Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
24Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Ratings: (0)|Views: 4,937 |Likes:
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

More info:

Categories:Topics, Art & Design
Published by: Adam (Makis) Krassanakis on Nov 28, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/23/2013

pdf

text

original

 
A. Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ
ΕΛΛΗΝΙΚΗΓΛΩΣΣΑ
 _Τ
α είδη, η κλίση, τα συστατικα στοιχεία και οτρόπος παραγωγής των λέξεων της ελληνικήςγλώσσας.
 _Η τεχνική (μηχανισμός) και η δομή (συντακτικάσύνολα) των προτάσεων της ελληνικής γλώσσας.
 _Η γένεση και οι περίοδοι της ελληνικής γλώσσας. _Η σύγκριση και η παγκόσμια προσφορά τηςελληνικής γλώσσας. _Τα ψεύδη που λέγονται για την ελληνική γλώσσα,όπως για την ινδοευρωπαϊκή γλώσσα, τηδιαφορετική αρχαία ελληνική γλώσσα κ.α. _Πώς να μιλούμε σωστά τη σύγχρονη ελληνικήγλώσσα κ.α.
Τα βιβλία του συγγραφέα κ Α. Κρασανάκη για τη γλώσσα και γραφή, σύμφωναμε τις αρ. πρωτ. Γ2/1105/12-2-1992 και Γ1/4/3-2-1992 αποφάσεις τουΥπουργού Παιδείας (Ύστερα από πρόταση των Δ/νσεων Σπουδών της Α/βάθμιαςκαι Β/βάθμιας Εκπαίδευσης), έχουν εγκριθεί για αγορά προς εμπλουτισμό τωνβιβλιοθηκών όλων των Δημοτικών Σχολείων και όλων των Γυμνασίων καιΛυκείων της Ελλάδος.
Α’ ΕΚΔΟΣΗ 1977SBN 960 – 85089 – 3- 2
 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1
ο
 ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΤΗΣΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ
1. Τι είναι λέξηΛέξη
λέγεται το μικρότερο νοητικό κομμάτι της πρότασης. Είναι ένα ηχητικό σήμαπου εκφράζει είτε από μόνο του είτε με τα επιμερους συστατικά του στοιχεία (= η ρίζα ή τοθέμα και η κατάληξη κ.τ.λ.), καθώς και τα συνθετικά του μέρη, αν έχουμε σύνθετη λέξη,μια έννοια, ένα από τα μέρη λόγου των λέξεων, πρβ π.χ.:Πρόταση ή περίοδος λόγου:
Ο Νίκος φεύγει αύριο
.και λέξεις:
ο (άρθρο), Νίκ-ος (αρσ. ουσ.) φεύγει (ρήμα) αύριο (επίρρημα)
Οι λέξεις εκφωνούνται από το στόμα του ομιλητή με τη βοήθεια του κύριου οργάνουτου που λέγεται γλώσσα και συλλέγονται από τ' αυτιά του ακροατή, που τις διαβιβάζουνστο ανάλογο τμήμα του εγκεφάλου για ετυμολογική ανάλυση – κατανόηση, βάσει τωνσυστατικών τους στοιχείων, πρβ π.χ.:
τιμ-ώ, τίμ-ιος, τιμ-ίως, τιμ-ιότητα, ά-τιμ-ος....
2. Οι τρόποι γένεσης (δημιουργίας) των ελληνικών λέξεων
Ορισμένοι λένε ότι οι λέξεις της ελληνικής γλώσσας δημιουργούνται με τη μίμηση τωνήχων του περιβάλλοντος. Κάποιοι άλλοι λένε ότι οι λέξεις της ελληνικής γλώσσαςδημιουργούνται με τυχαίους συνδυασμούς φθόγγων που τους αποδόθηκε μια έννοια κ.α.Ωστόσο όλα αυτά δεν ευσταθούν και η πραγματικότητα είναι ότι οι λέξεις της ελληνικήςγλώσσας από τη μια αποτελούνται από συγκεκριμένα συστατικά στοιχεία (= η ρίζα ή τοθέμα, η κατάληξη κ.τ.λ., βλέπε πιο κάτω), τα οποία κανονίζουν και την έννοια τους, καιαπό την άλλη τα στοιχεία αυτά συναρμολογούνται με την καλούμενη παραγωγή καισύνθεση.
1) Η σύνθεση (απλές και σύνθετες λέξεις)
Σύνθεση λέγεται ο τρόπος με τον οποίο σχηματίζονται οι σύνθετες λέξεις. Οι συνθετεςλέξεις αποτελούνται από δυο ή περισσοτέρες απλές, π.χ.:
δια-γράφ-ω, συν-γράφ-ω, δια-κρατ-ικός 
....
Απλή λέξη
λέγεται αυτή που παράγεται από ένα μόνο θέμα ή από μια μόνο ρίζα καιως απ’ αυτό φανερώνει ένα μόνο νόημα, όπως π.χ. οι εξής λέξεις:Ελληνική:
γράφ-ω, γραφ-μα > γράμμα, γραμμ-ατικός...
Λατινική
: panis, Deus, statuo..
Σύνθετη λέξη
λέγεται αυτή που αποτελείται από δυο ή περισσότερες απλές λέξεις,αυτούσιες ή μερικώς παραποιημένες φθογγικά, άρα από δυο ή περισσότερα θέματα ή ρίζες,και ως απ’ αυτό φανερώνει δυο ή περισσότερα νοήματα, όπως π.χ. οι εξής λέξεις:
δια-γράφ-ω,
 
εξ-υπ(ο)-ακούγεται, εκ-δύω > γδύνω, εν-βόλιον > μπόλι....
 Ελληνική:
εξ-υπ(ο)-ακούγεται, εκ-δύω > γδύνω..
 Λατινική:
con-panis > compania, in-statuo > instituto (ινστιτούτο)..
2) Η παραγωγή (ριζικές, πρωτότυπες και παράγωγες λέξεις)
Παραγωγή λέγεται ο τρόπος με τον οποίο σχηματίζονται οι απλές λέξεις. Οι απλέςλέξεις δημιουργούνται είτε από θέματα άλλων λέξεων, που τότε λέγονται
«παράγωγες
 
λέξεις
» είτε από ρίζες (πρωτότυπα θέματα), που τότε λέγονται
«ριζικές λέξεις».
Η δημιουργία των απλών λέξεων γίνεται με την πρόσθεση μιας κατάληξης στη ρίζα ήστο θέμα μιας πρωτότυπης λέξης, π.χ.:Ρίζα
κρατ-
και ριζική λέξη «
κράτ-ος 
»Ριζική - πρωτότυπη λέξη: «
κράτ-ος»
& παράγωγη λέξη
: κρατ-ικός 
Πρωτότυπη λέξη
λέγεται αυτή που από το θέμα της (από το αρχικό της μέρος) συνμια κατάληξη παράγεται (γεννιέται) μια άλλη.
Παράγωγη λέξη
λέγεται αυτή που παράγεται (γεννιέται) από τη ρίζα ή το θέμα μιαςάλλης λέξης.πρωτότυπη λέξη
 λα-ός 
(θέμα "λα-") & παράγωγη λέξη
 λαϊκ-ός (θέμα λαϊκ-»)
πρωτότυπη λέξη:
κράτ-ος, κρίν-ω..
 
παράγωγη λέξη:
κρατ-ικός,ή,ό, κρί(ν)-ση..
Μια λέξη μπορεί να είναι πρωτότυπη, αλλά και παράγωγη. Μια παράγωγη λέξη στησυνέχεια γίνεται και η ίδια πρωτότυπη (δηλαδή δημιουργεί από το θέμα της μια άλλη λέξη),πρβλ π.χ
.: πόλη ( ρίζα - θέμα "πόλ-) > πολίτης (παραγωγικό θέμα "πολίτ-") > πολιτικός ( παραγωγικό θέμα "πολιτικ-") > πολιτικάντης,..
 Παρασύνθετη λέξη λέγεται αυτή που παράγεται από μια σύνθετη συν μια κατάληξη,κλητική ή παραγωγική, π.χ.:
φιλόσοφος ( πρωτότυπη σύνθετη λέξη) > φιλοσοφία( παρασύνθετη
= η παράγωγη μιας σύνθετης)Ριζική λέξη λέγεται αυτή που παράγεται (γεννιέται) από μια ρίζα (βλέπε πιο κάτω) συνμια κατάληξη, κλητική ή παραγωγική, και κατόπιν αυτή γεννά μια άλλη κ.ο.κ.ε.Καταχρηστική παραγωγή λέγεται η παραγωγή λέξης:α) Με αλλαγή του τύπου (= του γένους ή του αριθμού) της, π.χ.:
αι Αθήναι > η Αθήνα, ο έμπορος & η έμπορος, ο σύζυγος & η σύζυγος..
β) Με αλλαγή του μέρους λόγου της (π.χ. ένα επίθετο να γίνει ουσιαστικό), π.χ.:
παράγωγος,η,ο > ο παραγωγός, παράγωγη > η παραγωγή, ζεστή > η ζέστη, μηχανική/ κεραμική.. (τέχνη) > η μηχανική/ κεραμική.. ο μηχανικός (τεχνίτης αυτoκινήτου) & ο μηχανικός..
γ) Με αλλαγή της κατάληξης μιας αρχαίας λέξης, όπως
π
.χ. η κατάργηση της γ’ κλίσης της αρχαίας, δηλαδή των καταλήξεων
–ις, -ας, -ρ...: λύσις > λύση, οντότις >οντότητα, Ελλάς > Ελλάδα, κλητήρ > κλητήρας 
..δ) Με αλλαγή της τονιζόμενης συλλαβής (η αλλαγή συλλαβής του τόνου στηνελληνική αλλάζει το μέρος λόγου της λέξης ή δίδει αρνητική έννοια):
παράγωγη (=επίθετο) > παραγωγή (= ουσιαστικό), πότε – ποτέ…
ε) Με τροποποίηση της φθογγικής σύνθεσης μιας λέξης, δηλαδή με φθογγικό πάθος(= με εναλλαγή, πρόσθεση, αφαίρεση ή αντιμετάθεση φθόγγου). Τα φθογγικά πάθη σε μιαλέξη γίνονται είτε για τη σημασιολογική διαφοροποίησή της είτε για την ευστομία της (=ευφωνία, για πιο άνετη ή πιο σύντομη συμπροφορά των φθόγγων της), π.χ.:
 χώρα (τόπου)& (χρα > ώρα χρόνου), κόνις > (σ)κόνη, πυρία (πυρ) > (σ)πύρ(τ)α, σπόγγος >σφουγγάρι, οικοκυρά > (ν)οικοκυρά, ήλθα > ήρθα, παις > παιδίον > παιδί....
3. Τα συστατικά στοιχεία των λέξεων
Οι λέξεις άλλες είναι απλές και άλλες σύνθετες. Οι απλές αποτελούνται – παράγονταιαπό τα εξής συστατικά στοιχεία: τη ρίζα, το θέμα, το πρόθεμα, την κατάληξη και τον τόνο,που όλα μαζί καθορίζουν – κανονίζουν την έννοιά τους, πρβ: έ-λεγα, λέγ-ω, καλ-ή, καλ-ό… Ειδικότερα:
1)
 
Η κατάληξη, παραγωγική ή κλητική
Κατάληξη λέγεται το μεταβλητό μέρος που τελειώνει μια λέξη. Το συστατικό στοιχείοτης λέξης που μας λέει τι μέρος λόγου (ουσιαστικό ή επίθετο, ρήμα.. ) ή τύπος (γένος,αριθμός, πτώση ή πρόσωπο) είναι το σημαινόμενο από τη λέξη, π.χ.:
καλ-ός,ή,ό, χθεσ-ιν-

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->