Read without ads and support Scribd by becoming a Scribd Premium Reader.

See Premium Plans

Language:

Download

Go BackAdd Note

Link

Embed

Save for later

You're Reading a Free Preview
Pages 10 to 153 are not shown in this preview.

Buy the Full Version

You're Reading a Free Preview
Pages 163 to 286 are not shown in this preview.

Buy the Full Version

You're Reading a Free Preview
Pages 296 to 401 are not shown in this preview.

Buy the Full Version

You're Reading a Free Preview
Pages 411 to 430 are not shown in this preview.

Buy the Full Version

You're Reading a Free Preview
Pages 440 to 455 are not shown in this preview.

Buy the Full Version

Searching...

Result 00 of 00

00 results for result for

P. Vergilii Maronis-Aeneidos

Download or Print

Add To Collection

6.3K

Reads

Readcasts

Embed Views

TIP Press Ctrl-F⌘F to search anywhere in the document.

Read without ads and support Scribd by becoming a Scribd Premium Reader.

See Premium Plans

Sections

LIBER I
Progeniem sed enim Troiano a sanguine duci
Tantae molis erat Romanam condere gentem!
Vix e conspectu Siculae telluris in altum
Quippe vetor fatis. Pallasne exurere classem
Aeoliam venit. Hic vasto rex Aeolus antro
Ad quem tum Iuno supplex his vocibus usa est:
Ilium in Italiam portans victosque Penates:
Extemplo Aeneae solvuntur frigore membra:
Tydide! Mene Iliacis occumbere campis
Talia iactanti stridens Aquilone procella
Tris Notus abreptas in saxa latentia torquet---
Cymothoe simul et Triton adnixus acuto
Huc septem Aeneas collectis navibus omni
Tum Cererem corruptam undis Cerealiaque arma
Vina bonus quae deinde cadis onerarat Acestes
Vos et Scyllaeam rabiem penitusque sonantis
Hoc equidem occasum Troiae tristisque ruinas
Hic tamen ille urbem Patavi sedesque locavit
Hic pietatis honos? Sic nos in sceptra reponis?’
Sic Venus; et Veneris contra sic filius orsus:
Tum Venus: `Haud equidem tali me dignor honore;
Quos inter medius venit furor. Ille Sychaeum
His commota fugam Dido sociosque parabat:
Italiam quaero patriam et genus ab Iove summo
Europa atque Asia pulsus.’ Nec plura querentem
Hic templum Iunoni ingens Sidonia Dido
En Priamus! Sunt hic etiam sua praemia laudi;
Solve metus; feret haec aliquam tibi fama salutem.’
Nec procul hinc Rhesi niveis tentoria velis
Parte alia fugiens amissis Troilus armis,
Interea ad templum non aequae Palladis ibant
Eoasque acies et nigri Memnonis arma
Ducit Amazonidum lunatis agmina peltis
Qualis in Eurotae ripis aut per iuga Cynthi
Obstipuit simul ipse simul perculsus Achates
Non nos aut ferro Libycos populare Penatis
Talibus Ilioneus; cuncti simul ore fremebant
Tros Tyriusque mihi nullo discrimine agetur
Atque utinam rex ipse Noto compulsus eodem
His animum arrecti dictis et fortis Achates
Atque equidem Teucrum memini Sidona venire
Sic memorat; simul Aenean in regia ducit
Haec celerans ita ad naves tendebat Achates
Ergo his aligerum dictis adfatur Amorem:
Frater ut Aeneas pelago tuus omnia circum
Hunc Phoenissa tenet Dido blandisque moratur
At Venus Ascanio placidam per membra quietem
Iamque ibat dicto parens et dona Cupido
Iam pater Aeneas et iam Troiana iuventus
Nec non et Tyrii per limina laeta frequentes
Ille ubi complexu Aeneae colloque pependit
Arcturum pluviasque Hyadas geminosque Triones;
LIBER II
Inde toro pater Aeneas sic orsus ab alto:
Myrmidonum Dolopumve aut duri miles Ulixi
Nos abiisse rati et vento petiisse Mycenas:
Creditis avectos hostis? Aut ulla putatis
Undique visendi studio Troiana iuventus
Dardanidae infensi poenas cum sanguine poscunt?’
Belidae nomen Palamedis et incluta fama
Suspensi Eurypylum scitantem oracula Phoebi
Quo molem hanc immanis equi statuere? Quis auctor?
Palladis auxiliis semper stetit. Impius ex quo
Nec dubiis ea signa dedit Tritonia monstris
Hanc tamen immensam Calchas attollere molem
Talibus insidiis periurique arte Sinonis
Ecce autem gemini a Tenedo tranquilla per alta---
Tunc etiam fatis aperit Cassandra futuris
Myrmidonumque dolos; fusi per moenia Teucri
Hostis habet muros; ruit alto a culmine Troia
Sat patriae Priamoque datum: si Pergama dextra
Sacra suosque tibi commendat Troia penatis:
Ucalegon; Sigea igni freta lata relucent
Talibus Othryadae dictis et numine divom
Addunt se socios Rhipeus et maximus armis
Pergama; vos celsis nunc primum a navibus itis.’
Ecce trahebatur passis Priameia virgo
Tum Danai gemitu atque ereptae virginis ira
Ilicet obruimur numero; primusque Coroebus
Vestibulum ante ipsum primoque in limine Pyrrhus
Forsitan et Priami fuerint quae fata requiras
Ipsum autem sumptis Priamum iuvenalibus armis
Cui Pyrrhus: `Referes ergo haec et nuntius ibis
Nunc morere.’ Hoc dicens altaria ad ipsa trementem
Haec finis Priami fatorum; hic exitus illum
Illa sibi infestos eversa ob Pergama Teucros
Ascaniusque puer? Quos omnes undique Graiae
Non tibi Tyndaridis facies invisa Lacaenae
Ipse pater Danais animos viresque secundas
Adparent dirae facies inimicaque Troiae
Ilium et ex imo verti Neptunia Troia;
Ascanium patremque meum iuxtaque Creusam
Reddite me Danais; sinite instaurata revisam
At pater Anchises oculos ad sidera laetus
Ardentis clipeos atque aera micantia cerno!’---
Ascanium Anchisenque patrem Teucrosque Penatis
Procedo et Priami sedes arcemque reviso
Et iam porticibus vacuis Iunonis asylo
O dulcis coniunx? Non haec sine numine divom
Non ego Myrmidonum sedes Dolopumve superbas
Iamque iugis summae surgebat Lucifer Idae
LIBER III
POSTQUAM res Asiae Priamique evertere gentem
Sacra Dionaeae matri divisque ferebam
Hunc Polydorum auri quondam cum pondere magno
Quem sequimur? Quove ire iubes? Ubi ponere sedes?
Haec Phoebus; mixtoque ingens exorta tumultu
Rursus ad oraclum Ortygiae Phoebumque remenso
Ausonias; Dictaea negat tibi Iuppiter arva.’
Sed quis ad Hesperiae venturos litora Teucros
Servatum ex undis Strophadum me litora primum
Et pater Anchises passis de litore palmis
Iam medio adparet fluctu nemorosa Zacynthos
Dulichiumque Sameque et Neritos ardua saxis
Mox et Leucatae nimbosa cacumina montis
Actiaque Iliacis celebramus litora ludis
AENEAS HAEC DE DANAIS VICTORIBVS ARMA
Ut me conspexit venientem et Troia circum
Hectoris Andromachen? Pyrrhin’ conubia servas?’
Morte Neoptolemi regnorum reddita cessit
Pergamaque Iliacamque iugis hanc addidit arcem
Nec non et Teucri socia simul urbe fruuntur:
Quidve sequens tantos possim superare labores?’
Lyctius Idomeneus; hic illa ducis Meliboei
Praestat Trinacrii metas lustrare Pachyni
Trinacria finis Italos mittere relicta
Quem Phoebi interpres multo compellat honore:
Vade’ ait `O felix nati pietate. Quid ultra
Nec minus Andromache digressu maesta supremo
O milli sola mei super Astyanactis imago:
Si quando Thybrim vicinaque Thybridis arva
Troiam animis; maneat nostros ea cura nepotes.’
Necdum orbem medium Nox horis acta subibat:
Tum pater Anchises magnum cratera corona
Iunoni Argivae iussos adolemus honores
Hinc sinus Herculei (si vera est fama) Tarenti
Caulonisque arces et navifragum Scylaceum
Et pater Anchises: `Nimirum haec illa Charybdis:
Fama est Enceladi semustum fulmine corpus
Isque ubi Dardanios habitus et Troia vidit
Nam qualis quantusque cavo Polyphemus in antro
Vos animam hanc potius quocumque absumite leto.’
At genus e silvis Cyclopum et montibus altis
Contra iussa monent Heleni Scyllam atque Charybdin
Ecce autem Boreas angusta ab sede Pelori
Pantagiae Megarosque sinus Thapsumque iacentem
Ortygiam. Alpheum fama est huc Elidis amnem
Hinc altas cautes proiectaque saxa Pachyni
Arduus inde Acragas ostentat maxuma longe
Hinc Drepani me portus et inlaetabilis ora
Sic pater Aeneas intentis omnibus unus
LIBER IV
AT regina gravi iamdudum saucia cura
Id cinerem aut Manis credis curare sepultos?
Dis equidem auspicibus reor et Iunone secunda
Perge; sequar. Tum sic excepit regia Iuno:
Venatum Aeneas unaque miserrima Dido
Oceanum interea surgens Aurora reliquit
Nec non et Phrygii comites et laetus Iulus
Qualis ubi hibernam Lyciam Xanthique fluenta
Cretesque Dryopesque fremunt pictique Agathyrsi;
At puer Ascanius mediis in vallibus acri
Dardaniusque nepos Veneris diversa per agros
Speluncam Dido dux et Troianus eandem
Extemplo Libyae magnas it Fama per urbes---
Tum sic Mercurium adloquitur ac talia mandat:
Ascanione pater Romanas invidet arces?
Naviget: haec summa est; hic nostri nuntius esto.’
Hic primum paribus nitens Cyllenius alis
Continuo invadit: `Tu nunc Karthaginis altae
Ipse deum tibi me claro demittit Olympo
Ascanium surgentem et spes heredis Iuli
Tandem his Aenean compellat vocibus ultro:
Mene fugis? Per ego has lacrimas dextramque tuam te
Te propter Libycae gentes Nomadumque tyranni
Quid moror? An mea Pygmalion dum moenia frater
Dixerat. Ille Iovis monitis immota tenebat
Pro re pauca loquar. Neque ego hanc abscondere furto
Italiam Lyciae iussere capessere sortes:
Italiam non sponte sequor.’
Num fletu ingemuit nostro? Num lumina flexit?
Audiam et haec Manis veniet mihi fama sub imos.’
Quo ruit? Extremum hoc miserae det munus amanti:
Alpini Boreae nunc hinc nunc flatibus illinc
Tum vero infelix fatis exterrita Dido
Non tamen Anna novis praetexere funera sacris
Iliacas igitur classes atque ultima Teucrum
Non servata fides cineri promissa Sychaeo!’
Tithoni croceum linquens Aurora cubile
Tum breviter Barcen nutricem adfata Sychaei;
Dardaniique rogum capitis permittere flammae.’
Quid primum deserta querar? Comitemne sororem
LIBER V
INTEREA medium Aeneas iam classe tenebat
Ipse gubernator puppi Palinurus ab alta:
Tum pius Aeneas: `Equidem sic poscere ventos
Troia Criniso conceptum flumine mater
Postera cum primo stellas Oriente fugarat
Argolicove mari deprensus et urbe Mycenae;
Bina boum vobis Troia generatus Acestes
Hic duo rite mero libans carchesia Baccho
Obstipuit visu Aeneas. Ille agmine longo
Anchisae magni Manisque Acheronte remissos
Hic viridem Aeneas frondenti ex ilice metam
Ille inter navemque Gyae scopulosque sonantes
Ionioque mari Maleaeque sequacibus undis
At laetus Mnestheus successuque acrior ipso
Inde Gyan ipsamque ingenti mole Chimaeram
Solus iamque ipso superest in fine Cloanthus:
Vix illam famuli Phegeus Sagarisque ferebant
Demoleos cursu palantes Troas agebat
Hoc pius Acneas misso certamine tendit
Primus abit longeque ante omnia corpora Nisus
Euryalumque Helymus sequitur; quo deinde sub ipso
Tum pater Aeneas `Vestra’ inquit `munera vobis
Neptuni sacro Danais de poste refixum
Ducere dona iube.’ Cuncti simul ore fremebant
Haec germanus Eryx quondam tuus arma gerebat;---
Consurgunt studiis Teucri et Trinacria pubes;
Tum pater Aeneas procedere longius iras
Cede deo.’ Dixitque et proelia voce diremit
Hyrtacidae ante omnes exit locus Hippocoontis;
Amissa solus palma superabat Acestes;
Anchisae genitori in magno munere Cisseus
Trinacriae mirata fremit Troiaeque iuventus
Cetera Trinacrii pubes senioris Acestae
Ut quondam Creta fertur Labyrinthus in alta
Irim de caelo misit Saturnia Iuno
At procul in sola secretae Troades acta
Nam mihi Cassandrae per somnum vatis imago
Neptuno; deus ipse faces animumque ministrat.’
Ipsa egomet dudum Beroen digressa reliqui
Nuntius Anchisae ad tumulum cuneosque theatri
Est tibi Dardanius divinae stirpis Acestes:
Pergameumque Larem et canae penetralia Vestae
Interea Aeneas urbem designat aratro
Tris Eryci vitulos et Tempestatibus agnam
At Venus interea Neptunum exercita curis
Non media de gente Phrygum exedisse nefandis
Ipse mihi nuper Libycis tu testis in undis
Per scelus ecce etiam Troianis matribus actis
Tum Saturnius haec domitor maris edidit alti:
Aeneae mihi cura tui. Cum Troia Achilles
Hic patris Aeneae suspensam blanda vicissim
Princeps ante omnes densum Palinurus agebat
Iamque fere mediam caeli Nox humida metam
Cui vix attollens Palinurus lumina fatur:
LIBER VI
Iam subeunt Triviae lucos atque aurea tecta
In foribus letum Androgeo: tum pendere poenas
Contra elata mari respondet Gnosia tellus:
Talibus adfata Aenean (nec sacra morantur
Tros’ ait `Aenea? Cessas? Neque enim ante dehiscent
Dardana qui Paridis direxti tela manusque
Tum Phoebo et Triviae solido de marmore templum
Sed terrae graviora manent. In regna Lavini
Causa mali tanti coniunx iterum hospita Teucris
Talibus ex adyto dictis Cumaea Sibylla
Hoc sibi pulchra suum ferri Proserpina munus
Dardanio Aeneae sese fortissimus heros
Nec non Aeneas opera inter talia primus
Corripit Aeneas extemplo avidusque refringit
Nec minus interea Misenum in litore Teucri
At pius Aeneas ingenti mole sepulcrum
Aeneas matri Eumenidum magnaeque sorori
Luctus et ultrices posuere cubilia Curae;
Gorgones Harpyiaeque et forma tricorporis umbrae
Tris Notus hibernas immensa per aequora noctes
Navita quos iam inde ut Stygia prospexit ab unda
Nec vero Alciden me sum laetatus euntem
Quae contra breviter fata est Amphrysia vates:
Nec plura his. Ille admirans venerabile donum
Evadnenque et Pasiphaen; his Laodamia
Inter quas Phoenissa recens a volnere Dido
Talibus Aeneas ardentem et torva tuentem
Inde datum molitur iter. Iamque arva tenebant
Parthenopaeus et Adrasti pallentis imago;
At Danaum proceres Agamemnoniaeque phalanges
Atque hic Priamiden laniatum corpore toto
Cui tantum de te licuit? Mihi fama suprema
Tunc egomet tumulum Rhoeteo litore inanem
Ad quae Priamides: `Nihil O tibi amice relictum;
Sed me fata mea et scelus exitiale Lacaenae
Quid moror? Inrumpunt thalamo; comes additur una
Hac vice sermonum roseis Aurora quadrigis
Quinquaginta atris immanis hiatibus Hydra
Haec ubi dicta dedit Phoebi longaeva sacerdos:
Nec non Threicius longa cum veste sacerdos
Ilusque Assaracusque et Troiae Dardanus auctor
At pater Anchises penitus convalle virenti
Interea videt Aeneas in valle reducta
Pometios Castrumque Inui Bolamque Coramque
Romanosque tuos. Hic Caesar et omnis Iuli
Huius in adventum iam nunc et Caspia regna
Quin Decios Drusosque procul saevumque securi
Aggeribus socer Alpinis atque arce Monoeci
Atque hic Aeneas; una namque ire videbat
Sed nox atra caput tristi circumvolat umbra.’
Quantos ille virum magnam Mavortis ad urbem
Nec puer Iliaca quisquam de gente Latinos
His ubi tum natum Anchises unaque Sibyllam
LIBER VII
Quae ne monstra pii paterentur talia Troes
Atque hic Aeneas ingentem ex aequore lucum
Hunc Fauno et nympha genitum Laurente Marica
Multi illam magno e Latio totaque petebant
Ausonia. Petit ante alios pulcherrimus omnis
Hic et tum pater ipse petens responsa Latinus
Haec responsa patris Fauni monitusque silenti
Continuo: `Salve fatis mihi debita tellus
Nunc pateras libate Iovi precibusque vocate
Idaeumque Iovem Phrygiamque ex ordine matrem
Diditur hic subito Troiana per agmina rumor
Iamque iter emensi turris ac tecta Latinorum
Saturnusque senex Ianique bifrontis imago
Ipse Quirinali lituo parvaque sedebat
Tali intus templo divom patriaque Latinus
Dardanus Idaeas Phrygiae penetravit ad urbes
Quanta per Idaeos saevis effusa Mycenis
Fata per Aeneae iuro dextramque potentem
Hoc pater Anchises auro libabat ad aras;
Iliadumque labor vestes.’
Talibus Ilionei dictis defixa Latinus
Talibus Aeneadae donis dictisque Latini
Dardaniam Siculo prospexit ab usque Pachyno
Troia viros ? Medias acies mediosque per ignis
Absumptae in Teucros vires caelique marisque
Quam Iuno his acuit verbis ac talia fatur:
Aeneadae possint Italosve obsidere finis
Exin Gorgoneis Allecto infecta venenis
An non sic Phrygius penetrat Lacedaemona pastor
Ledaeamque Helenam Troianas vexit ad urbes ?
Si gener externa petitur de gente Latinis
Inachus Acrisiusque patres mediaeque Mycenae.’
His ubi nequiquam dictis experta Latinum
Siqua piis animis manet infelicis Amatae
Ne tantos mihi finge metus; nec regia Iuno
Ergo iter ad regem polluta pace Latinum
Hic subitam canibus rabiem Cocytia virgo
Hunc procul errantem rabidae venantis Iuli
Tum contra Iuno; `Terrorum et fraudis abunde est;
Hic specus horrendum et saevi spiracula Ditis
Nec minus interea extremam Saturnia bello
Almonem puerum foedatique ora Galaesi
Tum quorum attonitae Baccho nemora avia matres
Hyrcanisve Arabisve parant seu tendere ad Indos
Auroramque sequi Parthosque reposcere signa
Hoc et tum Aeneadis indicere bella Latinus
Ardea Crustumerique et turrigerae Antemnae
Primus init bellum Tyrrhenis asper ab oris
Geryone extincto Tirynthius attigit arva
Tyrrhenoque boves in flumine lavit Hiberas
Caeculus. Hunc late legio comitatur agrestis:
Iunonis gelidumque Anienem et roscida rivis
Hi Fescenninas acies Aequosque Faliscos
Hi Soractis habent arces Flaviniaque arva
Ecce Sabinorum prisco de sanguine magnum
Ereti manus omnis oliviferaeque Mutuscae;
Sarrastis populos et quae rigat aequora Sarnus
Sed non Dardaniae medicari cuspidis ictum
Paeoniis revocatum herbis et amore Dianae
At Trivia Hippolytum secretis alma recondit
Unde etiam templo Triviae lucisque sacratis
Ipse inter primos praestanti corpore Turnus
Cui triplici crinita iuba galea alta Chimaeram
At levem clipeum sublatis cornibus Io
Hos super advenit Volsca de gente Camilla
LIBER VIII
UT belli signum Laurenti Turnus ab arce
Dardanio et late Latio increbrescere nomen
Huic deus ipse loci fluvio Tiberinus amoeno
Ascanius clari condet cognominis Albam
Haud incerta cano.] Nunc qua ratione quod instat
Pallantis proavi de nomine Pallanteum
Hi bellum adsidue ducunt cum gente Latina;
Adsis o tantum et propius tua numina firmes.’
Forte die sollemnem illo rex Arcas honorem
Tum pater Aeneas puppi sic fatur ab alta
Euandrum petimus. Ferte haec et dicite lectos
Dardaniae venisse duces socia arma rogantis.’
Obstipuit tanto percussus nomine Pallas:
Tum regem Aeneas dictis adfatur amicis:
Dixerat Aeneas. Ille os oculosque loquentis
Nam memini Hesionae visentem regna sororis
Accessi et cupidus Phenei sub moenia duxi
Ille mihi insignem pharetram Lyciasque sagittas
Vescitur Aeneas simul et Troiana iuventus
Huic monstro Volcanus erat pater: illius atros
Hic vero Alcidae furiis exarserat atro
Tum primum nostri Cacum videre timentem
At specus et Caci detecta apparuit ingens
Non tulit Alcides animis seque ipse per ignem
Hic Cacum in tenebris incendia vana vomentem
Talia carminibus celebrant; super omnia Caci
Carmentis nymphae monita et deus auctor Apollo
Aeneadas magnos et nobile Pallanteum
Hinc lucum ingentem quem Romulus acer Asylum
Parrhasio dictum Panos de more Lycaei
Nec non et sacri monstrat nemus Argileti
Romanoque foro et lautis mugire Carinis
At Venus haud animo nequiquam exterrita mater
Nunc Iovis imperiis Rutulorum constitit oris:
Insula Sicanium iuxta latus Aeoliamque
Volcani domus et Volcania nomine tellus
Brontesque Steropesque et nudus membra Pyragmon
Parte alia Marti currumque rotasque volucris
Praecipitate moras.’ Nec plura effatus; at illi
Hospitis Aeneae sedem et secreta petebat
Nec minus Aeneas se matutinus agebat
Ille inter caedem Rutulorum elapsus in agros
Ergo omnis furiis surrexit Etruria iustis:
Aeneas Anchisiades et fidus Achates
Heu quantae miseris caedes Laurentibus instant;
Thybri pater! Poscant acies et foedera rumpant.’
Dantur equi Teucris Tyrrhena petentibus arva;
Huc pater Aeneas et bello lecta iuventus
At Venus aetherios inter dea candida nimbos
Illic res Italas Romanorumque triumphos
Nec procul hinc Romam et raptas sine more Sabinas
Romulidis Tatioque seni Curibusque severis
Haud procul inde citae Mettum in diversa quadrigae
Nec non Tarquinium eiectum Porsenna iubebat
In summo custos Tarpeiae Manlius arcis
Hic exsultantis Salios nudosque Lupercos
Hinc Augustus agens Italos in proelia Caesar
Parte alia ventis et dis Agrippa secundis
Aegyptum viresque Orientis et ultima secum
Actius haec cernens arcum tendebat Apollo
LIBER IX
Pilumni Turnus sacrata valle sedebat
Ad quem sic roseo Thaumantias ore locuta est:
Nec satis: extremas Corythi penetravit ad urbes
Rumpe moras omnis et turbata arripe castra.’
Primus ab adversa conclamat mole Caicus:
Tempore quo primum Phrygia formabat in Ida
Aeneas? Cui tanta deo permissa potestas?
At non audaci Turno fiducia cessit;
Haud sibi cum Danais rem faxo et pube Pelasga
Haec super e vallo prospectant Troes et armis
Argolicum terrorem inter Troiaeque labores
Nisus ad haec: `Equidem de te nil tale verebar
Hic annis gravis atque animi maturus Aletes:
Assaracique larem et canae penetralia Vestae
Si vero capere Italiam sceptrisque potiri
Euryalus: `Me nulla dies tam fortibus ausis
Namque erit ista mihi genetrix nomenque Creusae
Dat Niso Mnestheus pellem horrentisque leonis
Iamque ad Messapi socios tendebat; ibi ignem
Euryalus phaleras Rhamnetis et aurea bullis
Tum galeam Messapi habilem cristisque decoram
Haud temere est visum. Conclamat ab agmine Volcens
Siqua tuis umquam pro me pater Hyrtacus aris
Diversi circumspiciunt. Hoc acrior idem
Saevit atrox Volcens nec teli conspicit usquam
At Nisus ruit in medios solumque per omnis
Volcentem petit in solo Volcente moratur
Victores praeda Rutuli spoliisque potiti
Nec minor in castris luctus Rhamnete reperto
Serranoque Numaque. Ingens concursus ad ipsa
Tithoni croceum linquens Aurora cubile:
Euryali et Nisi
Illam incendentem luctus Idaeus et Actor
Illionei monitu et multum lacrimantis Iuli
Adcelerant acta pariter testudine Volsci
Parte alia horrendus visu quassabat Etruscam
Princeps ardentem coniecit lampada Turnus
Maeonio regi quem serva Licymnia furtim
At pedibus longe melior Lycus inter et hostis
Martius a stabulis rapuit lupus. Undique clamor
Privernum Capys. Hunc primo levis hasta Themillae
Non hic Atridae nec fandi fictor Ulixes:
Tympana vos buxusque vocat Berecyntia Matris
Idaeae sinite arma viris et cedite ferro.’
Audiit et caeli Genitor de parte serena
His capti Phryges haec Rutulis responsa remittunt.’
Hoc tantum Ascanius. Teucri clamore sequuntur
Aetheria tum forte plaga crinitus Apollo
Ascaniumque petit. Forma tum vertitur oris
Ergo avidum pugnae dictis ac numine Phoebi
Ductori Turno diversa in parte furenti
Talis in Euboico Baiarum litore quondam
Inarime Iovis imperiis imposta Typhoeo
Hic Mars armipotens animum viresque Latinis
Castra inimica vides; nulla hinc exire potestas.’
Olli subridens sedato pectore Turnus:
Dixerat. Ille rudem nodis et cortice crudo
Principio Phalerim et succiso poplite Gygen
Alcandrumque Haliumque Noemonaque Prytanimque
LIBER X
Abnueram bello Italiam concurrere Teucris
Quae contra vetitum discordia? Quis metus aut hos
Nunc sinite et placitum laeti componite foedus.’
Iuppiter haec paucis; at non Venus aurea contra
Cernis ut insultent Rutulli Turnusque [feratur
Marte ruat? Non clausa tegunt iam moenia Teucros:
Aeneas ignarus abest. Numquamne levari
Si sine pace tua atque invito numine Troes
Aeolia excitos aut actam nubibus Irim?
Karthago premat Ausoniam: nihil urbibus inde
Indignum est Italos Troiam circumdare flammis
Tu potes Aenean manibus subducere Graium
Nosne tibi fluxas Phrygiae res vertere fundo
Europamque Asiamque et foedera solvere furto?
Quandoquidem Ausonios coniungi foedere Teucris
Tros Rutulusne fuat nullo discrimine habebo
Seu fatis Italum castra obsidione tenentur
Nec Rutulos solvo: sua cuique exorsa laborem
Hic finis fandi. Solio tum Iuppiter aureo
Interea Rutuli portis circum omnibus instant
Asius Imbrasides Hicetaoniusque Thymoetes
Namque ut ab Euandro castris ingressus Etruscis
Hic magnus sedet Aeneas secumque volutat
Una torvus Abas: huic totum insignibus armis
Sescentos illi dederat Populonia mater
It gravis Aulestes centenaque arbore fluctum
Hunc vehit immanis Triton et caerula concha
Aenea? Vigila et velis immitte rudentis
At puer Ascanius muro fossisque tenetur
Iam loca iussa tenent forti permixtus Etrusco
Inde aliae celerant cursus. Stupet inscius ipse
Tros Anchisiades; animos tamen omine tollit
Tantum effatus. Et interea revoluta rubebat
At Rutulo regi ducibusque ea mira videri
Haud tamen audaci Turno fiducia cessit
Interea Aeneas socios de puppibus altis
Signa canunt. Primus turmas invasit agrestis
Iliacis campis.’ Tum magnam corripit hastam
Huic frater subit Alcanor fratremque ruentem
Tum Numitor iaculo fratris de corpore rapto
Hic Curibus fidens primaevo corpore Clausus
Tres quoque Threicios Boreae de gente suprema
Ausoniae. Magno discordes aethere venti
Hinc Sthenium petit et Rhoeti de gente vetusta
Fata canens silvis genitor celarat Halaesum:
Evandri. Quem sic Pallas petit ante precatus:
Haec arma exuviasque viri tua quercus habebit.’
Interea soror alma monet succedere Lauso
Ut vidit socios: `Tempus desistere pugnae;
At Rutulum abscessu iuvenis tum iussa superba
Tolle minas.’ Fatus medium procedit in aequor
Frigidus Arcadibus coit in praecordia sanguis
Audiit Alcides iuvenem magnumque sub imo
Tum Genitor natum dictis adfatur amicis:
Sic ait atque oculos Rutulorum reicit arvis
At Pallas magnis emittit viribus hastam
Hic Turnus ferro praefixum robur acuto
Inde Mago procul infensam contenderat hastam
Dixerat. Aeneas contra cui talia reddit:
Instaurant acies Volcani stirpe creatus
Caeculus et veniens Marsorum montibus Umbro:
Dardanides contra furit. Anxuris ense sinistram
Interea biiugis infert se Lucagus albis
Haud tulit Aeneas tanto fervore furentis:
Cui Liger:
Quem pius Aeneas dictis adfatur amaris:
Pluribus oranti Aeneas: `Haud talia dudum
Iunonem interea compellat Iuppiter ultro:
Nunc pereat Teucrisque pio det sanguine poenas
Cui rex aetherii breviter sic fatur Olympi:
Iliacamque aciem et Laurentia castra petivit
Instat cui Turnus stridentemque eminus hastam
Tum vero Aenean aversum ut cedere Turnus
Huc sese trepida Aeneae fugientis imago
Vix proram attigerat: rumpit Saturnia funem
Illum autem Aeneas absentem in praelia poscit;
Cum Turnum medio interea fert aequore turbo
Quo feror? Unde abii? Quae me fuga quemve reducit?
At Iovis interea monitis Mezentius ardens
Nec non Euanthen Phrygium Paridisque Mimanta
Cisseis regina Parin creat: urbe paterna
Sternitur infelix Acron et calcibus atram
Atque idem fugientem haud est dignatus Oroden
Ad quae subridens mixta Mezentius ira:
Iam gravis aequabat luctus et mutua Mavors
Di Iovis in tectis iram miserantur inanem
Aeneae.’ Dixit stridentemque eminus hastam
Fallit te incautum pietas tua.’ Nec minus ille
Aeneae magni dextra cadis.’ Increpat ultro
Interea genitor Tiberini ad fluminis undam
At Lausum socii exanimem super arma ferebant
Sed linquam.’ Simul hoc dicens attollit in aegrum
Atque hic Aenean magna ter voce vocavit
Clamore incendunt caelum Troesque Latinique
Advolat Aeneas vaginaque eripit ensem
LIBER XI
OCEANUM interea surgens Aurora reliquit:
Nunc iter ad regem nobis murosque Latinos
Circum omnis famulumque manus Troianaque turba
Ipse caput nivei fultum Pallantis et ora
Non haec Evandro de te promissa parenti
Ducunt et Rutulo perfusos sanguine currus
Post bellator equus positis insignibus Aethon
Tyrrhenique omnes et versis Arcades armis
Quos bonus Aeneas haud aspernanda precantis
Pacem me exanimis et Martis sorte peremptis
Aequius huic Turnum fuerat se opponere morti
Nunc ite et miseris supponite civibus ignem.’
Dixerat Aeneas. Illi obstipuere silentes
Tum senior semperque odiis et crimine Drances
Contra turba Phrygum veniens plangentia iungit
Hic alii spolia occisis derepta Latinis
Nec minus et miseri diversa in parte Latini
Deficit ingenti luctu rex ipse Latinus
Fatalem Aenean manifesto numine ferri
Ille urbem Argyripam patriae cognomine gentis
Atrides Protei Menelaus adusque columnas
Regna Neoptolemi referam versosque penates
Idomenei? Libycone habitantis litore Locros?
Ipse Mycenaeus magnorum ductor Achivom
Si duo praeterea talis Idaea tulisset
Hectoris Aeneaeque manu victoria Graium
Aurunci Rutulique serunt et vomere duros
Consulite in medium et rebus succurrite fessis.’
Talibus exarsit dictis violentia Turni;
Imus in adversos: quid cessas? An tibi Mavors
Haud ita me experti Bitias et Pandarus ingens
Dardanio rebusque tuis. Proinde omnia magno
Non erit auxilio nobis Aetolus et Arpi:
Quod si me solum Teucri in certamina poscunt
Consilium ipse pater et magna incepta Latinus
Dardanium Aenean generumque adsciverit urbi
Nec non ad templum summasque ad Palladis arces
Cingitur ipse furens certatim in proelia Turnus
Obvia cui Volscorum acie comitante Camilla
Tu Tyrrhenum equitem conlatis excipe signis;
Ecce fugae medio summis Amasenus abundans
Multae illam frustra Tyrrhena per oppida matres
At manus interea muris Troiana propinquat
Nec non Messapus contra celeresque Latini
Continuo adversis Tyrrhenus et acer Aconteus
Tereaque Harpalycumque et Demophoonta Chrominque;
Tyrrhenum genitor Tarchonem in proelia saeva
Ergo inter caedes cedentiaque agmina Tarchon
At non in Venerem segnes nocturnaque bella
Maeonidae incurrunt. Tum fatis debitus Arruns
Forte sacer Cybelo Chloreus olimque sacerdos
Audiit et voti Phoebus succedere partem
Tum sic exspirans Accam ex aequalibus unam
Effuge et haec Turno mandata novissima perfer:
Tyrrhenique duces Evandrique Arcades alae
At Triviae custos iamdudum in montibus Opis
Nec tibi desertae in dumis coluisse Dianam
Opis ad aetherium pennis aufertur Olympum
Prima fugit domina amissa levis ala Camillae;
Nec quisquam instantis Teucros letumque ferentis
LIBER XII
TURNUS ut infractos adverso Marte Latinos
Quo referor totiens? Quae mentem insania mutat?
Accepit vocem lacrimis Lavinia matris
O mater; neque enim Turno mora libera mortis
Nuntius haec Idmon Phrygio mea dicta tyranno
Laurentum Troumque acies urbemque Latini
Extemplo Turni sic est adfata sororem
Qua visa est Fortuna pati Parcaeque sinebant
Tum pius Aeneas stricto sic ense precatur:
Sic prior Aeneas; sequitur sic deinde Latinus
Latonaeque genus duplex Ianumque bifrontem
At vero Rutulis inpar ea pugna videri
Quem simul ac Iuturna soror crebrescere vidit
His aliud maius Iuturna adiungit et alto
Namque volans rubra fulvus Iovis ales in aethra
Tum vero augurium Rutuli clamore salutant
Troes Agyllinique et pictis Arcades armis:
Concurrunt Itali spoliantque calentia membra
Obvius ambustum torrem Corynaeus ab ara
At pius Aeneas dextram tendebat inermem
O cohibete iras! Ictum iam foedus et omnes
Turnus ut Aenean cedentem ex agmine vidit
Qualis apud gelidi cum flumina concitus Hebri
Thraca pedum; circumque atrae Formidinis ora
Parte alia media Eumedes in proelia fertur,
Huic comitem Asbyten coniecta cuspide mittit
Chloreaque Sybarimque Daretaque Thersilochumque
Ac velut Edoni Boreae cum spiritus alto
Non tulit instantem Phegeus animisque frementem:
Iamque aderat Phoebo ante alios dilectus Iapyx
Aeneas magno iuvenum et maerentis Iuli
Fovit ea volnus lympha longaevus Iapyx
Antheusque Mnestheusque ruunt omnisque relictis
Ipse neque aversos dignatur sternere Morti
Haud minus Aeneas tortos legit obvius orbes
Aeneas Turnusque ruunt per proelia; nunc nunc
Ille ruenti Hyllo animisque immane frementi
Ille ut vestigans diversa per agmina Turnum
Mnesthea Sergestumque vocat fortemque Serestum
Aeneas magnaque incusat voce Latinum
Dardanium Aenean generumque adsciverit ultro.]
Interea extremo bellator in aequore Turnus
Quisve ruit tantus diversa clamor ab urbe?’
Ingruit Aeneas Italis et proelia miscet:
Nec numero inferior pugnae nec honore recedes.’
Nam quid ago? Aut quae iam spondet Fortuna salutem?
Occidit infelix nostrum ne dedecus Ufens
Terga dabo et Turnum fugientem haec terra videbit?
Usque adeone mori miserum est? Vos O mihi Manes
Fulminat Aeneas armis summasque minatur
Soli pro portis Messapus et acer Atinas
Turnus et obtutu tacito stetit. Aestuat ingens
At pater Aeneas audito nomine Turni
Iam vero et Rutuli certatim et Troes et omnes
Ergo amens diversa fuga petit aequora Turnus
Forte sacer Fauno foliis oleaster amaris
Quod Venus audaci nymphae indignata licere
Iunonem interea rex omnipotentis Olympi
Indigetem Aenean scis ipsa et scire fateris
Adnuit his Iuno et mentem laetata retorsit
Hae Iovis ad solium saevique in limine regis
Iuppiter inque omen Iuturnae occurrere iussit
Aut quid iam durae superat mihi? Qua tibi lucem
Quo vitam dedit aeternam? Cur mortis ademptast
Immortalis ego? Aut quicquam mihi dulce meorum
Ille caput quassans ‘ Non me tua fervida terrent
Per medium stridens transit femur. Incidit ictus
Ausonii videre; tua est Lavinia coniunx:

Info and Rating

Category:	Uncategorized.
Rating:
Upload Date:	12/19/2010
Copyright:	Attribution Non-commercial
Tags:	No tags

Flag for inappropriate content

Download and print this document

Read offline in your PDF viewer
Edit this document in Adobe Acrobat, Notepad
Keep a copy in case this version is deleted from Scribd
Read and print without ads
Email the file

Choose a format to download in

Download

Read without ads and support Scribd by becoming a Scribd Premium Reader.

See Premium Plans

Notes

P. Vergilii Maronis-Aeneidos

Sections

Info and Rating

Download and print this document

Choose a format to download in

Choose a format to download in

Download and print this document

Choose a format to download in

Other login options

Why Sign Up?

Login Successful

Sign Up Successful