Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more ➡
Download
Standard view
Full view
of .
Add note
Save to My Library
Sync to mobile
Look up keyword
Like this
2Activity
×
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Brojnisistemi

Brojnisistemi

Ratings: (0)|Views: 426|Likes:
Published by Mirza Avdic

More info:

Published by: Mirza Avdic on Dec 19, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, DOC, TXT or read online from Scribd
See More
See less

11/05/2012

pdf

text

original

 
Uvod u programiranje u Turbo Pascalu 7 (9)Brojni sistemi
Paralelno sa razvojem pisma, razvijali su se i znakovi za prikaz brojeva. Potreba stvaranja naziva iznakova za veće brojeve bila je prva okolnost koja je prisilila čoveka na traženje sistemskih postupaka. Na primer, brojevi 1, 2, 3, 4 mogli bi se označavati sa I, II, III, IIII, ali je ovakav sistem nemoguće zadržati zavelike brojeve. Zbog toga razvijeni su brojni sistemi, tj. načini označavanja brojeva nizovima znakova -cifri.Postoje različiti sistemi, a danas je u upotrebi tzv. aditivno-multiplikativni sistem koji su u Evropu preneliArapi, a razvijen je u Indiji. U tom sistemu možemo po volji veliki broj napisati pomoću svega nekolikorazličitih cifara (najmanje dve). Svaka cifra tog sistema ima svoju brojnu i mesnu (pozicionu) vrednost.Takav sistem se zato naziva i težinski ili pozicioni. Krajnje leva cifra ima najveću težinu, a krajnje desnacifra najmanju. Zbog toga se krajnje leva cifra zove najznačajnijom cifrom, a krajnje desna cifra najmanjeznačajnom cifrom. Broj upotrebljenih cifara određuje osnovu (bazu) sistema. Opšti prikaz broja
utežinskom sistemu je:
R = d
n
d
n-1
...d
2
d
1
d
0
.d
-1
d
-2
...d
-(m-1)
d
-m
=
 
= d
n
B
n
+d
n-1
B
n-1
+... + d
2
B
2
+ d
1
B
1
+d
0
B
0
+ d
-1
B
-1
+ d
-2
B
-2
+ ... + d
-(m-1)
B
-(m-1)
d
-m
B
-m
 
gde je
d
i
odgovarajuća cifra (
d
i
 
.
(B-1)
), a
B
osnova sistema.Danas je uobičajen težinski sistem sa osnovom 10. Razlog je anatomske prirode: čovek ima deset prstijukoje je koristio kao pomoćno sredstvo prilikom računanja. Zapravo, sistem sa osnovom 12 bio bi praktičniji (deljivost bez ostatka sa 2, 3, 4, 6), ali bi prelaz na njega izazvao velike probleme. Zanimljivo je i to da su Vavilonci upotrebljavali sistem sa osnovom 60, čije tragove nalazimo kod mera za ugao ivreme. Računari koriste binarni brojni sistem, tj. sistem sa osnovom 2. Takav sistem je najjednostavniji jer zahteva svega dve cifre (0 i 1), a to znači i jednostavne elektronske sklopove za prikaz tih cifara. Uračunarstvu se upotrebljavaju i sistemi sa osnovom 8 i 16, prvenstveno zbog lakog pretvaranja između njihi binarnog sistema, pa se ponekad koriste za skraćeni prikaz binarnih brojeva.
Dekadni sistem
Dekadni sistem ima osnovu 10 i koristi sledeće cifre: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9. Svaka cifra dekadnog brojaima svoju težinu koja je stepen broja 10 (10
i
). Pritom je eksponent (i) ceo broj, a njegova vrednostodređena je položajem cifre u broju.
Primer
43 = 4*10
1
+ 3*10
0
 444 = 4*10
2
+ 4*10
1
+ 4*10
0
 12.5 = 1*10
1
+ 2*10
0
+ 5*10
-1
 Može nas zanimati koliko različitih brojeva možemo da prikažemo brojem koji ima n cifara (na primer,kod kalkulatora i računara n je ograničeno). Tada govorimo o
kapacitetu (K) broja sa n cifara
:
K = B
n
,gde je
B
osnova brojnog sistema. Dakle, kapacitet je broj koji nam kaže koliko različitih brojeva možemo prikazati sa n cifara, ako je zadata osnova sistema. Najveći broj
M
koji možemo prikazati sa n cifara je za jedan manji od kapaciteta, tj.:
M = B
n
- 1 = K - 1
.
 
Primer
Sa 4 cifre u dekadnom sistemu možemo prikazati 10
4
= 10000 različitih brojeva, a najveći je 10000 - 1 =9999.
Binarni sistem
Cifre binarnog sistema su
0
i
1
, a njegova osnova
B = 2
. Binarna cifra zove se
bit
(skraćeno od engleskogizraza
Bi
nary digi
t
). Ukupni kapacitet
binarnog broja sa n bita je
K = 2
n
, a najveći broj M koji možemo prikazati je
M = 2
n
- 1 = K - 1
.
Primer
Sa 8 bita možemo prikazati 2
8
=256 različitih brojeva, najveći je 255 (11111111
2
), a najmanji je 0(00000000
2
).
Pretvaranje binarnog broja u dekadni
Kao i kod dekadnog sistema radi se o težinskom sistemu, dakle važi:101101
2
= 1*2
5
+ 0*2
4
+ 1*2
3
+ 1*2
2
+ 0*2
1
+ 1*2
0
 
= 32 + 0 + 8 + 4 + 0 + 1 = 45
10
  Na taj način možemo bilo koji binarni broj pretvoriti u dekadni. Kod dekadnog broja obično neoznačavamo osnovu sistema, ali, ako se radi o nekoj drugoj osnovi, moramo je označiti kao u prethodnom primeru.
Primer
11001
2
= 1*2
4
+ 1*2
3
+ 0*2
2
+ 0*2
1
+ 1*2
0
= 25
10
Primer
1.111
2
= 1*2
0
+ 1*2
-1
+ 1*2
-2
+ 1*2
-3
= 1 + 0.5 + 0.25 + 0.125 = 1.875
10
 
Primer
Može li broj 1020 pripadati binarnom sistemu? Ne može. Zašto? Za svaku cifru d mora da važi d <= (B-1). Budući da je B = 2, za cifru 2 broja 1020 ne važi 2 <= 1.
Pretvaranje dekadnog broja u binarni 
Pretvaranje prirodnog dekadnog broja u binarni može se opisati sledećim postupkom:1. Podeli dekadni broj sa 2.2. Zapiši ostatak deljenja (0 ili 1).3. Dobijeni količnik (celobrojni deo) podeli sa 2.4. Zapiši ostatak deljenja.5. Ako količnik nije 0 vrati se na tačku 3.Ostaci deljenja koje smo zapisivali predstavljaju traženi binarni broj koji treba čitati obrnuto, tj. zadnjadobijena cifra je najznačajnija cifra, a prva dobijena cifra je najmanje značajna cifra.
Primer
Pretvoriti dekadni broj 43 u binarni.
43 : 2 = 21 -- ostatak 121 : 2 = 10 -- ostatak 1
 
10 : 2 = 5 -- ostatak 05 : 2 = 2 -- ostatak 12 : 2 = 1 -- ostatak 01 : 2 = 0 -- ostatak 1
Prema tome, dobije se 43
10
= 101011
2
 
Primer
 
 Napravite tablicu dekadnih brojeva od 0 do 18 i njihovih binarnih ekvivalenata. Uočite kako se broji u binarnom sistemu.Dekadni brojevi manji od 1 pretvaraju se u binarne brojeve primenom sledećeg postupka:1. Pomnoži dekadni broj sa 2.2. Ako je dobijeni broj veći od 1 iza tačke u binarnom broju piše se 1.3. Ako je dobijeni broj manji od 1 iza tačke u binarnom broju piše se 0. Postupak se ponavlja sa delomumnoška iza decimalne tačke s time da se 0 ili 1 dopisuje već napisanim brojevima (sa desne strane).
Primer
Pretvoriti dekadni broj 0.625 u binarni.0.625*2 = 1.250 -- beležimo 10.250*2 = 0.500 -- beležimo 00.500*2 = 1.000 -- beležimo 10.625
10
= 0.101
2
 Ispravnost pretvaranja može se proveriti tako da se dobijeni binarni broj ponovo pretvori u dekadni:0.101
2
= 1*2
-1
+ 0*2
-2
+ 1*2
-3
= 0.625
10
 Ako imamo realni dekadni broj veći od 1, možemo ga pretvoriti u binarni broj tako da pretvorimo posebnocelobrojni deo, a posebno deo iza decimalne tačke, a dobijene binarne brojeve saberemo.
Primer
Pretvoriti 43.625 u binarni broj.Od pre imamo: 43
10
= 101011
2
i 0.625
10
= 0.101
2
. Dakle, 43.625
10
= 101011.101
2
.
Sabiranje binarnih brojeva
Sabiranje binarnih brojeva može se naučiti imajući u vidu sledeća pravila za sabiranje dva bita:
0+0=00+1=11+0=11+1=0 i prenos 1
Prenos se prenosi u sledeću kolonu.
Primer

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->