Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword or section
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
DZIEJE ADMINISTRACJI W POLSCE W ZARYSIE

DZIEJE ADMINISTRACJI W POLSCE W ZARYSIE

Ratings: (0)|Views: 481 |Likes:
Panstwo stare, pelne wielkich wspomnien dziejowych, moze sie wspiac na nowo ku wielkosci, tylko nawiazujac do tradycji. Moga sobie nowicjusze pozwalac na eksperymenty, pochodzace z wymyslów, bo nie niszczy sie niczego tam, gdzie nic niema, a kto nie ma nic jeszcze do stracenia, moze sie wiela nie krepowac.
Panstwo stare, pelne wielkich wspomnien dziejowych, moze sie wspiac na nowo ku wielkosci, tylko nawiazujac do tradycji. Moga sobie nowicjusze pozwalac na eksperymenty, pochodzace z wymyslów, bo nie niszczy sie niczego tam, gdzie nic niema, a kto nie ma nic jeszcze do stracenia, moze sie wiela nie krepowac.

More info:

Published by: Victor A.Vic Zolcinski on Nov 28, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as RTF, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/08/2011

pdf

text

original

 
FELIKS KONECZNYPROF. UNIWERSYTETU WILENSKIEGODZIEJE ADMINISTRACJI W POLSCEW ZARYSIEWILNONAKLADEM l DRUKIEMOKR. SZKOLY POLICJI PANSTWOWEJZIEMI WILENSKIEJ.1924.FELIKS KONECZNYProf. Un. Wil.ZARYS DZIEJÓW ADMINISTRACJIW POLSCE.Panstwo stare, pelne wielkich wspomnien dziejowych, moze sie wspiac na nowo ku wielkosci,tylko nawiazujac do tradycji. Moga sobie nowicjusze pozwalac na eksperymenty, pochodzace zwymyslów, bo nie niszczy sie niczego tam, gdzie nic niema, a kto nie ma nic jeszcze dostracenia, moze sie wiela nie krepowac. Ale tacy, którzy maja parlamentaryzm od wieku XV, aktórym reformowac swa administracje przypadalo juz w wieku... XIII, bo ona juz wtedy miala zasoba swa historje, tacy chcac czy niechcac, sa spadkobiercami. Na to rady niema i niema nawetucieczki od tego spadku. Mozna sie zrzekac spadku prywatnego; w zyciu publicznem jest toniewykonalnem, bo tu dziedzictwo posiada moc scigania i niszczenia, moc zmiazdzenia iobrócenia w nicosc spadkobierce lekkomyslnego. To jest spadek nakladajacy obowiazki, odktórych ucieczka jedyna do nicosci. Droga do niej przez miernote i przez marnosc, miernoteumyslów a marnosc charakterów.Nie wyprze sie tradycji narodowej, kto celuje intellektem i charakterem zarazem. Charakter doprowadzi go do milosci spadku historycznego, a intellekt mu odkryje, jako historyzm, ujetywlasciwie, oszczedza kopania fundamentów, wrytych w grunt ojczysty od tylu wieków,dostatecznie glebokich, wiec zdatnych utrzymac wysoka budowle. Kto w góre pchnac pragniepolskosc, niechaj sie uczy, jak korzystac z fundamentów, przekazanych dziedzictwem przezprzodków.Dla mnie administracja stanowi wykladnik panstwowosci i mniemam, ze na to bedzie ogólnazgoda. Zapewne tez nikt sie nie sprzeciwi tezie, ze na nic najpatrjotyczniejsza troska o panstwo, jezeli nie zdolamy obmyslic administracji dla Polaków stosownej, trafnej. Moze nie daleko odtamtych twierdzen odbiegne, wazac sie na trzecie, ze mianowicie ciezko bedzie dojsc z tem doladu bez studjów, a te obejsc sie nie zdolaja bez znajomosci dziejów przedmiotu.
 
W tem usprawiedliwienie i racja bytu niniejszego dzielka. Jestto elementarz podany na poczatek.Ani watpic, ze bede tylko drogowskazem dla kompetentniejszych pracowników. Mnie chodzi tylkoo to, zeby wskazac kierunek, zeby zaczac, ruszyc z miejsca. Mam gleboka otuche, zeobmyslanie i ksztalcenie polskiej administracji nie pójdzie torem spadkobiercy lekkomyslnego,który przemarnuje spadek, zamiast oprzec na nim swoja i potomnych fortuna.Niechaj ta ksiazka wskaze, co dalej czynic w zakresie tego tematu. Narazie jest to próbarozejrzenia sie w materjale i nic wiecej; dlatego tez wstrzymuje sie niemal calkiem od krytyki iogólnego wnioskowania, od podawania szerszych rzutów historycznych. Zostawiam toprzyszlosci, oby niedalekiej! Nie wysnuwam tez zadnych wniosków co do administracjiwskrzeszonej Rzpltej; sadzilbym, ze sporo kwestji wypadnie jeszcze teoretycznieprzedyskutowac, zanim powiedzie sie podac teorje nowej administracji dla nowej Polski.Pragnalbym goraco, zeby to dzielko dyskusje przyspieszylo.Umyslnie staralem sie, zeby ono bylo jaknajkrótsze. Pominalem administracje koscielna,wojskowa i oswiatowa. Ograniczylem sie do administracji w scislem znaczeniu tego wyrazu, aczemu poswiecilem nieco wiecej miejsca zagadnieniom administracji skarbowej, latwo siedomyslec. Uwazam to wprost za obowiazek, zeby korzystac z kazdej sposobnosci i szerzyc wmiare moznosci wyksztalcenie ekonomiczne w spoleczenstwie zacofanem pod tym wzgledem takdalece, iz zaiste stanowimy dziwolag ekonomicznej ciemnoty posród Europy.O ustroju panstwowym i spolecznym staralem sie nie mówic wiecej, niz wymaga koniecznosc, ato pod katem widzenia zastosowan administracyjnych. Wszakzez mozna np. rozwazac prawoziemskie czy magdeburskie ze stanowiska ustroju spolecznego, ustroju panstwowego, zestanowiska socjologicznego, a równiez ze stanowiska administracyjnego.Podzial na okresy jest zagadnieniem pózniejszem, kiedy historja administracji polskiej lepiejzostanie zbadana, do czego trzeba bedzie prac monograficznych. Tu znajduje sie tylko prostypodzial na rozdzialy, których tytuly oznaczaja tez tylko mniej wiecej granice chronologiczne trescirozdzialu.Slówko jeszcze jedno, bo przewiduje pytanie, skad sie mnie wzial ten temat? Otóz nie stanowi ondla mnie wcale nowosci.Pierwsza moja praca seminaryjna, oddana w roku 1885 s. p. Wincentemu Zakrzewskiemu(mezowi prawdziwie uczonemu, wdziecznej pamieci jak najgodniejszemu) próbowala opisac"Sposobnosc wytworzenia nowozytnego typu administracyjnego w Prusiech Królewskich wdrugiej cwierci XVI wieku" - poczem zabrawszy sie do calosci historji administracji ziem pruskich,cofnalem sie do poczatków i opracowalem "administracje Zakonu Niemieckiego do r.1400".Nieciekawe to sprawy, czemu nie moglem doprowadzic tej (i niejednej innej) pracy do jakiegoskonca; alem zbieral bezustannie notaty i z biegiem lat opracowalo sie zródlowo ten i ów szczegól.Te disiecta membra obejmowaly coraz szerszy obszar ziem Rzpltej, a potem wzbudzilo sienaukowe zajecie dla samejze kwestji administracji, jako takiej, na ogólnem tle historycznem, i niesamej tylko polskiej historji. Czy bedzie kiedy chleb z maki tych notat, trudno przesadzac; w tym-tu dzielku ograniczam sie do przegladu materjalu faktycznego, wylacznie polskiego. Jestto rodzajelementarza.Do ulozenia dzielka uzyte byly ze zródel bezposrednio tylko Volumina Legum, Dogiela Codex idokumenty zawarte w dzielach Lengnicha. Z opracowan prócz wlasnych notat wyzyskane zostalybezposrednio - wyliczone tu w porzadku mniej wiecej chronologicznym tresci - nastepujace:Zygmunt Wojciechowski: Momenty terytorjalne organizacji grodowej w Piastowskiej Polsce, Lwów1924.Tenze:. Ze studjów nad organizacja panstwa polskiego za Piastów, Lwów 1924.Stanislaw Kutrzeba: Starostowie, ich poczatki i rozwój do konca XIV wieku, (Rozprawy wydz. hist.Ak. Um., t. 45).
 
Franciszek Bujak:. Traktat Kopernika o monecie, Lwów 1924.Jan Ptasnik: Miasta w Polsce, Lwów 1922.Oswald Balzer: Geneza trybunalu koronnego, Warszawa 1886.Alfons Pawinski: Skarbowosc w Polsce i jej dzieje za Stefana Batorego (Zródla dziejowe VIII),Warszawa 1881.Franciszek Fuchs: Ustrój dworu królewskiego za Stefana Batorego (Studja historyczne wydaneku czci prof. Wincentego Zakrzewskiego), Kraków 1908.Gotfrid Lengnich:. Geschichte der preussischen Lande köngl. polnischen Antheils.Tenze: Prawo pospolite, Gdansk 1761.Adam Szelagowski: Pieniadz i przewrót cen w wieku XVI i XVII w Polsce, Lwów 1902.Henryk Lowmianski: "Wchody" miast litewskich Ateneum wilenskie, Wilno, 1924.Feliks Koneczny: Z przeszlosci miast podgórskich, Ateneum. Warszawa 1892.Marjan Goyski: Trybunal koronny a polska literatura polityczna w XVIII wieku (Studja hist. ku czciprof. W. Zakrzewskiego), Kraków 1908.Boleslaw Ulanowski: Wies Polska pod wzgledem prawnym od wieku XVI do XVIII. Kraków 1896.Tadeusz Korzon: Wewnetrzne dzieje Polski za Stanislawa Augusta, tomy IV, V, Warszawa 1897,wyd. drugie.Fryderyk Skarbek: Dzieje Ksiestwa Warszawskiego, Poznan 1876, (wyd. drugie, posmiertne,przerobione przez autora w r. 1865).Kazimierz Bartoszewicz: Utworzenie Królestwa Kongresowego, Kraków 1916.Stanislaw Smolka: Polityka Lubelskiego przed powstaniem listopadowem, Kraków 1907.August Sokolowski: Dzieje porozbiorowe narodu polskiego, Warszawa 1903.Stanislaw Kutrzeba: Historja ustroju Polski w zarysie, Lwów (wyd. drugie) 1920, (do czasówporozbiorowych zwlaszcza czesto jedyny srodek pomocniczy).Pisalem w Wilnie w czerwcu 1924 r.Rozdzial I.ZA PIASTÓW.1. Panstwo i administracja.Panstwo - jest to zjednoczenie rzadzacych i rzadzonych za pomoca organizacji czynnej stale.Organizacja majaca na celu jednoczenie rzadzacych i rzadzonych, a dzialajaca stale, zowie sieadministracja. Bez administracji niema panstwa.Odróznienie rzadzacych od rzadzonych jest tem dobitniejsze, dosadniejsze, jaskrawsze, imnizszy poziom panstwa, im panstwowosc jest mniej wyksztalcona - co zalezy oczywiscieprzedewszystkiem od stopnja wyksztalcenia ludnosci tego panstwa.(U ludów zgola nie cywilizowanych, np. gdzies w Afryce srodkowej, nalezy do warstwy rzadzacejtylko sam wladca ("kacyk") ze swym dworem, a zreszta cala ludnosc nalezy do rzadzonych, flietez to wcale nie jest panstwem; to moze byc uwazane ledwie za zawiazek panstwowosci, któramoze sie rozwinac wtedy dopiero, gdy powstanie administracja. Wladca plemienny u ludówniecywilizowanych nie potrzebuje zadnej specjalnej organizacji, któraby dzialala stale celemutrzymywania zwiazku pomiedzy nim a ludnoscia. Potrzeby prymitywnej spolecznosci sanieliczne. O zaspokojenie potrzeb zwiazanych z utrzymaniem zycia podczas pokoju troszczy siekazdy sam tylko, a wladza wyzsza potrzebna jest wylacznie podczas wojny z sasiedniemplemieniem. Obszar kraju, na którym zyja i wojuja, jest tez nieduzy; porozumiec sie i postanowic,co trzeba, latwo i nie trzeba do tego zadnych specjalnych urzadzen.Powoli, bardzo powoli, rozwija sie z takiej prymitywnosci jakas administracja w miare, jak

Activity (2)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->