Read without ads and support Scribd by becoming a Scribd Premium Reader.
See Premium Plans
 
Ph
ươ 
ng pháp quy n
ạ
p
M
ộ
t ph
ươ 
ng pháp r
ấ
t m
ạ
nh trong toán h
ọ
c dùng nghiên c
ứ
u và ch
ứ
ng minh các gi
ả
thi
ế
tlà nguyên lý quy n
ạ
p toán h
ọ
c. Bài vi
ế
t này giúp b
ạ
n
đọ
c làm quen v
ớ 
i ph
ươ 
ng pháp m
ớ 
inày và có th
ể
áp d
ụ
ng nó vào bài toán.
I.Nguyên lý quy n
ạ
p:
G
ọ
i P(x) là m
ộ
t m
ệ
nh
đề
theo x.
Đị
nh lý: Cho p là s
ố
nguyên d
ươ 
ng và dãy các m
ẹ
nh
đề
P(1), P(2), ..., P(n),... n
ế
ua)
 
P(1),P(2),... ,P(p) là nh
ữ
ng m
ệ
nh
đề
 
đ
úngb)
 
V
ớ 
i m
ỗ
i s
ố
t
ự
nhiên k>=p các m
ệ
nh
đề
P(k-p+1), P(k-p+2),... ,P(k)
đ
úng suy raP(k+1) c
ũ
ng
đ
úngThì m
ệ
nh
đề
P(n)
đ
úng v
ớ 
i m
ọ
i s
ố
nguyên d
ươ 
ng n.vi
ệ
c ch
ứ
ng minh
đị
nh lý có l
ẽ
là không c
ầ
n thi
ế
t ta s
ẽ
t
ậ
p trung vào các bài t
ậ
p v
ề
nguyênlý này, nh
ư
ng m
ọ
i vi
ệ
c t
ự
b
ả
n thân nó
đ
ã rõ ràng v
ớ 
i nh
ữ
ng b
ạ
n
đọ
c yêu toán. Chúng tôic
ũ
ng không
đ
i sâu vào vi
ệ
c gi
ớ 
i thi
ệ
u các b
ướ 
c quy n
ạ
p b
ở 
i vì qua các bài toán b
ạ
n
đọ
cs
ẽ
n
ắ
m
đượ 
c chúng.
II.Các ví d
ụ
:
Bài toán 1: Tính t
ổ
ng S
n
= 1+3+5+..+(2n-1) theo nGi
ả
i: Ta tính th
ử
vài giá tr
ị
 
đầ
u c
ủ
a t
ổ
ng này:S
1
=1;S
2
=4;S
3
=9;S
4
=16;t
ừ
nh
ữ
ng giá tr
ị
ban
đầ
u
đ
ó ta d
ự
 
đ
oán S
n
=n
2
 Ta b
ắ
t
đầ
u ch
ứ
ng minh
đ
i
ề
u
đ
óC
ơ 
s
ở 
quy n
ạ
p: v
ớ 
i n=1,2,3,4 m
ệ
nh
đề
 
đ
úngGi
ả
s
ử
m
ệ
nh
đề
 
đ
úng v
ớ 
i n=k t
ứ
c là S
k
= k
2
ta s
ẽ
ch
ứ
ng minh m
ệ
nh
đề
 
đ
úng v
ớ 
i n=k+1.Th
ậ
t v
ậ
y:S
k+1
= S
k
+ 2k+1= k
2
+ 2k +1= (k+1)
2
V
ậ
y m
ệ
nh
đề
 
đ
úng v
ớ 
i m
ọ
i n.Bài toán 2: Tính t
ổ
ng P
n
= 1
2
+2
2
+...+n
2
 Gi
ả
i: Ta tính th
ử
vài giá tr
ị
 
đầ
u c
ủ
a S
n
:N 1 2 3 4 5 6P
n
1 5 14 30 55 91Nhìn vào b
ả
ng trên ta khó có th
ể
d
ự
 
đ
oán công th
ứ
c c
ủ
a P
n
nh
ư
ng ta có th
ể
liên h
ệ
gi
ữ
aS
n
và P
n
d
ự
a vào b
ả
ng sau:N 1 2 3 4 5 6P
n
1 5 14 30 55 91S
n
1 3 6 10 15 91
nn
PS
 
33 53 73 93 113 133 Bây gi
ờ 
ta có th
ể
d
ự
 
đ
oán213
nn
PnS
+=
. T
ừ
 
đ
ó ta có th
ể
suy ra công th
ứ
c
( )( )
1216
n
n n nP
+ +=
 
 
Ta ch
ứ
ng minh b
ằ
ng quy n
ạ
p cho công th
ứ
c trênC
ơ 
s
ở 
quy n
ạ
p:n=1
đ
únggi
ả
s
ử
m
ệ
nh
đề
 
đ
úng v
ớ 
i n=k t
ứ
c là(1)(21)6
k 
k k k P
+ +=
. Ta ch
ứ
ng minh m
ệ
nh
đề
 
đ
úngv
ớ 
i n=k+1. Th
ậ
t v
ậ
y:
( )( )( )( )( )( )( )
221
12112231166
k k 
k k k k k k P P k k 
+
+ + + + += + + = + + =
.V
ậ
y m
ệ
nh
đề
 
đ
úng v
ớ 
i m
ọ
i n.Bài toán 3: Tính t
ổ
ng S
n
= 1
3
+2
3
+...+n
3
Bài toán 4: Tính t
ổ
ng S
n
= 1
4
+2
4
+...+n
4
 (b
ạ
n
đọ
c t
ự
gi
ả
i hai bài toán trên)Sau
đ
ây tôi xin gi
ớ 
i thi
ệ
u v
ớ 
i các b
ạ
n m
ộ
t ph
ươ 
ng pháp quy n
ạ
p lùi do nhà toán h
ọ
cCauchy
đư
a ra thông qua vi
ệ
c ch
ứ
ng minh B
Đ
T CauchyBài toán 5:V
ớ 
i n s
ố
không âm a
1,
a
2,
a
3,
..., a
n
ta luôn luôn có
1212
......
nn n
n a a a a a a
≤ + + +
 (xem ph
ầ
n cm trong m
ụ
c bÁp d
ụ
ng phép quy n
ạ
p ki
ể
u Cauchy ta có th
ể
ch
ứ
ng minh các bài toán sau1)
 
Cho hàm s
ố
f trên (a,b) và thõa mãn (f(x
1
)+f(x
2
))/2 không bé h
ơ 
n f((x
1
+x
2
)/2) v
ớ 
ix
1
,x
2
thu
ộ
c (a,b). CM: (f(x
1
)+f(x
2
)+...+f(x
n
))/n không bé h
ơ 
n f((x
1
+x
2
+...+x
n
)/n).2)
 
Nh
ư
bài 1 thay
đ
i
ề
u ki
ệ
n không bé h
ơ 
n b
ằ
ng
đ
i
ề
u ki
ệ
n không l
ớ 
n h
ơ 
nHai bài trên là n
ộ
i dung c
ủ
a
đị
nh lý Jensen.Bài toán 6:CMR v
ớ 
i s
ố
nguyên d
ươ 
ng n thì A
n
= 7
n
+ 3n -1 chia h
ế
t cho 9Gi
ả
i: v
ớ 
i n=1
đ
úngGi
ả
s
ử
m
ệ
nh
đề
 
đ
úng v
ớ 
i n=k t
ứ
c là A
k
chia h
ế
t cho 9Ta có : A
k+1
= 7
k+1
+ 3(k+1) -1 =7.7
k
+ 3k +2 = 7( 7
k
+ 3k -1) – 9(2k-1) = 7A
k
– 9(2k-1)nên A
k+1
chia h
ế
t cho 9.V
ậ
y m
ệ
nh
đề
 
đ
úng v
ớ 
i m
ọ
i nBài toán 7: Hãy tìm t
ấ
t c
ả
các
đ
a th
ứ
c P(x) th
ỏ
a mãn
đ
i
ề
u ki
ệ
n P(x
2
-2) = (P(x))
2
– 2Gi
ả
i: b
ạ
n
đọ
c t
ự
ch
ứ
ng minh v
ớ 
i m
ộ
t s
ố
nguyên d
ươ 
ng n t
ồ
n t
ạ
i nhi
ề
u nh
ấ
t 1
đ
a th
ứ
cP
n
(x) thõa mãn
đề
bài b
ằ
ng ph
ả
n ch
ứ
ngB
ằ
ng vi
ệ
c tính toán tr
ự
c ti
ế
p ta tìm
đượ 
c các
đ
a th
ứ
cP
1
(x)=x ; P
2
(x)=x
2
-2 ; P
3
(x)=x
3
-3x ;
 
P
1
(x)=x ; P
4
(x)=x
4
-4x
2
+2 ; P
5
(x)=x
5
-5x
3
+5xthõa mãn
đề
bài. T
ừ
 
đ
ó ta có quan h
ệ
gi
ữ
a các
đ
a th
ứ
c trên:P
3
(x)=xP
2
(x)-P
1
(x);P
4
(x)=xP
3
(x)-P
2
(x);P
5
(x)=xP
4
(x)-P
3
(x);
đ
i
ề
u này g
ợ 
i ý cho ta m
ộ
t gi
ả
thi
ế
t sau
đ
ây:“m
ọ
i
đ
a th
ứ
c
đượ 
c xác
đị
nh b
ằ
ng công th
ứ
c truy h
ồ
i P
n+2
(x)=xP
n+1
(x)-P
n
(x); P
1
(x)=x;P
2
(x)= x
2
-2
đề
u thõa mãn bài toán.”b
ạ
n
đọ
c t
ự
ch
ứ
ng minh gi
ả
thi
ế
t trên nh
ờ 
ph
ươ 
ng pháp quy n
ạ
pBài toán 8: ch
ứ
ng minh
đị
nh lý Hely (trong ph
ầ
n nguyên lý c
ự
c h
ạ
n).
 
Gi
ả
i: tr
ướ 
c h
ế
t ta có tiên
đề
sau: “giao c
ủ
a hai hình l
ồ
i là m
ộ
t hình l
ồ
i”v
ớ 
i n=4, ta ký hi
ệ
u nh
ữ
ng hình b
ằ
ng H
1,
H
2,
H
3,
H
4
. G
ọ
i giao c
ủ
a H
1,
H
2,
H
3
là G
4
, H
1,
H
2,
H
4
 là G
3
, H
1,
H
3,
H
4
là G
2
, H
2,
H
3,
H
4
là G
1.
G
ọ
i giao c
ủ
a 4 hình là H+ N
ế
u G
4
n
ằ
m trong tam giác G
1
G
2
G
3
thì ta có A
4
thu
ộ
c H nên H khác r
ỗ
ng+ N
ế
u G
1
G
2
G
3
G
4
là t
ứ
giác l
ồ
i và A là giao c
ủ
a hai
đườ 
ng chéo thì A thu
ộ
c CV
ậ
y n=4
đ
úng.Gi
ả
s
ử
m
ệ
nh
đề
 
đ
úng v
ớ 
i n-1. Ta xét k hình H
1
,H
2
,...., H
n
.G
ọ
i H
0
là giao c
ủ
a H
n
và H
n-1
Taxét dãy H
1
,H
2
,...,H
n-2
,H
0
. D
ự
a vào gi
ả
thi
ế
t và tr
ườ 
ng h
ợ 
p n=4 ta s
ẽ
có m
ọ
i c
ặ
p ba hìnhtrong s
ố
n-1 hình này c
ắ
t nhau nên theo gi
ả
thi
ế
t quy n
ạ
p =>
đ
pcmBài toán 9: CM: v
ớ 
i m
ọ
i n thì113
n
n
 + <  
 Gi
ả
i: Vì v
ế
ph
ả
i c
ủ
a B
Đ
T là m
ộ
t
đạ
i l
ượ 
ng bi
ế
n thiên (b
ạ
n
đọ
c có th
ể
ch
ứ
ng minh nót
ă
ng) nh
ư
ng v
ế
trái l
ạ
i là m
ộ
t
đạ
i l
ượ 
ng không
đổ
i nên ta không th
ể
ch
ứ
ng minh b
ằ
ngquy n
ạ
p ngay
đượ 
c. Ta s
ẽ
ch
ứ
ng minh :
( )
22
111 1
k 
n nk nn k k 
 + < + + ≤ ≤  
b
ằ
ng ph
ươ 
ngpháp quy n
ạ
p theo kl
ấ
y k=n ta
đượ 
c
đ
pcm.
III.Bài t
ậ
p
1)CMR:a) 4
2n+1
-1 chia h
ế
t cho 15b)5
n
+ 2.3
n-1
+1 chia h
ế
t cho 8c)10
n
+ 18n – 28 chia h
ế
t 27d)
3
21 3
n
n
+
 2)CMR: s
ố
t
ạ
o b
ở 
i 3
n
ch
ữ
s
ố
1 thì chia h
ế
t cho 3
n
 3)CMR: t
ừ
2
n+1
-1 s
ố
nguyên b
ấ
t k
ỳ
có th
ể
tìm
đượ 
c 2
n
s
ố
mà t
ổ
ng c
ủ
a chúng chia h
ế
t cho2
n
4)CMR: n
ế
u1
 x x
+
là s
ố
nguyên thì1
nn
 x x
+
c
ũ
ng là s
ố
nguyên v
ớ 
i m
ọ
i n5)G
ọ
i a,b là hai nghi
ệ
m c
ủ
a ph
ươ 
ng trình x
2
-14x+1=0. CMR: S
n
= a
n
+ b
n
nh
ậ
n giá tr
ị
 nguyên và không chia h
ế
t cho 136)Cho x,y là các s
ố
th
ự
c sao cho1
 x y
+
và1
 y x
+
là các s
ố
nguyêna)CMR:
2222
1
 x y x y
+
là s
ố
nguyênb)Tìm t
ấ
t c
ả
các s
ố
nguyên n sao cho1
n nn n
 x y x y
+
 
là s
ố
nguyên
Search
Search History:
Searching...
Result 00 of 00
00 results for result for
  • p.
    • Notes
    Load more