Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
4Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Organska proizvodnja kao deo ekološkog

Organska proizvodnja kao deo ekološkog

Ratings: (0)|Views: 242 |Likes:
Published by ebiofax

More info:

Published by: ebiofax on Jan 11, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/27/2013

pdf

text

original

 
Organska proizvodnja kao deo ekološkog, održivog razvoja obuhvata proizvodnju hrane inamirnica (primarna poljoprivreda, prerada do distribucije) ali i neke druge proizvode biljnogi životinjskog porekla (tkanine, koža). Na osnovu bazicnih standarda, ona se zasniva na primeni principa agroekologije. To je zakonski regulisana proizvodnja i uključuje kontrolu isertifikaciju proizvodnje i proizvoda.Za naše uslove je značajno da se u ekološki nenarušenim sredinama razvija organska proizvodnja, specifična za različite regione. Organska proizvodnja je sistem koji proističe iz bazičnih standarda formulisanih uokviru IFOAM (International Federation of Organic Agriculture Movements, osnovana 1972.god). Na tim principima zasnivaju se dokumenta EU (Direktiva 2092/91, revidirana 1999),Codex Allimentarius iz 2001. (FAO/WHO), kao i naša zakonska regulativa (Savezni zakon oorganskoj proizvodnji, 30. juni 2000. god)i odgovarajući pravilnici (11. septembar 2002. god) a u toku su dopune i izmene.IFOAM je u bazičnim smernicama za organsku poljoprivredu i preradu istakao glavne ciljeve(na kojima su građeni svi postupci i standardi) a to je i u našoj zakonskoj regulativi:* Proizvodnja hrane visoke hranljive vrednosti u dovoljnim količinama. Visok kvalitet uz bezbednost hrane po ljudsko zdravlje je osnovna postavka i zahtev savremenog potrošača.Specifične agrotehničke mere u organskoj proizvodnji stvaraju uslove da biljke u optimalnim proizvodnim uslovima sintetišu inagomilavaju, za vrstu i sortu karakteristične materije. Ovi proizvodi, posebno povrće, voće iaromatične vrste, imaju prirodan miris, ukus, često intenzivniju boju i veći sadržaj šećera,vitamina C i karotinoida. a manji je sadržaj štetnog NO3.Organski proizvodi se mogu u toku berbe, transporta, pranja i distribucije zagaditimikroorganizmima (bolesti prljavih ruku) najčešće od ljudi i od neispravne vode. Zato se i uorganskoj proizvodnji moraju sprovoditiosnovne sanitarne mere.* Proizvodnja je u skladu sa biološkim principima. U organskoj proizvodnji radi se u skladusa prirodom sa zadatkom da se podstiču i intenziviraju biološki ciklusi unutar proizvodnogsistema (biotopa), uključujući mikroorganizme, zemljišnu floru i faunu, biljke i životinje.* Dugoročno održavanje i povećanje plodnosti zemljišta. Klimatski faktori opredeljuju tip poljoprivredne proizvodnje i zajedno sa zemljištem čine specificnost biotopa. Zemljištesvojim fizickim, hemijskim i mikrobiološkim svojstvima stvara uslove za rast i razviće biljakaodnosno za proizvodnju hrane.Plodnost se održava sistemom proizvodnje - plodoredom i u skladu sa tim je đubrenje, a na bazi plodnosti zemljišta (organska đubriva ali i druga dozvoljena), zatim obrada zemljišta idruge mere.* Maksimalno korišćenje obnovljivih izvora energije u okviru proizvodnog sistema. Uorganskoj proizvodnji je karakteristična je reciklaža. Na taj način se uspostavlja kruženjematerije, inače prekinuto u konvencionalnoj proizvodnji, a uspostavlja se i energetska uravnoteženost agroekosistema.
 
Reciklaža obuhvata mikrobiološku razgradnju organske materije iz poljoprivrede (biljniostaci, stajnak, živinsko đubrivo) van njive, odnosno na njivi pri korišćenju zelenišnogđubriva i zelenog malca.* Osnovni cilj organskog gazdinstva je samoodrživost. Veoma je značajno da uravnoteženiodnos biljne i stočarske proizvodnje obezbedi dovoljno hrane za ishranu domaćih životinja,odnosno da stočarstvo obezbedi organsko đubrivo. U proseku za 1 ha biljne proizvodnje potrebno je 1-2 uslovna grla krupnestoke (zavisi od vrste i intenziteta proizvodnje). Samoodrživost se ostvaruje imultifunkcionalnom poljoprivredom (raznovrsna proizvodnja) kao i multifunkcionalnošću poljoprivrednog gazdinstva posebno porodičnog tipa. To su eko-farme odnosno naši salaši.* Domaćim životinjama moraju se pružiti uslovi gajenja koji omogućavaju ispoljavanje prirodnih funkcija i ponašanja jer one čine deo agroekološkog sistema. U proseku oko 90 %hraniva domaće životinje ne iskoriste za svoje funkcije i proizvode, vec ih vracaju u oblikutečnih i čvrstih izlučevina - organskihđubriva bez kojih nema održivosti zemljišta. U organskoj proizvodnji, domaćim životinjamamoraju se pružiti odgovarajući uslovi za uzgoj, računajući na njihovu dobrobit i njihovozdravlje a u skladu sa vrstom irasom.* Na najmanju meru smanjivati sva zagađenja koja proističu iz poljoprivredne proizvodnje.Voditi računa o primeni djubriva, mehanizaciji, prevoznim sredstvima (izduvni gasovi) i primeni nekih hemijskih sredstavauključujući biološka sredstva za zaštitu biljaka.* Održavanje genetske raznovrsnosti u poljoprivrednom sistemu i ekosistemu uključujućizaštitu biodiverziteta. Opšta karakteristika života na planeti je raznovrsnost posebno živih bića. Biodiverzitet je složen pojam koji obuhvata raznovrsnost biljnog i životinjskog sveta,zatim geobiodiverzitet, antrobiodiverzitet, antropobiogeodiverzitet i geobiodiverzitet.Očuvanje biodiverziteta i genetičke raznovrsnosti dajeorganskoj poljoprivredi širi i trajan značaj u okviru mera zaštite ekosistema (Thrupp, 1998).To je značajno u integralnom sistemu ruralnog razvoja i razvoja poljoprivrede, revitalizaciji iočuvanju poljoprivrednog pejzažau skladu sa ekološkim principima što sve čini deo ekološkog razvoja.Zato je u okviru bazičnih standarda IFOAM-a data preporuka da tela za sertifikaciju postavestandarde za minimum poljoprivrednih površina koje će se urediti na ekološkim principima(eko-koridori, vetrozaštitni pojasevi, vodene površine i dr.). Za ovu svrhu treba koristitiekstenzivne travnate površine, zatim pašnjake, močvare, šumarke, vodotoke odnosno onozemljište koje se ne koristi u intenzivnoj rotaciji useva. Međusobnim povezivanjem ovakvihekoloških jedinica uz intenzivne organske poljoprivredne površine, stvara se prirodni poljoprivredni pejzaž koji daje povoljne uslove za prirodne biocenoze i čini priloguspostavljanju uslova za uravnoteženost eko-sistema i očuvanje biodiverziteta (Stolton,2002).* Omogućiti poljoprivrednim proizvođacima da žive u skladu sa ljudskim pravima UN, uzzadovoljenje njihovih osnovnih potreba i ostvarenje odgovarajućih zarada i zadovoljstava odove proizvodnje što uključuje i bezbednu životnu sredinu. Organska proizvodnja je humanoblik proizvodnje hrane, ali i način života. To uključuje poštovanje prava građana, proizvođača na kvalitetan, srećniji život za duži period. Održiv razvoj sa ekonomskim i
 
ekološkim profitom iz organske proizvodnje daje mogućnost za takve uslove života.U organskoj poljoprivredi (i preradi) uobičajena agronomska znanja ugrađuju se u zakonomregulisane metode proizvodnje, pakovanja, čuvanja i transporta, čija se primena po utvrđenoj proceduri, kontroliše(inspektori za organsku proizvodnju), ocenjuje i sertifikuje na nivou države dobijanjemzvaničnog znaka - proizvod iz organske poljoprivrede. Ovlašćene inspekcijske službe(organizacije, institucije) imaju za određeni tip proizvodnje i prerade edukovane i ovlašćeneinspektore. Zadatak inspektora je procena ekoloških i agroekoloških uslova za organsku proizvodnju, zatim kontrola procesa proizvodnje (slučajan i višekratniobilazak) i kontrola propisane dokumentacije na osnovu koje se za procenjeni prinos dajesertifikat. Svi segmenti proizvodnje kontrole i sertifikacije dati su u okviru pravilnika (Sl. listSRJ, br. 51 i 67,2002).* U organskoj biljnoj proizvodnji u zavisnosti od stanja zemljišne parcele i potrebnihhemijskih analiza, (uključujući i kontrolu načina korišćenja zemljišta u prethodne tri godine i proizvodni program za prelazni period), određuje se prelazni period (konverzija) u trajanju od2 do 3 godine. Samo parcele, koje nisukorišćene u poslednje dve godine, mogu se, ako ispunjavaju ostale uslove, odmah koristiti zaorgansku poljoprivredu.* U prelaznom periodu započinje se sa vođenjem knjige polja u kojoj svako polje ima svoj listgde se unose podaci kao što su položaj sa orjentacijom, veličina, opis zemljišta (prilog suanalize zemljišta što je osnova zađubrenje), planirana plodosmena i primenjene agrotehničke mere (od sadnje do berbe).Detaljni opis agrotehničkih mera (vreme primene, količina i dr.) omogućuje da se već sledećegodine izbegnu propusti, ali i usev prati po kritičnim tačkama proizvodnje (npr. sorta, rasad,đubrenje, pojava bolesti, štetočina i korova i efekat biološke zaštite).* U organskoj proizvodnji od prelaznog perioda neophodno je uspostavljanje "eko-koridora",traka širine 1-2 m sa mešanim jednogodišnjim i višegodišnjim aromatičnim i drugim korisnim biljkama ili samoniklim vrstama. Ovi eko-koridori se seju (sade) na svakih 50-100 m širine parcele jer to je domet delovanja predatora. Najbolje je da je ovaj eko-koridor stalno cvetajući(privlači insekte) širine 1-2 m (sve prilagoditi postojećoj mehanizaciji) u pravcu duže strane polja odnosno podignut tako da omogućuje nesmetani rad u polju. Za ovaj pojas koriste semešavine jednogodišnjih vrsta (mirodjija, neven, bulka, kadifica, dragoljub, facelija, heljda,kamilica i dr.) sa dvogodišnjim i višegodišnjim vrstama (cvetajući i samonikli lukovi,maslačak, anis, komorac, korijander, hajdučka trava, odoljen, deteline i dr.). Eko-koridoriobezbedjuju stanište za korisne insekte, ptice, a često su to i biljne vrste koje privlače prouzrokovače štetočina i bolesti a, što je najvažnije, povećavaju biodiverzitet i doprinose uravnoteženju odnosa u sredini.* U organskoj proizvodnji voda za navodnjavanje mora biti I ili II klase. Mora se izvršiti izbor vrsta i sorti koje su prilagođene datim ekološkim uslovima, a seme i sadni materijal mora bitiiz sertifikovane organske biljne proizvodnje. Međutim, u zavisnosti od stanja na tržištusetvenog materijala inspektor može da odobri njegovo korišćenje iz konvencijalne proizvodnje, ali bez hemijskog tretiranja i piliranja.* Osnov organske poljoprivrede je plodored, kao sistem biljne proizvodnje, postavljen uskladu sa tipom proizvodnje i plodnošću zemljišta. Plodoredu su podređeni sistemi obrade

Activity (4)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 thousand reads
1 hundred reads

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->