Nguy
ễ
n H
ữ
u
Đ
i
ể
n,
Đ
HKHTN
Chuyên
đề
: Ph
ươ
ng pháp quy n
ạ
p toán h
ọ
c
Bài 5. QUY N
Ạ
P TOÁN H
Ọ
C VÀ V
Ấ
N
ĐỀ
LIÊN QUAN
Nh
ữ
ng bài tr
ướ
c
đ
ã h
ọ
c nguyên lí quy n
ạ
p toán h
ọ
c và cách s
ử
d
ụ
ngnó trong suy lu
ậ
n và gi
ả
i bài t
ậ
p trong các môn v
ề
toán h
ọ
c. Bài này ti
ế
pt
ụ
c nghiên c
ứ
u quy n
ạ
p toán h
ọ
c v
ớ
i nh
ữ
ng chuyên
đề
nh
ư
đị
nh ngh
ĩ
aquy n
ạ
p, bi
ể
u di
ễ
n h
ồ
i quy, công th
ứ
c trong t
ổ
h
ợ
p c
ơ
s
ở
, ...
1.
Đị
nh ngh
ĩ
a quy n
ạ
p
Nhi
ề
u bài toán trong h
ọ
c t
ậ
p
đ
ã bi
ế
t nh
ư
c
ấ
p s
ố
c
ộ
ng, c
ấ
p s
ố
nhân,... M
ỗ
i s
ố
h
ạ
ng c
ủ
a các dãy s
ố
này
đượ
c bi
ể
u di
ễ
n b
ằ
ng nh
ữ
ng phép toántrên nh
ữ
ng giá tr
ị
c
ủ
a các s
ố
h
ạ
ng tr
ướ
c nó, tr
ừ
nh
ữ
ng tr
ườ
ng h
ợ
p kh
ở
i
đầ
u. Nhi
ề
u công th
ứ
c chung c
ủ
a dãy
đư
a ra nh
ư
đị
nh ngh
ĩ
a m
ộ
t dãy.Ph
ươ
ng pháp cho m
ộ
t dãy nh
ư
v
ậ
y r
ấ
t gi
ố
ng v
ớ
i nguyên lí quy n
ạ
p toánh
ọ
c. Nh
ư
v
ậ
y, ta có th
ể
dùng quy n
ạ
p
để
đị
nh ngh
ĩ
a m
ộ
t khái ni
ệ
m m
ớ
i. Nh
ữ
ng khái ni
ệ
m xây d
ự
ng nh
ư
v
ậ
y g
ọ
i là
đị
nh ngh
ĩ
a quy n
ạ
p.
Ví d
ụ
đị
nh ngh
ĩ
a giai th
ừ
a c
ủ
a m
ộ
t s
ố
nguyên
đượ
c kí hi
ệ
u là P(n) = n! nh
ư
sau:
N
ế
u n = 0 ta gán P(0) = 1 và n
ế
u v
ớ
i m
ỗ
i n > 0 gán giá tr
ị
P(n) = n.(n-1)...2.1
, ngh
ĩ
a là tích n s
ố
nguyên d
ươ
ng
đầ
u tiên. Nh
ư
v
ậ
y c
ũ
ng gi
ố
ngnh
ư
nguyên lí quy n
ạ
p toán h
ọ
c: B
ướ
c c
ơ
s
ở
c
ủ
a
đị
nh ngh
ĩ
a là nh
ữ
ng giátr
ị
kh
ở
i
đầ
u,
ở
đ
ây n
ế
u n =0 thì n! = 1. B
ướ
c
đị
nh ngh
ĩ
a quy n
ạ
p là n
ế
u n!
đ
ã
đượ
c xác
đị
nh thì ta có th
ể
xác
đị
nh(n + 1)! = (n + 1). n!.
Nh
ư
v
ậ
y
để
di
ễ
n t
ả
dãy vô h
ạ
n nh
ữ
ng
đạ
i l
ượ
ng có liên quan v
ớ
i nhauqua t
ừ
ng b
ướ
c ng
ườ
i ta có th
ể
đị
nh ngh
ĩ
a b
ằ
ng ph
ươ
ng pháp quy n
ạ
p. Víd
ụ
c
ấ
p s
ố
c
ộ
ng ho
ặ
c c
ấ
p s
ố
nhân ta có th
ể
đị
nh ngh
ĩ
a theo ki
ể
u này. T
ừ
đị
nh ngh
ĩ
a theo quy n
ạ
p ng
ườ
i ta
đ
i tìm t
ổ
ng n
đạ
i l
ượ
ng
đầ
u tiên và bi
ể
udi
ễ
n s
ố
h
ạ
ng chung c
ủ
a nó.
Đ
i
ề
u này th
ể
hi
ệ
n r
ấ
t rõ trong các công th
ứ
c
49
POst by: http://toanhiephoa.blogspot.com
Nguy
ễ
n H
ữ
u
Đ
i
ể
n,
Đ
HKHTN
Chuyên
đề
: Ph
ươ
ng pháp quy n
ạ
p toán h
ọ
c
cho s
ố
h
ạ
ng t
ổ
ng quát và t
ổ
ng các s
ố
đầ
u tiên c
ủ
a các c
ấ
p s
ố
c
ộ
ng và c
ấ
ps
ố
nhân. Nhi
ề
u bài toán
đư
a ra m
ộ
t dãy b
ằ
ng cách
đị
nh ngh
ĩ
a và sau
đ
ó
đ
òi h
ỏ
i chúng ta tìm s
ố
h
ạ
ng t
ổ
ng quát c
ủ
a nó. Sau
đ
ó ch
ứ
ng minh b
ằ
ng ph
ươ
ng pháp quy n
ạ
p toán h
ọ
c.
Ví d
ụ
47.
Dãy s
ố
a
1
, a
2
, ..., a
n
, ...
đượ
c xác
đị
nh nh
ư
sau
:
a
1
= 1,
a
2
= 2,
11
2
n nn
a aa
−+
+=
v
ớ
i n
≥
2.
Hãy tìm s
ố
h
ạ
ng a
n
.
L
ờ
i gi
ả
i.
Ta có a
2
– a
1
= 1, a
3
– a
2
=
1
2
a a
2
+
- a
2
=
1 2
2
a a
−
=
12
−
.a
4
– a
3
=
2 3
2
a a
−
=
14
,... Ta có th
ể
tính m
ộ
t s
ố
giá tr
ị
n
ữ
a và tìm
đượ
c gi
ả
thi
ế
t quy n
ạ
p
21
12
nn n
a a
−−
⎛ ⎞− = −⎜ ⎟⎝ ⎠
. (12)Ta ch
ứ
ng minh công th
ứ
c (12) b
ằ
ng quy n
ạ
p toán h
ọ
c.
B
ướ
c c
ơ
s
ở
:
V
ớ
i n = 2 (c
ả
v
ớ
i n =3, 4) công th
ứ
c (12)
đ
úng nh
ư
trên.
B
ướ
c quy n
ạ
p:
Gi
ả
s
ử
(12)
đ
úng v
ớ
i n = k, t
ứ
c là
đ
ã có
21
12
k k k
a a
−−
⎛ ⎞− = −⎜ ⎟⎝ ⎠
. Ta ph
ả
i ch
ứ
ng minh (12)
đ
úng cho n = k + 1. Th
ậ
tv
ậ
y, v
ớ
i
đị
nh ngh
ĩ
a c
ủ
a dãy và gi
ả
thi
ế
t quy n
ạ
p ta có
2 11 11
1 1 12 2 2 2
k k k k k k k k k
a a a aa a a
2
− −− −+
+ −⎛ ⎞ ⎛ ⎞− = − = = − − = −⎜ ⎟ ⎜ ⎟⎝ ⎠ ⎝ ⎠
.Suy ra công th
ứ
c (12)
đ
úng v
ớ
i m
ọ
i n = 2, 3, 4, ... M
ặ
t khác, v
ớ
i n
≥
2, tacó th
ể
vi
ế
t nh
ư
sau:a
n
= a
1
+ (a
2
– a
1
) + (a
3
– a
2
) + ... +(a
n
– a
n-1
)=
−
⎛ ⎞+ − + − + +⎜ ⎟⎝ ⎠
2
1 1 1 11 12 4 8 2
n
50
POst by: http://toanhiephoa.blogspot.com
Nguy
ễ
n H
ữ
u
Đ
i
ể
n,
Đ
HKHTN
Chuyên
đề
: Ph
ươ
ng pháp quy n
ạ
p toán h
ọ
c
=
−−
⎛ ⎞− −⎜ ⎟⎡ ⎤⎛ ⎞⎝ ⎠+ − + − + + = +⎢ ⎥⎜ ⎟⎛ ⎞⎝ ⎠⎢ ⎥⎣ ⎦− −⎜ ⎟⎝ ⎠
12
111 1 1 121 1 112 4 8 212
nn
=
1 1
2 1 5 2 11 13 2 3 3 2
n n
− −
⎡ ⎤⎛ ⎞ ⎛ ⎞+ − − = − −⎢ ⎥⎜ ⎟ ⎜ ⎟⎝ ⎠ ⎝ ⎠⎢ ⎥⎣ ⎦
.V
ậ
y
1
5 2 13 3 2
nn
a
−
⎛ ⎞= − −⎜ ⎟⎝ ⎠
.
Ví d
ụ
48.
Dãy s
ố
a
1
, a
2
, ..., a
n
, ...
đượ
c xác
đị
nh nh
ư
sau
:
22
( 2)( 1) 0
n n
n n a n a
+
+ + − =
,
v
ớ
i
n = 1, 2, ... (13)
và
a
1
= 0, a
2
= 1.
Hãy tìm a
n
.
L
ờ
i gi
ả
i.
Ta vi
ế
t l
ạ
i công th
ứ
c (13)
22
( 1)( 2)
n n
na an n
+
=+ +
.D
ễ
th
ấ
y r
ằ
ng nh
ữ
ng s
ố
h
ạ
ng mang ch
ỉ
s
ố
l
ẻ
b
ằ
ng 0. Th
ậ
t v
ậ
y,
đặ
t n = 2k – 1, khi
đ
ó v
ớ
i k = 1, 2, ... ta có
22 1 2 1
(2 1)2 (2 1)
k k
k a ak k
+ −
−=+
.T
ừ
a
1
= 0, t
ừ
công th
ứ
c trên theo
đị
nh ngh
ĩ
a quy n
ạ
p a
3
= 0, a
5
= 0, ... Khita
đặ
t n = 2k, thì nh
ữ
ng s
ố
h
ạ
ng ch
ẵ
n có công th
ứ
c
22 2 2
2( 1)(2 2)
k
k ak k
+
=+ +
k
a
. (14)V
ớ
i k = 1, 2, 3 t
ừ
(14) ta tính
đượ
c
4 2
2 1 1.12.3 1.3 3
a a
= = =
;
26 4
2.2 2.4 1.3.5 3.5 3
a a
= =
;
28 6
2.3 2.4.6 1.4.7 3.5.7 4
a a
= =
.So sánh m
ỗ
i s
ố
h
ạ
ng v
ớ
i ch
ỉ
s
ố
và
đư
a ra gi
ả
thi
ế
t
51
POst by: http://toanhiephoa.blogspot.com
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
Bài giảng 5.1 - Quy nạp TOán học và các vấn đề liên quan
784
Reads
3
Readcasts
69
Embed Views
Recommended
More From This User
Notes
Load more
