Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
5Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Srpska lingvistička slavistika devedesetih godina 20. veka

Srpska lingvistička slavistika devedesetih godina 20. veka

Ratings: (0)|Views: 477 |Likes:
Published by vladaludwig

More info:

Categories:Types, Reviews
Published by: vladaludwig on Nov 02, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/16/2013

pdf

text

original

 
Predrag PiperSrpska lingvistička slavistika devedesetih godina 20. veka
Istorijski okviri
. – Srpska lingvistička slavistika
[1]
devedesetih godina 20.veka, suprotno velikim uslovnostima mnogih dekadnih periodizacijanaučnog razvoja, dosta se jasno razlikuje od stanja u kojem je srpskalingvistička slavistika bila u nekoj od prethodnih decenija. Razlozi tomenisu isključivo naučne prirode nego su pre svega istorijski i društveno-politički. Kao što je u srpskoj istoriji 20. vek zgusnut između ratnihgodina 1912. i 1999, tako je i poslednja decenija 20. veka, kao izuzetnotragično i u celini ratno razdoblje za srpski narod, istorijski omeđenagodinama 1991. i 1999, tj. početkom nasilne secesije zapadnih jugoslovenskih republika (1991) i ratom severnoatlantskog vojnogsaveza protiv Savezne Republike Jugoslavije (1999). Izdvajanje četirijufederativnih republika iz sastava druge Jugoslavije i stvaranje SavezneRepublike Jugoslavije 1991. godine, sa Srbijom i Crnom Gorom kao jedinim republkim jedinicama, imalo je za posledicu promenudruštveno-političkog statusa srpskohrvatskog knjevnog jezika iformiranje novih, zasebnih jezičkih politika i jezičkog planiranja kako unovostvorenim državama u kojima se dotle književni jezik zvaosrpskohrvatski, hrvatskosrpski, hrvatski ili srpski (pored drugih naziva)tako i u trećoj Jugoslaviji.Prve i najvidljivije promene ticale su se naziva i ustavnopravnogstatusa dotadašnjega srpskohrvatskog knjevnog jezika i njegovihpisama u novim državnim tvorevinama i u Saveznoj Republici Jugoslaviji. Sa tim promenama išle su i promene knjevnojezičkenorme. U Hrvatskoj su normativne promene umnogome prethodileonim ustavnopravnim, koje su taj proces maksimalno intenzivirale. USR Jugoslaviji i u Bosni i Hercegovini ustavnopravna jezička regulativa inova normativistička literatura sledile su tok istorijskih događaja,razume se, ne uvek jednakim tempom niti na isti način. Činjenica da je jedan do tada koliko-toliko jedinstveno normirani jezik (npr. u fonetsko-fonološkom pogledu varijantno izdiferenciran manje od savremenogengleskog jezika) nastavio da postoji pod nekoliko naziva i u različitimdruštveno-političkim okruženjima, iako krajnje neobična, donekle jeoslobodila lingviste potrebe da, baveći se normativističkim pitanjima,često više vode računa o mogućnim političkim posledicama pojedinihrešenja nego o jezičkoj stvarnosti.U SR Jugoslaviji, gde je ostalo dvojstvo pisma irilica i latinica),izgovora (ekavica i ijekavica), a donekle i naziva jezika (srpski i, sveređe u upotrebi – srpskohrvatski), nije nestala neophodnost stalnogbalansiranja u jezičkoj politici i jezičkom planiranju između elemenatatakvih dvojstava nego je samo donekle ublažena. Kako zbog toga tako i
1
 
zbog hitnosti standardizacije srpskog jezika u novim okolnostima, aponajviše kao prirodan sled mnogo ranije započetih proučavanjasrpskog i drugih slovenskih jezika – koja su sada delimično morala bitipojmovno-terminološki modifikovana uprkos krajnje nepovoljnimprilikama za naučnoistraživački rad i za objavljivanje radova srpskalingvistička slavistika dala je tokom devedesetih godina niz značajnihrezultata.
[2]
Lingvistički okviri
. – Specifičnosti razvoja srpske lingvističke slavistiketokom devedesetih godina ovoga veka takođe su određene opštimrazvojem lingvistike i slavistike u svetu, kao i u Jugoslaviji i RepubliciSrpskoj. Raznovrsnost savremenih lingvističkih teorija i metodologijaneizbežno se odrazila u po mnogo čemu modifikovanom vidu i naradove srpskih i jugoslovenskih lingvista i slavista. Tokom devedesetihgodina u njihovim istraživanjima i dalje dominiraju pitanja lingvistiketeksta i kontekstualne lingvistike, analize diskursa, pragmatike, teorijegovornih činova, sociolingvistike, psiholingvistike, ređe ineurolingvistike, i istorije srpske i slovenske filologije.
[3]
Uočljivo jeporaslo interesovanje za kognitivnu lingvistiku.
[4]
Opšta odlika takvihteorijskih radova jeste da u njima empirijsku bazu čini prvenstvenograđa iz maternjeg jezika istraživača, koji je u Jugoslaviji najčešćesrpski, ređe građa iz drugih slovenskih i neslovenskih jezika, što jemanje-više analogno situaciji u drugim slovenskim slavističkimsredinama.> Pored toga, vidljivo je i odsustvo sasvim čvrstog teorijsko-metodološkog vezivanja za određenu lingvističku školu ili pravac.
Sinteze, sabrani i izabrani radovi.
Devedesete godine za srpskulingvistiku jesu, s jedne strane, godine krupnih promena u jezičkojpolitici i jezičkom planiranju, a, sa druge strane, to su godine sabiranjanajboljeg što je urađeno u prethodnim decenijama i objavljivanja nizanovih radova. Uz to su išli povremeni, srećom neuspeli, pokušaji da sesrpsko lingvističko nasleđe prevrednuje prema novim dnevnopolitičkimmerilima i pojedinim ličnim ambicijama.Napori da se postigne brižljiviji odnos prema srpskom lingvističkom islavističkom naslu ispoljavali su se obelavanjem važnijihgodišnjica istraživačkog i nastavnog rada, organizovanjem naučnihskupova i objavljivanjem zbornika referata sa tih skupova (na primer,povodom stogodišnjice leksikografske delatnosti SANU, stogodišnjicepolonistike u Srbiji, stodvadesetogodišnjice Katedre za slavistikuBeogradskog univerziteta i pedesetogodišnjice Slavističkog društvaSrbije),
[5]
ali i objavljivanjem izabranih i sabranih dela istaknutih srpskihslavista i lingvista, kao i jubilarnim zbornicima u čast pojedinih slavista,u kojima se kroz biobibliografske i druge radove osvetljavajuindividualni naučni opusi u srpskoj slavistici i lingvistici: zbornici u častprof. R. Boškova (
Stvaranje,
Podgorica, br. 47),
 
prof. Aleksandra
2
 
Mladenovića (
 ZMSFL
33), prof. Vere Jerković i prof. Jovana Jerkovića(
 ZMSFL
37), prof. Živojina Stanojčića (
Srpski jezik 
I, 1-2) i dr.Zavod za izdavanje udžbenika započeo je 1998. godine saobjavljivanjem izabranih dela Aleksandra Belića,
[6]
a prtinsko"Jedinstvo" izdalo je 1990. tom izabranih radova Pavla Ivića, čije jeizabrane studije niška "Prosveta" objavila 1991. godine u tri toma, dok je iste godine u izdanju knjižarnice Zorana Stojanovića izašla i prvaknjiga (četvrti tom) celokupnih dela tog vodećeg srpskog slavistetokom nekoliko poslednjih decenija.
[7]
Objavljene su i zborničkeproblemski koncipirane knjige Milke Iv:
O jeziku Vukovom ivukovskom
(1990), i, posle
Lingvističkih ogleda
iz 1983, novilingvistički ogledi sa fokusom na teorijskim i tipološkim pitanjimasemantike naziva za boje i drugim pitanjima leksičke i gramatičkesemantike prevashodno srpskog jezika, kao i nova izdanja čuvenih
Pravaca u lingvistici
(1990, 1996)
.
[8]
Naučno delo Ivićevih, kao i njihovukupan dosadašnji slavistički rad, osvetljeni su i iz posebnog, ličnogugla, u formi radijskih razgovora sa Milošem Jevtićem, koji je pre togasrpsku slavistiku zadužio, uz nekoliko desetina knjiga intervjua sasrpskim intelektualcima različitih profila, i zbirnim knjigama razgovorasa jugoslovenskim i stranim slavistima.
[9]
U poznatoj biblioteci Ivana Čolovića "20. vek" izašla su 1996. i 1997.godine sabrana dela Ranka Bugarskog, u kojima se opštelingvistička isociolingvistička pitanja razmatraju prevashodno na primerima jezičkesituacije u Srbiji i Jugoslaviji.
[10]
 Pored toga, više lingvista i slavista objavilo je autorske zbornike ukojima je predstavilo svoje izabrane radove iz određene problemskeoblasti, manje ili više prerađene i dopunjene novim radovima.
[11]
Standardizacija srpskog jezika. –
U društveno-političkim prilikama kojesu nastajale u procesu odvajanja četiriju republika od SFRJ menjao sestatus srpskog književnog jezika, odnosno menjali su se jezička politikai jezičko planiranje u SRJ. Uz političku i državnopravnu secesijuHrvatske i Bosne i Hercegovine išla je književnojezička secesija (retkasociolingvistička pojava). Političkom voljom od do tada jednog,varijantno izdiferenciranog jezika stvorena su tri književna jezika sarazličitim nazivima (srpski, hrvatski, bošnjački), sa različitim statusimau državama u kojima se ti jezici govore, donekle i sa razlitimodnosom prema pismima, ali sa gotovo identičnom strukturom (uznastojanje da se u novim državama stvore što veće posebnosti i uinventaru jedinica, posebno u opštem i terminolkom leksičkomfondu).
3

Activity (5)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
skutorka59 liked this
milena_92_ug3913 liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->