Tinh Hinh Su Dung Thuc an CA Tra Basa Dbscl

T

ạ

p chí Nghiên c

ứ

u Khoa h

ọ

c 2006:144-151 Tr

ườ

ng

Đạ

i h

ọ

c C

ầ

n Th

ơ

144

TÌNH HÌNH S

Ử

D

Ụ

NG TH

Ứ

C

Ă

N TRONG NUÔI CÁ TRAVÀ BASA KHU V

Ự

C

ĐỒ

NG B

Ằ

NG SÔNG C

Ử

U LONG

Lê Thanh Hùng và Hu

ỳ

nh Ph

ạ

m Vi

ệ

t Huy

1

ABSTRACT

The investigation was conducted using prepared questionnaires to survey 107 catfish farmers inthree different locations including Chau Doc town, Long Xuyen city and Can Tho – Vinh Long areas. The sample size was objectively assigned for different culture facilities in different studylocations. Samples were then randomly selected, in terms of feed types used in order to reflect thecurrent state of feed use in catfish culture. Economic evaluation was also carried out with 48 farmers out of 107 samples, that allowed to make comparison of economic efficiency between thetwo types of feeds used in different culture facilities. Data revealed that farm-made feed withcombination feeding regime is still widely practiced in cage culture in the studied areas. Pelletsare getting more popular in pond culture of pangasiid catfish. Though farmers have started using fishmeal and soybean meal as trash fish substitution, trash fish and rice-bran are still the mainingredients for farm-made feed formulation. Feed cost constitutes the largest proportion of catfish production cost for both cage and pond systems. Feed cost share in systems using pellets isalways larger than those using farm-made feed. Catfish unit production cost is lower when farm-made feed is employed and higher when pellet is used. However, unit production cost varied significantly in systems with farm-made feed.

Keywords: home made feed,Pangasius catfish, Mekong DeltaTitle: Feeds and feeding practice in Pangasius catfish culture in the Mekong delta

TÓM T

Ắ

T

Nghiên c

ứ

u

đượ

c ti

ế

n hành trên 107 h

ộ

nuôi cá

ở

3

đị

a

đ

i

ể

m khác nhau bao g

ồ

m th

ị

xã Châu

Đố

c, TP Long Xuyên và

đị

a bàn C

ầ

n Th

ơ

- V

ĩ

nh Long s

ử

d

ụ

ng các bi

ể

u m

ẫ

u ph

ỏ

ng v

ấ

n tr

ự

c ti

ế

p.C

ỡ

m

ầ

u thu

đượ

c ch

ỉ

đ

inh m

ộ

t cách khách quan cho các lo

ạ

i hình nuôi khác nhau trên các

đ

i

ạ

bàn nghiên c

ứ

u. M

ẫ

u

đượ

c thu ng

ẫ

u nhiên nh

ằ

m ph

ả

n ánh hi

ệ

n tr

ạ

ng s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n trong nuôicá tra. Vi

ệ

c

đ

ánh giá hi

ệ

u qu

ả

kinh t

ế

c

ũ

ng

đượ

c ti

ế

n hành trên 48 h

ộ

nuôi trong t

ổ

ng s

ố

107 h

ộ

,cho phép so sánh hi

ệ

u qu

ả

kinh t

ế

gi

ữ

a hai lo

ạ

i th

ứ

c

ă

n

đượ

c s

ử

d

ụ

ng trong các lo

ạ

i hình nuôi. K

ế

t qu

ả

đ

i

ề

u tra cho th

ấ

y th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

v

ớ

i ch

ế

độ

cho

ă

n ph

ố

i h

ợ

p ph

ầ

n l

ớ

n v

ẫ

n còn

đượ

c s

ử

d

ụ

ng trong nuôi bè

ở

đị

a bàn nghiên c

ứ

u. Th

ứ

c

ă

n viên ngày càng

đượ

c s

ử

d

ụ

ng r

ộ

ng rãi trong nuôi cá tra ao. M

ặ

c dù các h

ộ

nuôi

đ

ã b

ắ

t

đầ

u s

ử

d

ụ

ng b

ộ

t cá và b

ộ

t

đậ

u nành thay th

ế

cho cá t

ạ

pnh

ư

ng cá t

ạ

p và cám g

ạ

o v

ẫ

n là thành ph

ầ

n chính trong th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

. Chi phí th

ứ

c

ă

n chi

ế

m ph

ầ

nl

ớ

n nh

ấ

t trong t

ổ

ng chi phí nuôi cá tra, cho c

ả

h

ệ

th

ố

ng nuôi ao và nuôi bè. Trong các h

ệ

th

ố

ng nuôi s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n công nghi

ệ

p thì chi phí th

ứ

c

ă

n luôn l

ớ

n h

ơ

n các h

ệ

th

ố

ng nuôi s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

. Giá thành trên kg cá tra cho

ă

n th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

thì th

ấ

p h

ơ

n giá thành cá nuôi cho

ă

n th

ứ

c

ă

ncông nghi

ệ

p. Tuy nhiên, giá thành bi

ế

n

độ

ng

đ

áng k

ể

trong các h

ệ

th

ố

ng cho

ă

n th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

.

T

ừ

khóa: th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

, cá Tra,

Đồ

ng b

ằ

ng Sông C

ử

u Long

1

GI

Ớ

I THI

Ệ

U

Đồ

ng b

ằ

ng sông C

ử

u long (

Đ

BSCL) là khu v

ự

c nuôi cá tra và cá ba sa l

ớ

n nh

ấ

tVi

ệ

t Nam v

ớ

i hai hình th

ứ

c nuôi chính là nuôi bè và nuôi ao. Ngoài ra, nuôi cá

đă

ng qu

ầ

ng g

ầ

n

đ

ây c

ũ

ng phát tri

ể

n nhanh và ngày càng ph

ổ

bi

ế

n h

ơ

n. V

ớ

i s

ự

pháttri

ể

n lâu

đờ

i và ngày càng ph

ổ

bi

ế

n, k

ỹ

thu

ậ

t nuôi cá tra, ba sa r

ấ

t

đ

a d

ạ

ng và

1

Khoa Th

ủ

y s

ả

n -

Đạ

i h

ọ

c Nông Lâm, Thành Ph

ố

H

ồ

Chí Minh

T

ạ

p chí Nghiên c

ứ

u Khoa h

ọ

c 2006:144-151 Tr

ườ

ng

Đạ

i h

ọ

c C

ầ

n Th

ơ

145

không ng

ừ

ng

đượ

c c

ả

i ti

ế

n

để

thích

ứ

ng v

ớ

i th

ự

c t

ế

s

ả

n xu

ấ

t. Lo

ạ

i th

ứ

c

ă

n s

ử

d

ụ

ng, ph

ươ

ng pháp cho

ă

n và qu

ả

n lý th

ứ

c

ă

n c

ũ

ng thay

đổ

i nhi

ề

u tùy theo

đ

i

ề

u ki

ệ

nnuôi

ở

các vùng khác nhau.M

ặ

c dù th

ứ

c

ă

n viên công nghi

ệ

p

đượ

c ch

ứ

ng minh là có nh

ữ

ng

ư

u

đ

i

ể

m và

đượ

ckhuy

ế

n cáo s

ử

d

ụ

ng trong nuôi cá bè, th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

s

ử

d

ụ

ng các nguyên li

ệ

u t

ươ

is

ố

ng v

ẫ

n

đ

ang là lo

ạ

i th

ứ

c

ă

n ph

ổ

bi

ế

n nh

ấ

t

ở

Đ

BSCL. Vi

ệ

c s

ử

d

ụ

ng r

ộ

ng rãi th

ứ

c

ă

n lo

ạ

i th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

này

đ

ã và

đ

ang gây ra nh

ữ

ng h

ậ

u qu

ả

nh

ấ

t

đị

nh cho môitr

ườ

ng nuôi và do

đ

ó c

ũ

ng

ả

nh h

ưở

ng

đế

n chính

đ

i

ề

u ki

ệ

n nuôi cá c

ủ

a ng

ườ

i dân.Vi

ệ

c s

ử

d

ụ

ng cá t

ạ

p làm ngu

ồ

n protein chính trong th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

c

ũ

ng ngày càngg

ặ

p nhi

ề

u b

ấ

t l

ợ

i. S

ả

n l

ượ

ng cá t

ạ

p

đ

ánh b

ắ

t t

ự

nhiên ph

ụ

thu

ộ

c r

ấ

t nhi

ề

u và mùav

ụ

và do

đ

ó b

ị

ả

nh h

ưở

ng nhi

ề

u b

ở

i s

ự

bi

ế

n

độ

ng giá c

ả

. Bên c

ạ

nh

đ

ó, do nhu c

ầ

ul

ớ

n cá t

ạ

p

để

cung c

ấ

p cho khu v

ự

c nuôi trong khi ngu

ồ

n cá khai thác t

ự

nhiênngày càng h

ạ

n ch

ế

, d

ẫ

n

đế

n tình tr

ạ

ng thi

ế

u nguyên li

ệ

u làm th

ứ

c

ă

n cho cá.

Để

kh

ắ

c ph

ụ

c khó kh

ă

n này, m

ộ

t b

ộ

ph

ậ

n ng

ườ

i nuôi

đ

ã linh

độ

ng s

ử

d

ụ

ng b

ộ

t cá và b

ộ

t

đậ

u nành

để

thay th

ế

ngu

ồ

n protein t

ừ

cá t

ạ

p. Tuy nhiên nh

ữ

ng nguyên li

ệ

u nàyv

ẫ

n ch

ư

a

đượ

c s

ử

d

ụ

ng r

ộ

ng rãi.

Để

n

ắ

m rõ h

ơ

n tình hình th

ự

c t

ế

s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n c

ủ

a ng

ườ

i dân nuôi cá tra, basa

ở

Đ

BSCL, Khoa Th

ủ

y s

ả

n tr

ườ

ng

Đạ

i h

ọ

c Nông Lâm Tp.HCM

đ

ã th

ự

c hi

ệ

n nghiênc

ứ

u “Tình hình s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n trong nuôi cá tra, basa khu v

ự

c

Đ

BSCL”, v

ớ

i m

ụ

ctiêu: (i) tìm hi

ể

u hi

ệ

n tr

ạ

ng s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n và ph

ươ

ng pháp cho

ă

n c

ủ

a ng

ườ

i dân,(ii) ph

ươ

ng pháp ph

ố

i ch

ế

th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

c

ủ

a ng

ườ

i dân và (iii) phân tích chi phívi

ệ

c s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n viên công nghi

ệ

p và th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

trong nuôi cá .

2

PH

ƯƠ

NG PHÁP NGHIÊN C

Ứ

U

Nghiên c

ứ

u

đượ

c th

ự

c hi

ệ

n b

ằ

ng ph

ươ

ng pháp

đ

i

ề

u tra s

ử

d

ụ

ng b

ả

ng câu h

ỏ

i so

ạ

ns

ẵ

n.

Đ

i

ề

u tra

đượ

c th

ự

c hi

ệ

n v

ớ

i 107 h

ộ

nuôi cá tra, ba sa nuôi bè và nuôi ao

ở

khuv

ự

c

Đ

BSCL, t

ậ

p trung

ở

3 khu v

ự

c chính là Châu

Đố

c, Long Xuyên và C

ầ

n Th

ơ

– V

ĩ

nh Long. S

ố

l

ượ

ng m

ẫ

u

đ

i

ề

u tra cho t

ừ

ng

đị

a bàn và hình th

ứ

c nuôi

đượ

c phânchia nh

ư

B

ả

ng 1.

N

ộ

i dung ph

ỏ

ng v

ấ

n ch

ủ

y

ế

u:

Các

đặ

c

đ

i

ể

m chung c

ủ

a ngh

ề

nuôi t

ạ

i nông h

ộ

,thông tin k

ỹ

thu

ậ

t, nguyên li

ệ

u s

ử

d

ụ

ng, t

ỉ

l

ệ

ph

ố

i tr

ộ

n, cách ch

ế

bi

ế

n th

ứ

c

ă

n,l

ượ

ng th

ứ

c

ă

n s

ử

d

ụ

ng và các kho

ả

n chi phí.

B

ả

ng 1:Phân b

ố

m

ẫ

u theo

đị

a bàn

đ

i

ề

u tra và hình th

ứ

c nuôi

Hình th

ứ

c nuôi

Đị

a bànBè AoT

ổ

ngChâu

Đố

c 30 30Long Xuyên 15 14 29C

ầ

n Th

ơ

-V

ĩ

nhLong 2 46 48T

ổ

ng 47 60 107Trong s

ố

các h

ộ

nuôi

đ

ã

đượ

c ch

ọ

n

để

đ

i

ề

u tra, m

ộ

t s

ố

đ

ã

đượ

c ch

ọ

n

để

phân tíchchi phí c

ủ

a mô hình. S

ố

m

ẫ

u s

ử

d

ụ

ng

để

phân tích kinh t

ế

đượ

c mô t

ả

ở

B

ả

ng 2.Các ch

ỉ

tiêu phân tích ch

ủ

y

ế

u là các kho

ả

n chi phí, kh

ấ

u hao, lãi su

ấ

t ngân hàng,chi phí s

ả

n xu

ấ

t trên 1m

3

bè ho

ặ

c 1m

2

ao, chi phí

để

s

ả

n xu

ấ

t 1 kg cá.

T

ạ

p chí Nghiên c

ứ

u Khoa h

ọ

c 2006:144-151 Tr

ườ

ng

Đạ

i h

ọ

c C

ầ

n Th

ơ

146

B

ả

ng 2: Phân b

ố

m

ẫ

u cho

đ

i

ề

u tra phân tích chi phí s

ả

n xu

ấ

t

Hình th

ứ

c nuôi

Đị

a bànBè AoT

ổ

ngC

ầ

n Th

ơ

-V

ĩ

nhLong 0 27 27Châu

Đố

c 5 0 5Long Xuyên 9 7 9T

ổ

ng 14 34 48

Đố

i v

ớ

i hình th

ứ

c nuôi bè, phân tích chi phí

đượ

c th

ự

c hi

ệ

n trên 12 h

ộ

nuôi s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

, 2 h

ộ

s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n công nghi

ệ

p. Trong khi

ở

mô hình nuôicá ao, 11 h

ộ

nuôi s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

và 13 h

ộ

s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n công nghi

ệ

p

đượ

c

đ

i

ề

u tra và phân tích chi phí s

ả

n xu

ấ

t.

Ph

ươ

ng pháp phân tích và s

ử

lý s

ố

li

ệ

u

: S

ố

li

ệ

u ghi nh

ậ

n

đượ

c x

ử

lý và tính toángiá tr

ị

trung bình,

độ

l

ệ

ch chu

ẩ

n trên ch

ươ

ng trình Excell. S

ử

d

ụ

ng ph

ươ

ng phápth

ố

ng kê mô t

ả

để

phân tích,

đ

ánh giá các n

ộ

i dung t

ạ

i

đị

a bàn nghiên c

ứ

u.

3

K

Ế

T QU

Ả

VÀ TH

Ả

O LU

Ậ

N3.1

Tình hình chung v

ề

s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n cho cá tra, basa

ở

Đ

BSCL

Th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

đượ

c s

ử

d

ụ

ng r

ấ

t ph

ổ

bi

ế

n

ở

khu v

ự

c Long Xuyên và Châu

Đố

c.

Ở

khu v

ự

c C

ầ

n Th

ơ

– V

ĩ

nh Long thì h

ầ

u h

ế

t h

ộ

nuôi s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n viên côngnghi

ệ

p, m

ộ

t s

ố

ít h

ộ

nuôi cá ao (kho

ả

ng 24%) v

ẫ

n

đ

ang s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

(Hình 1). Tuy nhiên, dù s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

là chính, ng

ườ

i nuôi v

ẫ

n s

ử

d

ụ

ngth

ứ

c

ă

n viên công nghi

ệ

p trong 1 – 1,5 tháng

đầ

u khi cá còn nh

ỏ

. Ngoài ra, m

ộ

t s

ố

h

ộ

còn s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n viên công nghi

ệ

p trong kho

ả

ng th

ờ

i gian 1 tháng cu

ố

i v

ụ

nuôi nh

ằ

m c

ả

i thi

ệ

n ch

ấ

t l

ượ

ng s

ả

n ph

ẩ

m. T

ỷ

l

ệ

ng

ườ

i dân áp d

ụ

ng ph

ươ

ng th

ứ

c ph

ố

i h

ợ

p cho

ă

n này khá cao,

đặ

c bi

ệ

t là nh

ữ

ng h

ộ

nuôi bè

ở

Châu

Đố

c và LongXuyên (Hình 1).

Đố

i v

ớ

i hình th

ứ

c nuôi, lo

ạ

i th

ứ

c

ă

n s

ử

d

ụ

ng cho hình th

ứ

c nuôi bè và nuôi ao khácnhau rõ r

ệ

t. Trong khi th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

đượ

c s

ử

d

ụ

ng r

ộ

ng rãi trong nuôi cá bè thìth

ứ

c

ă

n viên công nghi

ệ

p là lo

ạ

i th

ứ

c

ă

n chính trong nuôi cá ao (Hình 1). Kho

ả

ng76% s

ố

h

ộ

nuôi ao

ở

khu v

ự

c C

ầ

n Th

ơ

– V

ĩ

nh Long s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n viên côngnghi

ệ

p, cao h

ơ

n h

ơ

n k

ế

t qu

ả

báo cáo c

ủ

a Phú và Hi

ề

n (2003) v

ớ

i kho

ả

ng 46% h

ộ

nuôi ao

ở

C

ầ

n Th

ơ

s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n viên công nghi

ệ

p.

Đ

i

ề

u này cho th

ấ

y th

ứ

c

ă

nviên ngày càng

đượ

c áp d

ụ

ng r

ộ

ng rãi h

ơ

n trong nuôi ao cá tra, basa.S

ự

khác bi

ệ

t trong s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n gi

ữ

a 2 hình th

ứ

c nuôi

đượ

c th

ể

hi

ệ

n r

ấ

t rõ

ở

Long Xuyên.

Ở

hình th

ứ

c nuôi ao, t

ỷ

l

ệ

h

ộ

nuôi s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

và th

ứ

c

ă

nviên công nghi

ệ

p là t

ươ

ng

đươ

ng. Trong khi

đ

ó, th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

v

ớ

i ph

ươ

ng th

ứ

ccho

ă

n ph

ố

i h

ợ

p

đượ

c áp d

ụ

ng h

ế

t s

ứ

c ph

ổ

bi

ế

n trong nuôi cá bè (86.7%). T

ươ

ngt

ự

, 100% h

ộ

nuôi bè

ở

Châu

Đố

c s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

trong

đ

ó 93% s

ố

h

ộ

ápd

ụ

ng ph

ươ

ng th

ứ

c cho

ă

n ph

ố

i h

ợ

p. Nh

ư

v

ậ

y, th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

đ

óng vai trò ch

ủ

đạ

otrong nuôi cá tra, basa trong bè. Th

ứ

c

ă

n viên ngày càng

đượ

c s

ử

d

ụ

ng r

ộ

ng rãitrong nuôi cá ao. Th

ứ

c

ă

n viên c

ũ

ng quan tr

ọ

ng trong s

ử

d

ụ

ng th

ứ

c

ă

n t

ự

ch

ế

theo ph

ươ

ng th

ứ

c ph

ố

i h

ợ

p.

Category:	Uncategorized.
Rating:
Upload Date:	12/26/2010
Copyright:	Attribution Non-commercial
Tags:	No tags

Tinh Hinh Su Dung Thuc an CA Tra Basa Dbscl

Info and Rating

Download and print this document

Choose a format to download in

Choose a format to download in

Download and print this document

Choose a format to download in

More From This User

Tinh Hinh Su Dung Thuc an CA Tra Basa Dbscl

Info and Rating

Download and print this document

Choose a format to download in

Choose a format to download in

Download and print this document

Choose a format to download in

More From This User

Other login options

Why Sign Up?

Login Successful

Sign Up Successful