza pozajmljena odMarcusea) tamo gde pojedinci ne mogu da pojme sopstvene istinskepotrebe kao ni mogućnost drugačijeg načina života. U ’70-im, Bodrijarse distancirao od marksističke teorije revolucije, i umesto togapostulirao samo mogućnost pobune protivu potrošačkog drustva u jednoj‘nepredvidljivoj ali izvesnoj’ formi.U kasnim 1960-im povezuje se sagrupom intelektualaca okupljenih oko časopisa Utopija (Utopie) koji sutežili da prevaziđu granice između disciplina i u duhu Gaj Debora (GuyDebord) i Situacionističke Internacionale kombinuju refleksije oalternativnim drustvima, arhitekturi i načinima svakodnevnog života.Spajajući pojedince sa margina arhitekture, prostornog planiranja,kulturnog kriticizma i socijalne teorije, Bodrijar i njegovi saradnicisu dosta ‘odskakali’ od ostalih političkih grupa i razvili jedanposebno idiosinkrastičan, marginalizovan diskurs iza granicaetabliranih disciplina i političkih težnji tog vremena. Ova povezanostsa Utopijom je trajala samo u ranim 1970-im. S jedne strane, on jenastavio sa marksističkom kritikom proizvodnje koja podvlači ikritikuje različite forme otuđenja, dominaciju i eksploataciju kojeprodukuje kapitalizam. U ovoj fazi, činilo se da njegova kritika polazisa standardne neo-marksističke pozicije koja predpostavlja da jekapitalizam zlo koje homogenizuje, kontroliše i dominira socijalnimživotom, dok pojedincima oduzima slobodu, kreativnost, vreme i ljudskipotencijal. S druge strane, nije mogao da imenuje ni jednurevolucionarnu silu niti je raspravljao o situaciji i potencijalimaradničke klase kao faktora promene u potrošačkom društvu. Zaista,Bodrijar ne nudi nikakvu teoriju subjekta kao aktivnog faktora

Activity (6)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
ajero liked this
savopekovic liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->